Chuyển đổi xanh, tạo động lực tăng trưởng mới

Trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, Thành phố Hồ Chí Minh cần chuyển đổi mô hình kinh tế theo hướng xanh, hiện đại, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Đây là cơ sở quan trọng để thành phố tăng cường liên kết, hội nhập quốc tế, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhiều doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh lắp đặt hệ thống điện mặt trời bổ sung nguồn điện cho sản xuất. (Ảnh: CTV)
Nhiều doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh lắp đặt hệ thống điện mặt trời bổ sung nguồn điện cho sản xuất. (Ảnh: CTV)

Thành phố Hồ Chí Minh là đầu tàu quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam, hiện chiếm khoảng 23,5% GDP cả nước. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng cũng đã góp phần làm tăng lượng phát thải khí nhà kính, làm giảm khả năng chống chịu của thành phố trước tình trạng nhiệt độ cao và biến đổi khí hậu cực đoan.

Chuyên gia cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong nhóm 10 thành phố dễ tổn thương nhất thế giới do nước biển dâng. Tốc độ đô thị hóa ở thành phố gây áp lực “khổng lồ” lên hạ tầng giao thông, năng lượng, nước sạch và quản lý chất thải.

Nhận thức rõ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu có tính lâu dài và góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia giảm khí nhà kính, thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành nhiều quyết sách liên quan ứng phó biến đổi khí hậu.

Cụ thể, thành phố đã phê duyệt kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 trên địa bàn thành phố; ban hành Kế hoạch thực hiện thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; Kế hoạch triển khai thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh hướng đến phát triển bền vững giai đoạn 2021-2030.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu giảm cường độ biến đổi khí hậu, phát triển Thành phố Hồ Chí Minh xanh và bền vững, thành phố cần có những giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ và giải quyết được các vướng mắc về mặt tài chính cho cả khu vực công và khu vực tư nhân.

moitruong-7085.jpg
Một góc đường Phạm Văn Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoàng Nghiêm, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Với không gian đô thị mở rộng, thành phố cần đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp tối ưu hóa luồng hàng hóa, phát triển cảng thông minh, vận tải đa phương thức và các hành lang logistics phát thải thấp. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng yêu cầu cao về số hóa và xanh hóa, logistics thông minh cần được xác định là một trong những trụ cột chiến lược, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố và toàn vùng.

Cùng với đó, thành phố cần xây dựng hệ thống lưới điện thông minh, tích hợp đa dạng các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời mái nhà, điện gió ngoài khơi khu vực Vũng Tàu, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin quy mô lớn.

Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng điều phối, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Theo Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh, việc triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời để bổ sung nguồn điện tại chỗ cho nhu cầu sử dụng chung của thành phố là cần thiết. Lắp đặt hệ thống điện mặt trời giúp đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng, giảm đáng kể lượng khí thải carbon. Đồng thời, giảm sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu, tạo ra sự ổn định trong khâu cung cấp điện và ổn định giá điện.

Để thúc đẩy chuyển đổi xanh, các chuyên gia cho rằng, thành phố cần triển khai đồng bộ các sáng kiến về đô thị thông minh, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, tạo hiệu ứng cộng hưởng và lan tỏa giữa các lĩnh vực.

Trong đó, phát triển hạ tầng đô thị theo hướng thông minh, tăng cường quản lý năng lượng bằng công nghệ số không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ công, quản lý tài nguyên, bảo đảm an ninh, thay đổi hành vi và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đồng thời, thành phố cần xác lập mô hình phát triển đô thị mới trên nền tảng hệ thống chính sách chặt chẽ, đồng bộ và linh hoạt. Quy hoạch đô thị phải hướng tới xây dựng một thành phố an toàn, bền vững và đáng sống. Ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp có hàm lượng khoa học, công nghệ và giá trị gia tăng cao, như công nghiệp số, công nghiệp sinh học, bán dẫn và công nghệ cao.

