Sự mới mẻ ở văn học dân gian sau 1986 nằm ở đời sống nhân dân, tri thức của nhân dân. Theo phân tích của tác giả, trình độ của người viết lẫn người thưởng thức ngày càng phát triển, từ đó, tính triết luận, trí tuệ và hài hước của thể loại cũng được gia tăng. PGS, TS Trần Thị Trâm nhận xét, “thời Covid”, văn học dân gian phát triển bùng nổ và mang tính thời sự cao, bởi giai đoạn này “có sự tham gia đông đảo của lực lượng trí thức vào quá trình sáng tác; làm cho chất trí tuệ, chất hài được tăng cường rõ rệt. Văn học dân gian như một sự phản ánh, nhưng cũng mang tính chất tuyên truyền, phổ biến giáo dục, góp phần giúp người dân chống lại bệnh dịch, đồng thời tạo ra tiếng cười lạc quan để động viên con người “vượt sóng”.
Khác với văn học dân gian cổ truyền - vốn được ví như cuốn bách khoa toàn thư của dân tộc, thì văn học dân gian sau 1986 đã thu hẹp nội dung phản ánh, có khi hướng tới những vấn đề “nhạy cảm”, châm biếm những điều khuất tất trong đời sống xã hội, nhưng vẫn dưới góc nhìn hài hước. Trong cuốn sách, tác giả khẳng định: “Văn học dân gian Việt Nam sau 1986 đang phát triển mạnh mẽ, phong phú, đa dạng nhưng vô cùng phức tạp. Chúng tồn tại dưới hai hình thức: những tác phẩm độc lập trong đời sống xã hội và rất nhiều mảnh vụn đang hóa thân rồi tiếp tục tái sinh trong những hình thức văn hóa hiện đại khác (văn học viết, văn học mạng, báo chí, âm nhạc, hội họa, điêu khắc,...)”. Một thí dụ: Vẫn bàn chuyện yêu đương đại, văn học dân gian “mới” còn phê phán cảnh “ăn vụng”, như: “Chồng em áo rách em thương/chồng người áo gấm... em thường tới lui”; “Cái giường mà biết nói năng/Thì... ông hàng xóm, hàm răng chẳng còn”…
Giá trị của cuốn sách trước hết là nguồn tư liệu đáng tin cậy cho người đọc, người học và nghiên cứu văn học, đồng thời giúp công chúng thấy rõ sự tồn tại và phát triển khác biệt của dòng văn học dân gian hiện đại giai đoạn sau 1986 so trước đó. Đây là một tư liệu quý, một cuốn sách độc đáo.
