1. Để đến được khu vực dự án của Hợp tác xã Ca-cao Việt Đức do Axel Krauss và Lê Mai Dung làm chủ, chúng tôi đã đi qua nhiều cánh rừng và những thửa ruộng của đồng bào thiểu số rộn ràng mùa gieo cấy. Những buôn làng Đưng Knớ, Đạ Tông, Đạ Long thật tươi đẹp, trong lành và bình yên. Hỏi chuyện những người dân ngẫu nhiên gặp trên đường, họ nói về “ông Tây bà Việt trong núi” bằng tình cảm thân thiện. Nhiều người trong số họ là đối tác trồng cây ca-cao nguyên liệu phục vụ cho dự án sản xuất các dòng sản phẩm chocolate của vợ chồng Axel và Dung.
Chúng tôi ngồi cùng nhau dưới những tán cây rừng mát rượi, thưởng thức bánh chocolate Axel chế biến, cà-phê organic Mai Dung rang xay và trò chuyện về hành trình dựng nghiệp của họ ở đất Đam Rông. Axel Krauss có gương mặt thông minh và nụ cười hiền. Trong lúc trò chuyện, thỉnh thoảng anh xin phép dừng mấy phút để đón khách hay xử lý công việc gấp, phong thái nhanh nhẹn, dồi dào năng lượng. Lê Mai Dung thường trực nụ cười an nhiên. Chị say sưa nói về tình yêu, về núi rừng, về khát vọng xây dựng dự án thành công để tạo thêm sinh kế bền vững cho đồng bào thiểu số nơi này. Trong những lời tâm sự của đôi vợ chồng này, chúng tôi cảm nhận sự hòa hợp, tôn trọng và một niềm đam mê cháy bỏng với những công việc đang làm. Axel và Dung cùng nắm tay nhau trong một hành trình dù còn lắm khó khăn nhưng tràn đầy hạnh phúc. Axel Krauss là kỹ sư cơ khí, từng làm việc cho một tập đoàn của Đức chuyên sản xuất, đóng gói các dây chuyền công nghiệp lớn cung cấp cho thị trường toàn cầu. Axel nói: “Từ thời niên thiếu, tôi đã biết đến Việt Nam qua những người Việt qua Đức học tập, làm việc. Dù biết nhưng chưa hiểu nhiều về đất nước ở phía đông bán cầu”. Và rồi, mười mấy năm trước, Julia Krauss, cô con gái trong cuộc hôn nhân đầu của anh có chuyến du lịch đến Việt Nam. Khi về Đức, cô kể không dứt những điều hấp dẫn, thú vị của đất nước này, nhất là vẻ đẹp của đô thị Đà Lạt, nơi Julia có một tuần dừng chân trải nghiệm. Chuyện kể của con gái, một nữ thợ mộc chuyên làm công việc phục chế các lâu đài cổ ở Đức, đã khiến cho ông bố sinh năm 1963 tò mò. Năm 2012, sau khi kết thúc đợt công tác chuyển giao công nghệ ở Thượng Hải (Trung Quốc), Axel đã sắp xếp một chuyến du lịch Việt Nam, trong đó dừng lâu tại Đà Lạt. Chuyến du lịch ngẫu nhiên này là cơ duyên dẫn đến cuộc gặp gỡ định mệnh của đời anh. Axel và Mai Dung yêu nhau, họ qua lại hai nước thăm nhau và một thời gian sau thì tiến tới hôn nhân. Vì tình yêu, chàng kỹ sư cơ khí đã từ bỏ công việc đang ổn định ở Đức, anh rời quê hương để đến Việt Nam cùng với vợ của mình tạo dựng một hành trình mới, những công việc mới.
Lê Mai Dung, người vợ Việt Nam của Axel Krauss, không chuẩn bị trước để làm doanh nhân. Thuở thanh xuân, chị được đào tạo ngành báo chí và từng có một khoảng thời gian làm báo, viết văn ở Hà Nội. Có dạo, Mai Dung làm chủ bút cho một tờ tạp chí song ngữ Việt-Anh. Những năm tháng theo nghiệp cầm bút, nữ nhà báo đã từng đặt chân đến với nhiều miền thượng du đất nước. Chị nói: “Tôi thấy được cân bằng khi được ngắm những dãy núi mờ sương hay thả hồn phiêu du trong những cánh rừng. Được trải nghiệm những khoảng khắc với đồng bào thiểu số chân chất cũng là điều mà tôi luôn lưu nhớ, trân trọng”. Có lẽ vậy mà vợ chồng Mai Dung và Axel đã tạm dừng một cơ sở kinh doanh đang ăn nên làm ra ở đô thị Đà Lạt để đến với vùng đại ngàn Đam Rông xa xôi khởi nghiệp. Tình yêu rừng từ Dung đã ngấm qua Axel và giờ đây thì cả hai đều nói với tôi rằng, vùng đất này là sự lựa chọn trọn đời của họ.