Cùng với đó là thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nội ngành theo hướng công nghiệp xanh, phát thải carbon thấp; tăng cường dịch vụ hóa các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Thành phố cần nhanh chóng tháo gỡ các rào cản pháp lý đối với quá trình chuyển đổi xanh, nhất là những quy định liên quan đầu tư, xây dựng và lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Thành phố cần nghiên cứu, hoàn thiện các quy trình, tiêu chuẩn phù hợp tạo cơ chế thuận lợi để nguồn điện mặt trời được tích hợp vào hệ thống lưới điện, qua đó khai thác hiệu quả hơn nguồn năng lượng tái tạo và thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng.

moitruong-9413.jpg
Ngập úng mỗi khi mưa lớn tại một số tuyến đường là bài toán nan giải cho mục tiêu phát triển xanh tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Lợi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Biến đổi khí hậu, Trường đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết Thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu, như mưa cực đoan, nước biển dâng và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Những tác động này đang gây áp lực ngày càng lớn lên hệ thống hạ tầng, giao thông, kinh tế-xã hội và môi trường đô thị.

Thành phố cần tăng cường nghiên cứu theo hướng liên ngành, đa ngành, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và các bên liên quan. Cùng với đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng các công nghệ tiên tiến như công nghệ không gian địa lý, địa vật lý, mô hình hóa và trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu, dự báo và quản lý đô thị.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Lợi, có thể nói, trong thời đại ngày nay, một đô thị hiện đại không chỉ được xây dựng bằng bê-tông và thép, mà còn dựa trên dữ liệu, tri thức và công nghệ. Khoa học và công nghệ chính là chìa khóa giúp Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao hiệu quả vận hành, phát triển bền vững và tăng khả năng thích ứng trước những tác động ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu chụp hình cùng robot tại sự kiện. (Ảnh: CTV)

Hợp tác chiến lược, định vị thế mạnh Việt Nam trong chuỗi giá trị robot

Trong chuỗi sự kiện Không gian giới thiệu sản phẩm, dịch vụ tăng trưởng xanh Thành phố Hồ Chí Minh, Liên minh Phát triển công nghiệp Robot Trung Quốc, Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty AIBRAIN, Công ty Tập đoàn AICAP công bố hợp tác chiến lược nhằm định vị, thúc đẩy thế mạnh của Việt Nam trong chuỗi giá trị robot.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh năng động và phát triển. (Ảnh: THẾ ANH)

Kết nối các cực tăng trưởng toàn cầu, mở rộng không gian phát triển cho Thành phố Hồ Chí Minh và Việt Nam

Sự dịch chuyển của dòng vốn, công nghệ, chuỗi giá trị toàn cầu mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong cấu trúc kinh tế thế giới. Tuy nhiên, cơ hội không tự chuyển hóa thành tăng trưởng. Thực tế đòi hỏi chúng ta phải nâng cao nội lực, đổi mới thể chế, phát triển doanh nghiệp, xây dựng các quan hệ hợp tác có chiều sâu.

Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức các đợt khảo sát thực tế tại các xã trên địa bàn thành phố. (Ảnh: THẠC HIẾU)

Thành phố Hồ Chí Minh: Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công

Để sử dụng nguồn vốn hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới, Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã khảo sát thực tế tại các xã trên địa bàn. Qua đó, thành phố quyết tâm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, từng bước thu hẹp khoảng cách về hạ tầng và chất lượng sống giữa khu vực nông thôn với đô thị.

Nhiều máy móc, công nghệ ngành chăn nuôi được giới thiệu tại Vietstock 2026. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Ngành chăn nuôi và thú y trước yêu cầu chuyển đổi của thị trường

Tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành Chăn nuôi, Thức ăn chăn nuôi và Chế biến thịt tại Việt Nam diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 21 đến 23/10, đại diện các đơn vị đã cung cấp cái nhìn toàn cảnh về thị trường, thời cơ và thách thức cũng như những định hướng về triển khai chuỗi kết nối giá trị của ngành.

Livestream giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại hội nghị kết nối cung-cầu giữa Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Thành phố Hồ Chí Minh kết nối cung cầu, nâng tầm chuỗi giá trị hàng hóa

Sau 15 năm triển khai, chương trình Kết nối cung-cầu hàng hóa của Thành phố Hồ Chí Minh đã vượt khỏi khuôn khổ hoạt động xúc tiến thương mại đơn thuần, từng bước trở thành nền tảng liên kết thị trường, gắn sản xuất với phân phối và thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng giữa thành phố với các địa phương.

