Thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đạt nhiều kết quả tích cực trong phát triển kinh tế, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng thể hiện rõ tinh thần năng động, tiên phong, sẵn sàng thử nghiệm các mô hình mới và ứng dụng công nghệ để giải quyết những bài toán đặt ra trong quá trình phát triển của một đô thị lớn.
Các chuyên gia cho rằng, với quy mô kinh tế lớn, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, cộng đồng doanh nghiệp mạnh và nhiều bài toán thực tiễn có quy mô lớn, thành phố có nhiều điều kiện để trở thành một “Living Lab” - phòng thí nghiệm thực tế quy mô lớn cho các công nghệ mới. Đây không chỉ là nơi thử nghiệm công nghệ trong điều kiện thực tế, mà còn có thể trở thành môi trường để hoàn thiện giải pháp, đánh giá hiệu quả và từng bước nhân rộng các mô hình phù hợp.
Ông Nguyễn Đình Thắng, thành viên Hội đồng sáng lập Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) cho biết: Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hơn 10%. Đây là mục tiêu lớn, đòi hỏi thành phố không chỉ gia tăng quy mô và tốc độ phát triển, mà quan trọng hơn là phải hình thành những động lực và phương thức phát triển mới.
Hướng đến mục tiêu tăng trưởng bền vững, theo ông Nguyễn Đình Thắng, thành phố đang đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế số vào vị trí ngày càng quan trọng trong mô hình tăng trưởng. Điều này mở ra dư địa lớn để công nghệ tham gia sâu hơn vào các ngành kinh tế, hoạt động của doanh nghiệp và công tác quản trị đô thị.
Để cụ thể hóa mục tiêu trên, thành phố cần xác định rõ những bài toán lớn và ưu tiên trong phát triển. Doanh nghiệp công nghệ cần được tham gia từ sớm để cùng nghiên cứu, thiết kế giải pháp; các mô hình mới có thể được thử nghiệm thông qua sandbox, pilot và hợp tác công-tư. Sau giai đoạn thử nghiệm cần có cơ chế đánh giá, hoàn thiện, thương mại hóa và nhân rộng những giải pháp chứng minh được hiệu quả.
Nếu xây dựng được môi trường thuận lợi cho quá trình thử nghiệm, đánh giá, thương mại hóa và nhân rộng, thành phố không chỉ giải quyết hiệu quả những bài toán phát triển của mình, mà còn có thể hình thành các sản phẩm, nền tảng và mô hình công nghệ “Make in Vietnam” có khả năng mở rộng ra thị trường trong nước, khu vực và quốc tế.
Theo các chuyên gia, mô hình tăng trưởng dựa vào thâm dụng lao động, gia công giá rẻ và khai thác tài nguyên đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử và chạm tới ngưỡng giới hạn. Để vươn lên, thành phố không thể chỉ tối ưu hóa những không gian cũ, mà buộc phải khai mở những không gian phát triển hoàn toàn mới.
Không gian mới đó không nằm ở việc mở rộng diện tích đất đai, mà nằm ở không gian số, không gian dữ liệu, năng lực tính toán, nhất là không gian bầu trời. Cho nên, thành phố xác định khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, mà hạt nhân là trí tuệ nhân tạo, công nghệ lõi (DeepTech) chính là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng.
Cần thẳng thắn nhìn nhận, năng lực làm chủ công nghệ lõi của kỹ sư và doanh nghiệp Việt Nam không hề yếu, nhưng mức độ ứng dụng DeepTech rất chậm hoặc chỉ dừng lại ở thử nghiệm. Do đó, Thành phố Hồ Chí Minh cần nỗ lực kiến tạo trên các trụ cột cốt lõi: thể chế và cơ chế thử nghiệm; kiến tạo không gian dữ liệu số; kiến tạo hạ tầng số…
Đề cập đến vấn đề làm thế nào để một đô thị có quy mô lớn nhưng vẫn vận hành thống nhất, thông suốt, hiệu quả và thông minh, theo bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh, từ góc độ chuyển đổi số, lời giải nằm ở ba yếu tố: hạ tầng số tạo ra kết nối; dữ liệu tạo ra khả năng thấu hiểu; và trí tuệ nhân tạo tạo ra khả năng dự báo, hỗ trợ ra quyết định.
Theo bà Võ Thị Trung Trinh: "Nếu hạ tầng giao thông là 'hệ tuần hoàn' của đô thị, thì dữ liệu và công nghệ số phải trở thành “hệ thần kinh” của thành phố. Một hệ thần kinh giúp chúng ta nhìn thấy, thấu hiểu, dự báo và hành động. Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái Smart Mobility (di chuyển thông minh) thực sự thông minh".
Bên cạnh đó, AI đang mở rộng năng lực phân tích và dự báo cho công tác quản trị đô thị. Từ dữ liệu được kết nối, AI có thể nhận diện xu hướng, phát hiện bất thường, xây dựng các kịch bản và cung cấp thông tin phục vụ điều hành. Công nghệ này không thay thế vai trò của con người mà giúp cán bộ, lãnh đạo có thêm cơ sở để đánh giá tình hình, cân nhắc phương án và đưa ra quyết định kịp thời, sát thực tiễn hơn.
Với mục tiêu tăng trưởng hơn 10% và khát vọng vươn tầm, Thành phố Hồ Chí Minh đang khẳng định rõ định hướng phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lấy trí tuệ nhân tạo và công nghệ lõi làm hạt nhân. Việc kiến tạo không gian số, không gian dữ liệu, năng lực tính toán chính là cách thành phố mở ra những dư địa tăng trưởng mới, vượt qua giới hạn của mô hình phát triển truyền thống.
