Mạch sống Trường Sa (kỳ 1)

Ở Trường Sa, hết mùa dông bão sẽ là những ngày nắng gió như thiêu đốt thịt da. Dù trong điều kiện thời tiết nào, cán bộ, chiến sĩ, người dân trên các đảo vẫn bám lấy những gốc bàng vuông, gốc mù u, bền bỉ theo năm tháng để hoàn thành nhiệm vụ của mình.
Không khí sinh hoạt vui vẻ giữa quân và dân tại một gia đình trên đảo Song Tử Tây.
Không khí sinh hoạt vui vẻ giữa quân và dân tại một gia đình trên đảo Song Tử Tây.

Kỳ 1: Những tổ ấm trên quê đảo

Nơi Trường Sa đầy nắng gió, bốn bề sóng biển, những gia đình Trường Sa vẫn luôn bình yên, hạnh phúc. Cùng với cán bộ, chiến sĩ nơi đây, họ sẵn sàng vượt mọi gian khổ, góp sức bé nhỏ của mình để Trường Sa ngày một khang trang, mạnh mẽ hơn. Vượt qua những ngày đầu bỡ ngỡ, Trường Sa đang đọng lại trong các gia đình những tình cảm đặc biệt như một phần quê hương.

Từ bỡ ngỡ thành thân thương

Nhớ ngày lỉnh kỉnh đồ đạc, vật dụng bước chân lên đảo mà tháng 7 này, vợ chồng anh Nguyễn Tấn Luận và chị Trần Thị Châu Úc đã “kỷ niệm” tròn năm thành người của đảo Song Tử Tây. Đon đả rót nước mời khách, chị Châu Úc ngời khuôn mặt đón những người bạn từ đất liền.

Ra đảo mới một năm nhưng mọi thứ chung quanh đã thân thuộc, gần gũi như tự bao giờ. Trước đây chị cứ nghĩ, ngoài đảo chỉ có đá, có cát và nước biển, thiếu thốn nhiều thứ nhưng rồi từng ngày gắn bó, chị Châu Úc khẳng định chắc nịch: chọn đảo là nơi sinh sống đến nay vẫn là một quyết định mang lại cho gia đình tôi nhiều niềm hạnh phúc nhất.

Là dân quân tự vệ, nắng và gió của Trường Sa cũng làm anh Nguyễn Tấn Luận đen sạm cháy nắng như bao người lính trên đảo. Hằng ngày, bên cạnh công việc chính, anh phụ vợ cơm nước, tăng gia trồng rau, dạy con học bài. Qua hơn một năm trên đảo, hết hè này, cháu lớn Nguyễn Khang Nguyên sẽ vào lớp 4 còn cô út Nguyễn Trần Hà My vào lớp mẫu giáo trên hòn đảo xinh đẹp này.

Điều khiến đôi vợ chồng trẻ yên tâm nữa là quanh họ luôn có những người hàng xóm tốt bụng, có môi trường để con cái được học hành đầy đủ. Những ngày mới đến còn bỡ ngỡ, anh chị đã được cán bộ, chiến sĩ trên đảo tận tình chỉ bảo, từ cách sắp xếp các hộp đất trồng rau, thiết kế vườn sao cho phù hợp, cách tiết kiệm nước, chăm sóc trẻ nhỏ… nên chỉ một thời gian ngắn đã quen với cuộc sống trên đảo. Thời gian rảnh rỗi, các gia đình tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây tạo cảnh quan, dọn dẹp vệ sinh, tham gia các hoạt động của hội phụ nữ…