Thực ra, hồi gần mười năm trước, Dung chỉ muốn kiếm một nơi chốn có núi có rừng để thư giãn, sáng tác. Nhưng Axel và tình yêu của anh đã tạo niềm cảm hứng để anh chị bước vào kinh doanh với một tâm thế mới. Bằng sự trải nghiệm nhiều vùng đất trong nước và thế giới, họ bắt đầu cho công việc đầu tư từ dự án du lịch sinh thái đầu tiên ở vùng núi rừng này. Ý tưởng của đôi vợ chồng yêu rừng đã được chính quyền địa phương tích cực ủng hộ. Trên khu đất có diện tích 23 ha, phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp và đời sống dân sinh an hòa, họ đã đầu tư hàng chục tỷ đồng để xây dựng Zen Cafe Countryside cùng 10 căn hộ độc lập dưới tán rừng. Nhiều nhóm du khách trong và ngoài nước đã tìm đến đây. Dung, Axel cùng các cộng sự người dân tộc thiểu số đã tổ chức các tour tắm suối nước nóng tự nhiên, leo núi, vượt thác, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm đời sống, văn hóa của các tộc người Cơ Ho, M'Nông. Khách cũng thích thú khi được lưu trú trong những ngôi nhà tĩnh tại giữa rừng. Zen Cafe Countryside đặc biệt hướng tới những cặp vợ chồng lớn tuổi từ các nước châu Âu đến đây nghỉ hưu. Bước đầu họ thành công khi đã ký những hợp đồng đầu tiên từ Thụy Sĩ và Đức. Có những hợp đồng được ký thời hạn dài tới 25 năm.
2. Mai Dung nói: “Cả tôi và Axel đều rất gần gũi với đồng bào thiểu số. Chúng tôi thường đến các buôn làng trao quà cho bà con khó khăn, tặng học bổng cho các cháu học sinh. Nhưng rồi chúng tôi nghĩ, có lẽ bà con cần sự bền vững hơn, đó là sinh kế, là những nguồn thu nhập ổn định, nhất là với người già…”. Từ những cuộc gặp, ý tưởng đầu tư mới đã đến. Một bạn thân người Đức của Axel làm việc ở TP Hồ Chí Minh ghé chơi, khảo sát sơ bộ, rồi đưa ra ý kiến: Các bạn có diện tích đất rộng, thổ nhưỡng và khí hậu nơi này rất phù hợp với việc trồng ca-cao và chế biến chocolate, tại sao không thử xem.
Vợ chồng Mai Dung và Axel bắt đầu tìm giống và thử nghiệm trồng cây ca-cao. Rồi họ tặng cây giống và chuyển giao kỹ thuật cho bà con buôn làng cùng trồng. Bước đầu triển khai thành công, họ đứng ra thành lập Hợp tác xã Ca-cao Việt Đức. Thời gian đầu hợp tác xã có 15 xã viên, nhưng thực tế thì hơn 100 hộ đồng bào Cơ Ho đã tham gia trồng cây ca cao. Cùng với 15 ha cây ca-cao của vợ chồng Mai Dung là hàng chục ha khác người dân trồng xen trong các khu vườn. Hiện tại thì nhiều diện tích ca-cao đã tới kỳ thu hoạch. Sản lượng mỗi cây khoảng 40-50 kg, hợp tác xã mua của dân từ 8 đến 12 nghìn đồng/kg quả tươi và hạt khô khoảng 70 đến 130 nghìn đồng/kg. Một phép tính nhỏ, nếu mỗi gia đình trồng vài trăm cây thì cũng có một nguồn thu nhập đáng kể bên cạnh các loại cây trồng khác như cà-phê, hồ tiêu. Khi đã tạo lập được vùng nguyên liệu ổn định, Hợp tác xã Ca-cao Việt Đức tiến hành đầu tư nhà máy sản xuất thành phẩm chocolate. Họ đã bỏ ra hàng chục tỷ đồng mua hệ thống thiết bị từ Ý và hiện đang trong quá trình lắp đặt dây chuyền chế biến. Chị Mai Dung nói, dự kiến cuối năm nay thì những thanh chocolate, bơ, chocolate đen…đầu tiên từ vùng rừng núi Đam Rông sẽ có mặt trên thị trường Việt Nam và tiếp cận thị trường châu Âu.
Chúng tôi đã thăm vườn ca-cao của Axel-Mai Dung và những người đồng bào thiểu số, tham quan cơ sở Chocolate Factory đang hoàn thiện những khâu lắp đặt cuối cùng và chờ đợi mẻ thành phẩm đầu tiên. Trong không gian bận rộn nhưng ấm áp, chúng tôi mừng cho đôi vợ chồng Việt-Đức và đồng bào dân tộc thiểu số nơi này. Có thêm cây ca-cao với một cơ sở chế biến chocolate ngay giữa vùng nguyên liệu, người dân có thêm sinh kế, thêm một nguồn thu nhập. Mai Dung và Axel tâm sự: “Vợ chồng tôi rồi sẽ già, nhưng chúng tôi đã có những người kế nghiệp”. Sắp tới, Richard Krauss, con trai của cuộc hôn nhân trước của Axel, một chàng trai được đào tạo về ngành công nghệ thực phẩm sẽ qua Đam Rông để triển khai sản xuất chocolate. Cậu bé Nguyễn Lê Minh Cường, con riêng của Lê Mai Dung, cũng chuẩn bị học ngành Food Processing ở Đức. Khi tốt nghiệp, Cường cũng sẽ trở về để tiếp tục cuộc hành trình mà mẹ và bố dượng của cháu đã vượt khó tạo dựng.