Đào tạo nguồn nhân lực tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Khoa học, công nghệ tạo nền tảng phát triển mới

Trong bối cảnh mới, Thành phố Hồ Chí Minh định hướng phát triển trở thành trung tâm khoa học, công nghệ lớn nhất nước, đóng vai trò kết nối đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á. Định hướng này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng mà còn tạo nền tảng để chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.

Công nhân sản xuất trong nhà máy tại Khu chế xuất, Khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Quang Quý)

Thành phố Hồ Chí Minh tái cấu trúc không gian công nghiệp, đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, tổng diện tích hơn 50.288ha. Trước cơ hội đón dòng vốn FDI thế hệ mới, Thành phố đang chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chọn lọc dự án có công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Trao chứng nhận cho doanh nghiệp nhóm Tài chính Vốn hóa lớn có hoạt động IR được Định chế Tài chính đánh giá cao nhất. (Ảnh: BTC)

Chuẩn hóa công bố thông tin, củng cố niềm tin nhà đầu tư

Vượt qua 685 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE tại Thành phố Hồ Chí Minh và HNX tại Hà Nội, các doanh nghiệp niêm yết có hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR) tốt nhất năm 2026 đã được xướng tên tại Lễ vinh danh IR Awards 2026 diễn ra ngày 24/9 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Các đại biểu tìm hiểu về UAV được trưng bày tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Mở không gian phát triển mới từ kinh tế tầm thấp

Sau hợp nhất, không gian phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ được mở rộng bằng sự kết nối giữa đô thị, công nghiệp, cảng biển, logistics và các khu vực ven biển, mà còn theo chiều cao với việc khai thác không gian trên không ở độ cao thấp (kinh tế tầm thấp), mở ra tiềm năng cho những mô hình kinh tế và dịch vụ mới.

Doanh nghiệp tại Công viên phần mềm Quang Trung, Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu các giải pháp công nghệ 4.0. (Ảnh: CTV)

Động lực tăng trưởng mới từ AI, công nghệ lõi và không gian số

Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian đô thị, kinh tế-xã hội được mở rộng. Sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa đô thị, công nghiệp, logistics, cảng biển, dịch vụ và các trung tâm đổi mới sáng tạo là tiền đề quan trọng để thành phố tổ chức lại không gian sản xuất, tạo động lực tăng trưởng mới.

Một dự án điện mặt trời mái nhà tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: ĐỨC TRUNG)

Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất mở rộng mua bán điện trực tiếp

Tại Kỳ họp thứ 5, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy ban nhân dân thành phố đã có tờ trình gửi Hội đồng nhân dân thành phố về dự thảo Nghị quyết mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng trên địa bàn thành phố.

Trong 8 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,7%. (Ảnh: CTV)

Thành phố Hồ Chí Minh nâng sức cạnh tranh từ xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng

Với quy mô thương mại ngày càng lớn, xuất nhập khẩu và logistics đang giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy đạt nhiều kết quả quan trọng song bài toán giá trị gia tăng, năng lực cung ứng, kết nối logistics và chuyển đổi cơ hội vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu sản phẩm phương tiện bay không người lái. (Ảnh: CTV)

Sản xuất thông minh, xu hướng tất yếu

Mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất tạo điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lại không gian công nghiệp, đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, sản xuất thông minh là hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả tăng trưởng.

Các công ty công nghệ trưng bày các giải pháp chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Chuyển đổi số thực chất, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Thành phố Hồ Chí Minh xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ thể, lực lượng nòng cốt trong ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp này là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thành phố.

Doanh nghiệp trưng bày sản phẩm Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: CTV)

Kiến tạo không gian đầu tư liên vùng

Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng làm cầu nối, đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để hình thành không gian phát triển, thu hút đầu tư, tạo thêm động lực tăng trưởng. Qua đó, phát huy thế mạnh của từng địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, trở thành một động lực tăng trưởng mới.