Quây quần bên gốc cây mù u già trên đảo Sinh Tồn, thời khắc cuối ngày đến với các gia đình thật bình yên. Mọi người trò chuyện rôm rả, ngắm nhìn lũ trẻ chơi đùa bên những gốc cây cổ thụ. Tiếng trẻ cười giòn tan trong nắng chiều khiến bao mệt mỏi, nắng nóng như tan biến. Theo thời gian, tình cảm giữa gia đình anh Phạm Văn Toản, Trần Thị Thu Huyền và gia đình anh Lê Thanh Tuấn, chị Bùi Thị Kim Ngọc càng thêm khăng khít. Anh Tuấn và anh Toản trước cùng có thời gian tham gia quân ngũ, chung đơn vị trên đất liền. Hoàn thành nghĩa vụ, hai anh lại xung phong ra đảo để xây dựng cuộc sống, lập nghiệp ở nơi này. Anh Lê Thanh Tuấn chia sẻ, từng gắn bó và hiểu nhau, chúng tôi luôn muốn được đóng góp công sức chung để bảo vệ biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Giờ đây, họ vừa là đồng đội cũ, vừa là hàng xóm tốt của nhau. Ngày ngày, khi những người chồng làm việc thì ở nhà, chị Huyền, chị Ngọc lại cùng các chị em hàng xóm khác vun vén những luống rau sau vườn; giúp nhau những công việc của mỗi gia đình. Hồi ở đất liền, chị Trần Thị Thu Huyền là điều dưỡng viên tại bệnh viện huyện. Đang yên ổn với cuộc sống và công việc, chị bị “khớp” khi một ngày anh Toản tỷ tê với chị về ý muốn đưa cả gia đình ra đảo Sinh Tồn sinh sống. “Làm tâm lý mãi nhưng vẫn cứ thấy lo lo vì hồi nào giờ đã quen với đất liền, nhưng thấy anh ấy quyết tâm quá nên cuối cùng cũng đồng ý xếp quần áo lên đường cùng chồng con, chị Huyền tâm sự. Hòa nhập nhanh với cuộc sống, giờ đây, chị đang phát huy tốt nhất những gì chuyên môn đã được học để giúp đỡ cán bộ, chiến sĩ, hàng xóm trên đảo mỗi khi cần hỗ trợ.

Quen với tác phong của lính, các gia đình trên đảo Sinh Tồn luôn tiên phong, gương mẫu trong các hoạt động như trang trí đường hoa, thu gom và phân loại rác thải, giữ gìn cảnh quan môi trường đảo trong sạch, lành mạnh; đoàn kết với lối xóm; nhiệt tình hỗ trợ, đùm bọc với cán bộ, chiến sĩ trên đảo.

Quân và dân đất liền thăm hỏi, trò chuyện cùng một gia đình trên thị trấn Trường Sa (đảo Trường Sa lớn).

Quân và dân đất liền thăm hỏi, trò chuyện cùng một gia đình trên thị trấn Trường Sa (đảo Trường Sa lớn).

Góp cho Trường Sa thêm thân thiết

Các gia đình Trường Sa, mỗi nhà dù mới ra sinh sống ở đảo hay ở nhiều năm, đều trải qua những ngày tháng từ lạ lẫm thành thân quen, từ khó khăn trở nên gắn bó, yêu thương. Mùa khô chắt chiu từng giọt nước, mùa dông bão cùng bộ đội rào chắn, giằng cố cây để phòng chống bão… Pha ấm nước lá vối khô mời khách, chị Phạm Thị Bảy, quê Bình Định cùng chồng là Nguyễn Ngọc Thương giờ đã xem đảo Trường Sa lớn như ngôi nhà thứ hai dù thời gian cả gia đình ra đây mới chỉ đầy năm.

Sống với quân dân trên đảo, điều khiến anh Thương, chị Bảy vững tin nhất là tình cảm các anh dành cho các hộ gia đình trên đảo chẳng khác gì ruột thịt. Mọi nếp sinh hoạt mùa nào thứ ấy đều nhẹ nhàng, mang lại cho các gia đình cảm giác thân thuộc, gần gũi hơn bao giờ hết. Anh Thương kể: 5 giờ sáng chúng tôi thức dậy, tập thể dục và quét dọn các khu vực trên đảo. Một ngày trên đảo bận bịu nhưng luôn rộn tiếng cười. Trên đảo có một khu vui chơi tập thể dục chung cho quân và dân, chúng tôi quây quần với nhau như một đại gia đình. Điện được cấp đầy đủ để bảo đảm cuộc sống, con cái được học hành đầy đủ, nhất là việc dự trữ thức ăn trong một số thời điểm thời tiết bất lợi luôn được các cán bộ, chiến sĩ tận tình hỗ trợ.

