Sáng kiến tiết kiệm và văn hóa Jugaad
Lakshminarayan Kannan, người thành lập Công ty Vortex Engineering cho biết: Để làm bất cứ việc gì ở nông thôn Ấn Độ cần phải chi phí thấp, thiết thực, đáng tin cậy và tốn ít năng lượng.
Máy rút tiền ATM mà Kannan và đồng sự ở Chennai tạo ra là một sản phẩm như vậy. Bởi tiêu thụ năng lượng thuộc hàng thấp nhất thế giới, có thể chạy bằng năng lượng mặt trời, hơn nữa chi phí chỉ bằng một phần ba so với ATM truyền thống, dù đã lồng ghép thiết bị quét dấu vân tay để người nông dân thất học cũng có thể tiếp cận với hệ thống ngân hàng. Nó mang tới viễn cảnh đưa dịch vụ ngân hàng tới những vùng nông thôn Ấn Độ hẻo lánh, hầu hết là xa đường dây điện. Hiện, Ngân hàng trung ương Ấn Độ và các ngân hàng khác đã sử dụng máy ATM này, và tới cuối năm 2013, khả năng có tới 3.000 máy được lắp đặt.
Ở Punjab, hai nhân viên PepsiCo đã có một sáng kiến trồng lúa mới. Công nghệ gieo hạt trực tiếp giảm nhu cầu lao động xuống một nửa, tiết kiệm tới 30% lượng nước bình thường và giảm khí thải các-bon tới 70% , trong lúc vẫn duy trì sản lượng và chất lượng. Giảm lượng nước cần thiết để canh tác lúa gạo là ưu tiên số một ở Ấn Độ, bởi trồng trọt tiêu tốn tới 40% tổng lượng nước sử dụng ở đất nước này, trong lúc ứng dụng phương pháp gieo hạt trực tiếp, PepsiCo Ấn Độ tiết kiệm tới 1,5 tỷ gallon nước (xấp xỉ 6 tỷ lít) trong năm 2009.
Cả hai sáng kiến này cung cấp sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao, tốt tương đương hoặc hơn cái đang tồn tại, với chi phí thấp và ít ảnh hưởng tới môi trường. Vì thế, chúng là hình mẫu của những sáng kiến tiết kiệm, đáp ứng được sự hạn chế về nguồn tài nguyên và biến chúng thành lợi thế. Tuy vậy, chi phí thấp không có nghĩa là công nghệ kém. Ngược lại sáng kiến tiết kiệm có thể sử dụng công nghệ có độ phức tạp cao. Lọc nước Tata Swach rẻ hơn 50% so với những đồ cạnh tranh nhất và có thể lọc tới 3.000 lít mà không tốn điện hay nước. Máy lọc nước này sử dụng vỏ trấu kết hợp với công nghệ hạt nano bạc trong sự hợp tác với MIT.
Nhiều điều kiện hội tụ dẫn đến sáng kiến tiết kiệm ở Ấn Độ. Đầu tiên phải nói tới văn hóa Jugaad, đây là một từ Hindi có nghĩa là vượt qua những khó khăn và ràng buộc bằng cách tạo ra một giải pháp hữu hiệu tức thì, sử dụng những nguồn tài nguyên hạn chế. Tổng thống Ấn Độ tuyên bố giai đoạn 2010-2020 sẽ là “kỷ nguyên phát kiến” và một hội đồng sáng kiến quốc gia được thành lập để phát triển các ý tưởng mới. Năm ngoái, Thủ tướng Manmohan Singh cũng nói rằng, nghiên cứu nên hướng tới “những sáng kiến tiết kiệm đối với những vấn đề kinh niên về cung cấp lương thực, năng lượng và an ninh nước cho nhân dân chúng ta”.
“Cái khó” thúc đẩy “cái khôn”
Những sáng kiến tiết kiệm nhằm giải quyết nghịch lý “làm được nhiều hơn với chi phí ít hơn”. Tư duy linh hoạt và đầy sáng tạo này được không ít doanh nhân từ các tập đoàn phương Tây áp dụng và coi nó như một chiến lược mới cho kỷ nguyên thắt lưng buộc bụng, đồng thời là một cách tiếp cận mới coi “cái khó” không chỉ như một thách thức làm suy yếu mà còn là cơ hội để đưa ra những sáng kiến mới.
