Khoa học, công nghệ mở đường cho mô hình tăng trưởng mới

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, Thành phố Hồ Chí Minh không thể tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, mà phải chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững. Trong đó, khoa học, công nghệ phải trở thành động lực quan trọng, góp phần hình thành mô hình tăng trưởng mới.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUỐC THANH)
Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUỐC THANH)

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có tầm quốc tế, tạo sức lan tỏa và động lực phát triển nhanh, bền vững.

Đổi mới động lực tăng trưởng

Theo các chuyên gia, những động lực tăng trưởng truyền thống đang chạm ngưỡng giới hạn. Trong điều kiện nguồn lực đất đai, lao động và vốn không thể mở rộng mãi, việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao đòi hỏi Thành phố Hồ Chí Minh phải lấy năng suất lao động, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực làm động lực tăng trưởng mới.

Thực tế cho thấy, năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đang đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng của thành phố. Đến cuối năm 2025, đóng góp của TFP vào tăng trưởng GRDP đạt khoảng 59% và được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong giai đoạn 5 năm tới. Đây là cơ sở quan trọng để Thành phố chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong khi đó, kinh tế số tại thành phố đang duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20%/năm, cao gấp khoảng ba lần tốc độ tăng trưởng GRDP. Thương mại điện tử và công nghệ thông tin-truyền thông ngày càng trở thành những lĩnh vực đóng góp quan trọng vào tăng trưởng dịch vụ.

khoahoc.jpg
Trưng bày các sản phẩm khoa học tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Thương mại điện tử có mức tăng trưởng lên tới 37%, đóng góp khoảng 14% GRDP của nhóm ngành dịch vụ. Thành phố cũng đang dẫn đầu cả nước về doanh thu ngành công nghiệp phần mềm; hơn 71% doanh nghiệp nhỏ và vừa đã sử dụng các nền tảng số. Những kết quả này cho thấy công nghệ đang từng bước đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và trở thành một bộ phận của nền kinh tế.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoàng Nghiêm, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật, điện toán đám mây, vật liệu mới... đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội. Công nghệ không còn chỉ là công cụ hỗ trợ, mà ngày càng tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra giá trị.

Sau khi hợp nhất Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô dân số hơn 14 triệu người, không gian phát triển được mở rộng đáng kể. Quy mô mới mở ra nhiều cơ hội, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị đô thị, kết nối hạ tầng, phân bổ nguồn lực, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoàng Nghiêm, giai đoạn 2026-2030 là một chặng đường phát triển mới, khi thành phố vận hành theo mô hình một “siêu đô thị vùng” với không gian, chức năng và các mối quan hệ kinh tế-xã hội phức tạp hơn. Vì vậy, không thể tiếp tục quản lý theo cách phân mảnh, xử lý từng vấn đề riêng lẻ. Thành phố cần hình thành nền quản trị tích hợp dựa trên dữ liệu, mô phỏng số và AI để hỗ trợ hoạch định chính sách, đồng thời phát triển hạ tầng xanh và hoàn thiện các cơ chế phù hợp không gian phát triển mới.

Quản trị hiệu quả để phát triển bền vững

Chuyên gia cho rằng, bên cạnh cơ hội, quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng cũng đặt ra nhiều thách thức. Cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, xu hướng bảo hộ và hạn chế chuyển giao công nghệ trong một số lĩnh vực chiến lược có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận công nghệ lõi.