Từ một chuyến đi Trường Sa cách đây hơn một năm, trở về đất liền với những kỷ niệm, cảm xúc mãnh liệt khi đặt chân đến đây, bà Hoàng Kim Chi, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường 14, Quận 10 đã nảy ra ý tưởng thực hiện một Trường Sa thu nhỏ ngay trên khu đất trống của phường mình. Từ một khu đất lộn xộn, thậm chí nhiều người dân còn vứt rác bừa bãi, Mặt trận phường đã huy động sức dân thiết kế và tham gia ngày công với tổng kinh phí hơn 100 triệu đồng. Công trình được nhân dân đặt tên là “Vườn Trường Sa” và chọn làm công trình chào mừng Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2024-2029. Công trình hoàn thành đã trở thành điểm xanh của phường và điểm checkin của người dân, nhất là giới trẻ.

Vượt qua những tháng đầu bỡ ngỡ, chưa quen thời tiết, nếp sinh hoạt, giờ các gia đình đã hòa với nắng gió của biển khơi để cùng ở, cùng vui với những người lính biển. Chị Bảy thủ thỉ với chồng, ngày chúng em quyết định ra lập nghiệp ở đây đã xác định những khó khăn, thử thách nhưng đến bây giờ và cả sau nay cũng sẽ không bao giờ ân hận bởi Trường Sa là một gia đình lớn giữa biển khơi bao la.

Tại đảo Trường Sa lớn, hoạt động kết nghĩa, xây dựng mối đoàn kết với các tổ chức, đơn vị trên đảo được chú trọng xây dựng, vun đắp. Trong đó có chi hội phụ nữ và chi đoàn nhằm cùng phối hợp triển khai các hoạt động trong các dịp lễ, Tết, các ngày kỷ niệm, sự kiện lớn của đất nước.

Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 có nhấn mạnh quan điểm: xây dựng và phát triển Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương phù hợp với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế-xã hội, quốc phòng an ninh bảo vệ chủ quyền quốc gia về biển, đảo của Tổ quốc… Các gia đình đã và đang sinh sống trên đảo đang từng ngày cùng với cán bộ, chiến sĩ trên các đảo phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền, làm cho biển, đảo xanh tươi hơn. Các nhu cầu thiết yếu về giáo dục, y tế, an sinh… được bảo đảm để quân và dân yên tâm sinh sống, rèn luyện, vượt qua những điều kiện khắc nghiệt của thời tiết và môi trường sống để từng ngày tạo nên một Trường Sa “mạnh về phòng thủ, tốt về lối sống, đẹp cảnh quan, môi trường, mẫu mực tình đoàn kết quân dân”.

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Trở lại Kim Vân

Trở lại Kim Vân

Gần một năm kể từ trận lũ lịch sử tháng 10/2025, ở thôn Kim Vân (xã Văn Lang, tỉnh Thái Nguyên), ám ảnh về đợt thiên tai khủng khiếp vẫn còn đó. Nhưng trong sự thăng trầm của mảnh đất lòng chảo này, một hành trình hồi sinh đang diễn ra trên đồi Lũng Cậu, nơi đang khẩn trương thi công dự án khu tái định cư.

Du khách tham gia du lịch trải nghiệm tại khu sinh thái của vợ chồng Alex- Mai Dung.

Đôi vợ chồng Việt-Đức và thương hiệu Chocolate tương lai

Anh là Axel Krauss đến từ thành phố Quedlinburg ở miền bắc nước Đức. Chị là Lê Mai Dung, sinh ra tại cao nguyên Đà Lạt (Lâm Đồng). Họ đã chọn miền núi rừng xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) để tạo dựng một câu chuyện đẹp. Hòa hợp với rừng và cư dân rừng, đôi vợ chồng Việt-Đức ấy đã trở thành láng giềng, bạn bè và đối tác của đồng bào Cơ Ho, M'Nông địa phương từ nhiều năm nay…

Lê Minh Vũ (bên phải) tham gia công tác trọng tài Giải Yoga tỉnh Khánh Hòa 2026.

Vượt giới hạn cùng Yoga

Với kiện tướng Yoga cấp quốc gia Lê Minh Vũ (26 tuổi, trú phường Phú Xuân, thành phố Huế), Yoga là hành trình lắng nghe, thấu hiểu từng đổi thay của bản thân. Phía sau những kết quả anh Vũ đạt được là sự kiên trì trong luyện tập, sẵn sàng chinh phục từng cấp độ mới. Các tư thế Yoga uyển chuyển, mềm mại tạo cho Vũ một hướng đi khác biệt, chứa đựng sự đam mê đầy nghiêm túc.

Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Ảnh: QĐND

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Nhà báo Lưu Động (1920 - 2004). Ảnh tư liệu của Kiều Mai Sơn

Bắc thành khởi nghĩa

Nhà báo Lưu Động (1920 - 2004) nguyên Trưởng ban Nông nghiệp Báo Nhân Dân, tham gia chỉ huy khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh Bắc Ninh trong Cách mạng Tháng Tám 1945. Cách mạng thành công, ông trở thành Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh. Một năm sau, trên báo Cứu quốc (Đặc san Cách mạng Tháng Tám phát hành ngày 19/8/1946), nhà báo Lưu Động đã ôn lại qua bút ký “Bắc thành khởi nghĩa”. Nhân dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chúng tôi trích đăng bài bút ký này. Tư liệu do cộng tác viên Kiều Mai Sơn cung cấp.

Cụ bà Nguyễn Thị Cúc.

Hồn tre trăm tuổi

​Tôi tìm đến căn nhà nhỏ nằm ẩn mình dưới bóng cây râm mát ở TP Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh) vào một buổi trưa nắng gắt phương nam. Trong căn nhà nhỏ xinh, bên chiếc bàn gỗ mộc, một cụ bà tóc bạc trắng, ngồi xe lăn, lưng đã còng nhưng ánh mắt vẫn tinh anh, đang cặm cụi dùng thước kẻ từng đường viền xanh lá trên trang giấy học trò. ​Đó là cụ Nguyễn Thị Cúc, phu nhân nhà ngoại giao Nguyễn Đức Quỳ (Đào Bình Luống), người vừa bước qua tuổi 100.

Bản Hà Lẹc nhìn từ trên cao.

Đổi thay khi nhà sàn đón... người lạ

Một buổi chiều đầu thu, mây từ đỉnh Trường Sơn đổ xuống bản Rum Ho (Kim Ngân, Quảng Trị), phủ mờ những mái nhà sàn nép mình bên triền núi. Tiếng suối len qua từng phiến đá, tiếng gió xào xạc trong tán cây và mùi khói bếp quyện vào hương rừng. Trong căn nhà sàn của mình, chị Hồ Thị Son lặng lẽ trải từng tấm đệm mới.

Tiết mục “Thiên thần đến từ Thiên hà” giành Vương miện Bạc tại Liên hoan quốc tế Công chúa Xiếc 2026 diễn ra từ ngày 28/5 đến 31/5/2026 tại thành phố Saratov, Liên bang Nga.

Những thiên thần của thánh đường xiếc

Chỉ còn chưa đầy 5 tiếng nữa, tiết mục "Đu Ô" sẽ chính thức công diễn lần đầu tiên. Trong phòng tập của Liên đoàn Xiếc Việt Nam, tiếng nhạc vẫn đều đều vang lên, xen lẫn những nhịp hô ngắn của huấn luyện viên và âm thanh của đạo cụ va chạm sau mỗi lần tiếp đất. Trên tấm thảm tập đã sờn màu, nữ nghệ sĩ Trần Thanh Hòa và NSƯT Thu Hương (Liên đoàn Xiếc Việt Nam) lặp đi lặp lại từng động tác. Một cú xoay chưa đủ đẹp lại làm lại từ đầu. Một nhịp bắt tay chưa thật khớp cũng phải thực hiện thêm nhiều lần.

Cắm cờ báo điểm nghi có vật nổ trên điểm cao 1.100 (xã Thanh Thủy, Tuyên Quang).

Trọn lời hẹn, vẹn tấm lòng tri ân (kỳ 1)

Hơn 40 năm sau những ngày khốc liệt ở mặt trận Vị Xuyên (Tuyên Quang), màu xanh đã phủ lên những điểm cao từng bị pháo đạn nghiền nát, nhưng dưới những tầng đất đá, trong hang sâu và khe núi, nhiều người lính vẫn chưa thể trở về. Từ ký ức đau đáu của các cựu binh, những người lính công binh thận trọng dò mìn mở lối cho đội quy tập khoan từng phiến đá, lần tìm từng dấu tích.