Paul Polman, CEO của Công ty Unilever, tin tưởng mạnh mẽ rằng khan hiếm nguồn tài nguyên có thể là chất xúc tác cho đổi mới triệt để. Ông đặt ra mục tiêu táo bạo cho Unilever là tăng gấp đôi lợi nhuận vào năm 2020 trong lúc giảm những tác động lên môi trường tới 50%. Polman đưa chủ trương tiết kiệm vào mọi lĩnh vực kinh doanh của công ty. Gần đây, nhóm nghiên cứu và phát triển cải tiến tất những sản phẩm thông dụng như xà-phòng, bột giặt nhằm sử dụng nước ít hơn và gây ô nhiễm ít hơn. Unilever đã giới thiệu nhiều sản phẩm tiết kiệm ở các nước châu Âu đang bị khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Ở Tây Ban Nha, Unilever bán bột giặt Surf trong những gói nhỏ chỉ giặt được năm lần và ở Hy Lạp họ hiện đang chào hàng xốt mayonnaise và khoai tây nghiền trong các gói nhỏ hơn. Công ty cũng giới thiệu những nhãn trà giá rẻ và dầu ô liu giá rẻ ở thị trường châu Âu.
Còn Carlos Ghosn, CEO của liên doanh Renault - Nissan, năm 2006 đưa ra thuật ngữ “giải pháp tiết kiệm” lấy cảm hứng từ khả năng đưa ra sáng kiến hiệu quả và nhanh nhạy trong điều kiện hạn chế nguồn tài nguyên của các kỹ sư Ấn Độ. Ông nói, ở phương Tây, khi đối mặt với một vấn đề lớn và thiếu nguồn tài nguyên, chúng tôi thường dễ dàng từ bỏ. Còn Jugaad nghĩa là không bao giờ từ bỏ. Dưới sự lãnh đạo của Ghosn, liên doanh Renault-Nissan đã chủ động thực hiện giải pháp tiết kiệm và xây dựng công ty như một nhà sản xuất toàn cầu các phương tiện đi lại giá rẻ và xe điện. Năm 2004, Renault đưa ra mẫu xe Logan có thiết kế tốt với mức giá 5.000 euro, nhanh chóng trở thành con gà đẻ trứng vàng của Renault trong suốt thời kỳ suy thoái trên thị trường châu Âu cũng như các nền kinh tế mới nổi. Năm 2012, hãng tiếp tục cho ra đời một mẫu xe hơi loại nhỏ với giá chỉ 5.000 USD nhắm vào các thị trường mới nổi, đầu tiên ở Ấn Độ, sau đó ở Brazil và Nam Phi.
Siemen, một tập đoàn công nghiệp lớn của Đức cũng đưa tư duy này vào nhóm nghiên cứu và phát triển ở Ấn Độ và Trung Quốc. Các kỹ sư Ấn Độ của Siemens cộng tác với đồng nghiệp người Đức phát triển máy nghe tim thai sử dụng công nghệ micrô giá rẻ chứ không sử dụng công nghệ sóng siêu âm giá cao hơn. Chiếc máy này nằm trong hồ sơ các giải pháp SMART (đơn giản, dễ bảo dưỡng, giá phải chăng, tin cậy và hợp thời) của Siemens. Các sản phẩm SMART có giá rẻ hơn 40-60% so với những giải pháp tiên tiến. Chúng cũng hiệu quả về năng lượng cũng như nhanh và dễ thực hiện, sử dụng và bảo dưỡng. Siemens ước tính các sản phẩm SMART có giá trị khoảng 200 tỷ đô-la trên thị trường toàn cầu. Peter Loscher, CEO của Siemens khẳng định: Khan hiếm nguồn tài nguyên không phải là trở ngại mà chính là động lực thúc đẩy sự đổi mới.
Lợi ích thực tế đã thấy rõ. Những “ông chủ” các tập đoàn xuyên quốc gia cũng như các công ty nhỏ đang tìm cách áp dụng tư duy này trong tổ chức mình để có thể đổi mới nhanh hơn, tốt hơn với chi phí thấp hơn, và tạo ra những giải pháp tiết kiệm bền vững nhằm thỏa mãn nhu cầu của cả những khách hàng khó tính nhất.
* Khan hiếm nguồn tài nguyên không phải là trở ngại mà chính là động lực thúc đẩy sự đổi mới.
Phương pháp gieo hạt trực tiếp được thực hiện trên cánh đồng ở quận Jalandhar, Punjab.
