Dự án đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột: Không đánh đổi chất lượng và an toàn pháp lý vì tiến độ

Đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột (dự án thành phần 2) có chiều dài gần 37km, tổng mức đầu tư hơn 10.400 tỷ đồng, được chia thành 3 gói thầu. Trong đó, gói XL1 do Liên danh Tập đoàn Đèo Cả đứng đầu thực hiện, có chiều dài 11km, giá trị xây lắp gần 3.100 tỷ đồng.

Gói thầu khó nhất trên tuyến

Gói thầu XL1 được xác định là đoạn khó nhất trên toàn tuyến, bao gồm 5,6km đường, 10 cây cầu (trong đó 4 cầu cấp 1) và hầm Phượng Hoàng dài 1,7km, là hầm cấp đặc biệt và dài nhất trong số 4 hầm trên toàn tuyến dự án.

Theo báo cáo của Ban Điều hành, đến thời điểm này, hơn 4km đường đã được thảm bê-tông nhựa, các hạng mục hàng rào hộ lan, dải phân cách, rào lưới và an toàn giao thông đang được triển khai đồng thời.

Các cầu đã cơ bản hoàn thành lao lắp dầm, nhà thầu đang tập trung thi công bản mặt cầu, lan can, gia cố tứ nón, taluy và đắp vật liệu sau mố, dự kiến đến ngày 30/10, toàn bộ phần đường và phần cầu sẽ cơ bản hoàn thiện.

Riêng hầm Phượng Hoàng, cả hai ống hầm đều đã được đào thông, hiện nhà thầu đang thi công bê-tông vỏ hầm, đổ bê-tông mặt đường,…

Theo kế hoạch, đến ngày 30/10, sẽ hoàn thành bê-tông nhựa mặt đường và bê-tông vỏ hầm trái, ngày 10/12 hoàn thành nền mặt đường và bê-tông vỏ hầm phải để lắp đặt các thiết bị cơ điện.

Ông Phạm Văn Trình, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng - chủ đầu tư dự án) ghi nhận, Tập đoàn Đèo Cả đã làm rất tốt để đẩy tiến độ trên công trường, đồng thời vì mục đích chung, ông mong muốn nhà thầu cố gắng hơn nữa hoàn thành vượt mức các mốc tiến độ đã đề ra, phấn đấu thông xe vào cuối năm 2026, hoàn thành dự án đưa vào khai thác trong năm 2027.

Đại diện Ban Điều hành gói thầu cho biết, công trường gói thầu XL1 nằm giữa khu vực đồi núi, dốc cao, vực sâu, mặt bằng thi công bị chia cắt. Thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng kéo dài hơn một năm, việc bàn giao mặt bằng và đường tiếp cận chưa đồng bộ khiến thời gian tổ chức thi công bị ảnh hưởng rất lớn.

Đặc biệt hầm Phượng Hoàng, đường tiếp cận tại hai cửa hầm phía tây và phía đông không được bố trí đồng thời, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận và mở thêm mũi thi công. Trong khi đó, hầm là hạng mục nằm trên “đường găng”, trực tiếp quyết định tiến độ chung của toàn dự án.

Bên cạnh đó, quá trình thi công hầm, đã xuất hiện 8 vị trí mạch nước ngầm với lưu lượng lớn. Để xử lý, nhà thầu phối hợp tư vấn giám sát bổ sung các ống dẫn nước về cống trung tâm nhằm giảm áp lực nước lên vỏ hầm. Nguồn điện tại khu vực cuối tuyến yếu và thiếu ổn định, buộc nhà thầu phải sử dụng máy phát điện công suất lớn để duy trì thi công. Thời tiết hiện nay đang trong cao điểm mùa mưa Tây Nguyên, cũng làm tăng nguy cơ sạt trượt, ảnh hưởng đến đường công vụ, việc vận chuyển vật tư và tổ chức các mũi thi công ngoài trời.

Theo tiến độ trong hợp đồng, gói thầu XL1 hoàn thành vào tháng 6/2027. Tuy nhiên, chủ đầu tư Ban Quản lý dự án đường sắt đặt mục tiêu thông xe trước ngày 31/12/2026, rút ngắn 6 tháng so với thời hạn hợp đồng.

Để đáp ứng yêu cầu này, toàn gói thầu đang huy động gần 600 nhân sự làm việc theo chế độ “3 ca, 4 kíp”, riêng hầm Phượng Hoàng được tổ chức thi công liên tục 24/24 giờ.

Tăng tốc cần đi cùng cơ chế nguồn lực

Tại buổi kiểm tra thực địa hiện trường trên tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng khẳng định, nhà thầu cam kết thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo hợp đồng với thời gian thực hiện gói thầu XL1 là 42 tháng, hoàn thành vào tháng 6/2027, trên thực tế đã mất 18 tháng cho công tác giải phóng mặt bằng, thời gian thi công chỉ còn 24 tháng.