Một góc thôn Tà Han nằm phía dưới dự án cầu Tà Han trên đường mở mới từ Nam Cường sang tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: TÙNG VÂN

Nắng mới ở Tà Han

Giữa đại ngàn, nơi mây mù quanh năm, trên những đỉnh núi đá tai mèo sắc nhọn của xã Nam Cường (Thái Nguyên), có một bản làng đang lặng lẽ viết nên câu chuyện “tái sinh” của chính mình. Đó là Tà Han. Gạt đi những ký ức buồn về những trận lũ dưới màu trời xám xịt, Tà Han đang chuyển mình, một cuộc sống mới đã bắt đầu với bao đổi thay và hy vọng.

Nguyện cầu bình yên nơi Trường Sa. Ảnh: NGUYỄN TRƯỜNG

Theo tiếng chuông ra Trường Sa (kỳ 1)

Giữa mênh mông sóng nước Trường Sa, tiếng chuông chùa mỗi buổi sớm, mỗi chiều hòa cùng tiếng Quốc ca và nhịp sống bình yên của quân, dân trên đảo tạo nên một không gian văn hóa rất riêng. Từ những mái chùa hướng về đất mẹ, chúng tôi cảm nhận sâu sắc rằng, chủ quyền không chỉ được gìn giữ bằng ý chí và sức mạnh, mà còn được bồi đắp bằng truyền thống văn hóa, đời sống tâm linh và niềm tin bền bỉ của con người Việt Nam giữa trùng khơi.

Những người thân của Ma Oanh đón bố mẹ chồng của cô sang thăm.

Chàng kỹ sư Úc ở rể buôn làng Chu Ru

Chàng trai ấy cùng lên rẫy chăm sóc cà-phê, lội ruộng nhổ cỏ lúa với mọi người, ghé thăm rồi tặng chút quà cho các gia đình khó khăn. Anh là Congerton Matthew, một kỹ sư xây dựng từ nước Úc (Australia) xa xôi về plei Tounéh làm con rể của bà Ma Thiêu giữa cộng đồng tộc người Chu Ru.

Nụ cười của người Vân Kiều ở Cu Vơ trước vụ mùa bội thu.

Gieo màu xanh giữa miền gió chướng

Gần 30 năm trước, một người đàn ông Vân Kiều lặng lẽ ngược lên đỉnh Cu Vơ (xã Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị), vùng đất chỉ có gió chướng, lau lách và những quả đồi khô cằn. Từ những bước chân tiên phong ấy, một bản làng đã thành hình dưới những cánh rừng xanh.

Vị trí tìm kiếm ở sâu trong rừng nguyên sinh.

Hãy về đồng đội ơi! (Kỳ 1)

Chúng ta đang vào trong giai đoạn cao điểm của chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đó là một cuộc ra quân thần tốc trên mọi mặt trận, với quyết tâm cao nhất đưa nhiều nhất có thể những người con nằm lại chiến trường năm xưa được trở về. Những ngày này, phóng viên Báo Thời Nay đã theo chân Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS) K72 (Bộ CHQS TP Đồng Nai), theo hành trình đưa những người lính nằm dưới đất sâu hơn nửa thế kỷ, được về với quê hương.

Trạm radar 67 nhìn từ xa.

Một ngày cùng những con mắt canh trời gió

Giữa lòng bán đảo Cam Ranh (Khánh Hoà), trận địa của Trạm radar 67 (Trung đoàn 292, Sư đoàn 377, Quân chủng Phòng không - Không quân) được xem là những đôi mắt trên đỉnh đồi, canh giữ biển đảo tiền tiêu.

Đoàn văn nghệ sĩ TP Hồ Chí Minh chụp hình ở Cột mốc 240.

Biên cương một dải mùa nào cũng đẹp

Chúng tôi nói với nhau về một vùng biên Tây Nam xa thành phố. Câu chuyện nối liền những miền thời gian và không gian để khi ánh bình minh vừa ló rạng thì xe chúng tôi cũng vừa hay chạm đất Cửu Long.

Đồng bào Vân Kiều, Pa Kô dưới chân dãy Trường Sơn (Quảng Trị) giữ gìn nghề đan lát.

Chiếc a chói giữa rừng Trường Sơn

Dưới mái hiên nhà sàn ở xã La Lay (Quảng Trị), tiếng dao chẻ tre vang lên đều đặn giữa buổi sớm. Nghệ nhân Hồ Văn Thành ngồi bên bó mây vừa lấy từ rừng về. Ông tỉ mẩn đường dao chuốt từng sợi nan tre. Ở miền tây Quảng Trị, hình ảnh ấy không hiếm gặp...