Trong khi đó, sự phát triển nhanh của AI và các trung tâm dữ liệu tạo thêm áp lực đối với hệ thống điện, nước, hạ tầng số và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu. Cùng với đó là những yêu cầu ngày càng cao về tăng trưởng xanh, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu.

khoa-hoc.jpg
Trưng bày các giải pháp chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Thành phố phải giải quyết đồng thời bài toán phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị. Đây không còn là những nhiệm vụ tách rời mà cần được xử lý trong một tổng thể thống nhất.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ cho biết: Quy mô và tốc độ phát triển mới của thành phố sau hợp nhất sẽ làm gia tăng tính phức tạp trong quản trị đô thị. Quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và vai trò kinh tế ngày càng lớn đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ hơn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng, phát triển đô thị không chỉ tác động đến quy mô và cơ cấu kinh tế, mà còn làm thay đổi kinh tế số, kinh tế sáng tạo, không gian đô thị, thị trường lao động, phân bố dân cư và chất lượng cuộc sống. Do đó, quá trình hoạch định chính sách cần có sự tham gia của nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, quy hoạch đô thị đến xã hội học, lao động, việc làm và quản trị công.

Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới vì thế không chỉ là mở rộng không gian, thu hút nguồn lực hay thúc đẩy tăng trưởng. Cốt lõi là đổi mới phương thức phát triển, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng. Đây là cơ sở để Thành phố Hồ Chí Minh phát huy vai trò đầu tàu, xây dựng một đô thị hiện đại, có sức cạnh tranh cao, phát triển xanh và có khả năng thích ứng trước những biến động ngày càng lớn của thời đại.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu chụp hình cùng robot tại sự kiện. (Ảnh: CTV)

Hợp tác chiến lược, định vị thế mạnh Việt Nam trong chuỗi giá trị robot

Trong chuỗi sự kiện Không gian giới thiệu sản phẩm, dịch vụ tăng trưởng xanh Thành phố Hồ Chí Minh, Liên minh Phát triển công nghiệp Robot Trung Quốc, Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty AIBRAIN, Công ty Tập đoàn AICAP công bố hợp tác chiến lược nhằm định vị, thúc đẩy thế mạnh của Việt Nam trong chuỗi giá trị robot.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh năng động và phát triển. (Ảnh: THẾ ANH)

Kết nối các cực tăng trưởng toàn cầu, mở rộng không gian phát triển cho Thành phố Hồ Chí Minh và Việt Nam

Sự dịch chuyển của dòng vốn, công nghệ, chuỗi giá trị toàn cầu mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong cấu trúc kinh tế thế giới. Tuy nhiên, cơ hội không tự chuyển hóa thành tăng trưởng. Thực tế đòi hỏi chúng ta phải nâng cao nội lực, đổi mới thể chế, phát triển doanh nghiệp, xây dựng các quan hệ hợp tác có chiều sâu.

Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức các đợt khảo sát thực tế tại các xã trên địa bàn thành phố. (Ảnh: THẠC HIẾU)

Thành phố Hồ Chí Minh: Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công

Để sử dụng nguồn vốn hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới, Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã khảo sát thực tế tại các xã trên địa bàn. Qua đó, thành phố quyết tâm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, từng bước thu hẹp khoảng cách về hạ tầng và chất lượng sống giữa khu vực nông thôn với đô thị.

Nhiều máy móc, công nghệ ngành chăn nuôi được giới thiệu tại Vietstock 2026. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Ngành chăn nuôi và thú y trước yêu cầu chuyển đổi của thị trường

Tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành Chăn nuôi, Thức ăn chăn nuôi và Chế biến thịt tại Việt Nam diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 21 đến 23/10, đại diện các đơn vị đã cung cấp cái nhìn toàn cảnh về thị trường, thời cơ và thách thức cũng như những định hướng về triển khai chuỗi kết nối giá trị của ngành.

Livestream giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại hội nghị kết nối cung-cầu giữa Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Thành phố Hồ Chí Minh kết nối cung cầu, nâng tầm chuỗi giá trị hàng hóa

Sau 15 năm triển khai, chương trình Kết nối cung-cầu hàng hóa của Thành phố Hồ Chí Minh đã vượt khỏi khuôn khổ hoạt động xúc tiến thương mại đơn thuần, từng bước trở thành nền tảng liên kết thị trường, gắn sản xuất với phân phối và thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng giữa thành phố với các địa phương.

Đào tạo nguồn nhân lực tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Khoa học, công nghệ tạo nền tảng phát triển mới

Trong bối cảnh mới, Thành phố Hồ Chí Minh định hướng phát triển trở thành trung tâm khoa học, công nghệ lớn nhất nước, đóng vai trò kết nối đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á. Định hướng này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng mà còn tạo nền tảng để chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.

Công nhân sản xuất trong nhà máy tại Khu chế xuất, Khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Quang Quý)

Thành phố Hồ Chí Minh tái cấu trúc không gian công nghiệp, đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, tổng diện tích hơn 50.288ha. Trước cơ hội đón dòng vốn FDI thế hệ mới, Thành phố đang chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chọn lọc dự án có công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Trao chứng nhận cho doanh nghiệp nhóm Tài chính Vốn hóa lớn có hoạt động IR được Định chế Tài chính đánh giá cao nhất. (Ảnh: BTC)

Chuẩn hóa công bố thông tin, củng cố niềm tin nhà đầu tư

Vượt qua 685 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE tại Thành phố Hồ Chí Minh và HNX tại Hà Nội, các doanh nghiệp niêm yết có hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR) tốt nhất năm 2026 đã được xướng tên tại Lễ vinh danh IR Awards 2026 diễn ra ngày 24/9 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Các đại biểu tìm hiểu về UAV được trưng bày tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Mở không gian phát triển mới từ kinh tế tầm thấp

Sau hợp nhất, không gian phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ được mở rộng bằng sự kết nối giữa đô thị, công nghiệp, cảng biển, logistics và các khu vực ven biển, mà còn theo chiều cao với việc khai thác không gian trên không ở độ cao thấp (kinh tế tầm thấp), mở ra tiềm năng cho những mô hình kinh tế và dịch vụ mới.

Doanh nghiệp tại Công viên phần mềm Quang Trung, Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu các giải pháp công nghệ 4.0. (Ảnh: CTV)

Động lực tăng trưởng mới từ AI, công nghệ lõi và không gian số

Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian đô thị, kinh tế-xã hội được mở rộng. Sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa đô thị, công nghiệp, logistics, cảng biển, dịch vụ và các trung tâm đổi mới sáng tạo là tiền đề quan trọng để thành phố tổ chức lại không gian sản xuất, tạo động lực tăng trưởng mới.

Một dự án điện mặt trời mái nhà tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: ĐỨC TRUNG)

Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất mở rộng mua bán điện trực tiếp

Tại Kỳ họp thứ 5, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy ban nhân dân thành phố đã có tờ trình gửi Hội đồng nhân dân thành phố về dự thảo Nghị quyết mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng trên địa bàn thành phố.

Trong 8 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,7%. (Ảnh: CTV)

Thành phố Hồ Chí Minh nâng sức cạnh tranh từ xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng

Với quy mô thương mại ngày càng lớn, xuất nhập khẩu và logistics đang giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy đạt nhiều kết quả quan trọng song bài toán giá trị gia tăng, năng lực cung ứng, kết nối logistics và chuyển đổi cơ hội vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu sản phẩm phương tiện bay không người lái. (Ảnh: CTV)

Sản xuất thông minh, xu hướng tất yếu

Mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất tạo điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lại không gian công nghiệp, đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, sản xuất thông minh là hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả tăng trưởng.

Các công ty công nghệ trưng bày các giải pháp chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Chuyển đổi số thực chất, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Thành phố Hồ Chí Minh xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ thể, lực lượng nòng cốt trong ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp này là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thành phố.

Doanh nghiệp trưng bày sản phẩm Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: CTV)

Kiến tạo không gian đầu tư liên vùng

Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng làm cầu nối, đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để hình thành không gian phát triển, thu hút đầu tư, tạo thêm động lực tăng trưởng. Qua đó, phát huy thế mạnh của từng địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, trở thành một động lực tăng trưởng mới.