Việc rút ngắn tiến độ cần đi cùng các giải pháp tháo gỡ và cơ chế huy động bổ sung nguồn lực từ chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước. Những khó khăn khách quan phải được nhận diện, lượng hóa và phản ánh đầy đủ để có cơ sở xử lý. Không thể chỉ yêu cầu rút ngắn thời gian mà không xác định các điều kiện đầu vào đã làm ảnh hưởng đến tiến độ, không tạo cơ hội cho nhà thầu đẩy tiến độ ngay từ đầu.

Để đáp ứng yêu cầu tiến độ, nhà thầu sẽ tiếp tục bổ sung ván khuôn, thiết bị, nhân lực và duy trì thi công liên tục tại các hạng mục “đường găng”. Tuy nhiên, việc tăng tốc sẽ làm phát sinh chi phí huy động nhân công, máy móc, thiết bị. Vì vậy, ông Hoàng đề nghị các bên liên quan rà soát, xác nhận đúng bản chất phần nguồn lực bổ sung, đồng thời xây dựng cơ chế kiểm soát và thanh toán phù hợp.

“Việc huy động thêm lực lượng để đáp ứng yêu cầu rút ngắn tiến độ cần được hướng dẫn rõ về thủ tục và tỷ lệ thầu phụ, tránh tình trạng nhà thầu được yêu cầu tăng nhân lực, thiết bị nhưng phần huy động bổ sung lại không được ghi nhận hoặc bị đánh giá máy móc là vượt tỷ lệ cho phép, hoặc lỗi phổ biến tại nhiều dự án là khi phân chia gói thầu, lại bỏ qua đường tiếp cận. Làm hầm mà không được giao làm đường dẫn vào hầm, thì sao có hướng để tiếp cận từ hai đầu?”, ông Hoàng băn khoăn.

Tập đoàn Đèo Cả cam kết huy động thêm nguồn lực, cùng Ban Quản lý dự án đường sắt, phấn đấu thông xe kỹ thuật trong tháng 12/2026, hoàn thành và bàn giao gói thầu trong tháng 2/2027 để đưa vào khai thác. Ban Điều hành cần phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư, rà soát nhu cầu nhân lực, máy móc và vật tư theo từng hạng mục, ưu tiên bổ sung lực lượng thi công hầm. Việc tăng ca, tăng mũi thi công phải gắn với khả năng cung ứng vật liệu liên tục và phương án tổ chức phù hợp tại hiện trường.

Đồng thời, Tập đoàn Đèo Cả sẽ báo cáo Bộ Xây dựng, đề nghị xem xét lại các vấn đề pháp lý khi huy động bổ sung nguồn lực cần được làm rõ.

“Không thể để các cơ quan thanh tra, kiểm tra coi việc huy động nhân công, thiết bị hoặc bổ sung lực lượng tăng tốc tiến độ là hành vi bán thầu hoặc chuyển nhượng thầu. Nếu đánh đồng như vậy, không một nhà thầu nào dám cam kết và thực hiện đẩy nhanh tiến độ”, ông Hồ Minh Hoàng nhận xét.

Bên cạnh yêu cầu tiến độ, liên danh nhà thầu cũng cần đặc biệt lưu ý kiểm soát chất lượng và an toàn trong suốt quá trình thi công. Ban Điều hành phải tập trung hoàn thành từng phân đoạn, bảo đảm mọi giải pháp rút ngắn tiến độ đều có căn cứ kỹ thuật, tuân thủ quy trình và đáp ứng điều kiện nghiệm thu, bàn giao, đưa vào sử dụng.

Đối với hầm Phượng Hoàng và các hạng mục cầu đi cao có đoạn hơn 40m, kỹ thuật phức tạp, không được bỏ qua trình tự thi công hoặc những bước kiểm soát bắt buộc.

“Tinh thần chung là làm càng sớm càng tốt để sớm hoàn thành nhiệm vụ và rút lực lượng khỏi công trường. Tuy nhiên, đẩy nhanh tiến độ không được thực hiện bằng mọi giá, phải tuân thủ hợp đồng, bảo đảm an toàn, chất lượng và đầy đủ các bước kỹ thuật, đặc biệt đối với hạng mục hầm và các công trình có yêu cầu kỹ thuật phức tạp”, ông Hoàng yêu cầu. Điều này cũng phù hợp với tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 343/TB-VPCP ngày 1/7/2026 về việc đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án, các dự án phải được triển khai đúng quy trình, thủ tục và quy định pháp luật; bảo đảm chất lượng, tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn trong cả vòng đời dự án.

Tuyến cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột sau khi hoàn thành sẽ trở thành trục huyết mạch “nối rừng và biển”, rút ngắn thời gian di chuyển, mở thêm không gian phát triển, tăng cường kết nối giữa khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ.