Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đứng trước nhiều thách thức và cơ hội mới, sự thay đổi trong chính sách thuế của các thị trường lớn như Hoa Kỳ hay yêu cầu kỹ thuật khắt khe về tiêu chuẩn xuất khẩu của thị trường Liên minh châu Âu (EU) đang đặt ra những yêu cầu mới cho các doanh nghiệp xuất khẩu.
“Xu hướng chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc và là tấm hộ chiếu xanh để doanh nghiệp nâng cao lợi thế cạnh tranh để vươn tầm ra thị trường quốc tế”, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh.
Xu hướng chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc và là tấm hộ chiếu xanh để doanh nghiệp nâng cao lợi thế cạnh tranh để vươn tầm ra thị trường quốc tế.
Bà Hồ Thị Quyên cũng cho rằng, cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt sự phát triển không ngừng của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây đã và đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp.
Theo thống kê từ Bộ Công thương, việc ứng dụng công nghệ số và hệ thống quản lý năng lượng thông minh có thể giúp doanh nghiệp giảm từ 10-15% chi phí vận hành, tăng 20% năng suất và giảm 5-8% phát thải CO2 mỗi năm. Do đó, việc chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là hai quá trình riêng biệt mà đang hội tụ thành chiến lược "chuyển đổi kép". Trong đó, công nghệ số trở thành công cụ thúc đẩy tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Trước thực trạng này, chuyên gia cho rằng, việc đầu tư nâng cao năng lực quản trị và cập nhật các kiến thức mới cho đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Để giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, mới đây, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức chương trình đào tạo chuyển đổi kép cho sản xuất.
Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng thực tiễn và chuyên sâu, giúp doanh nghiệp tiếp cận toàn diện xu hướng ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và chuyển đổi xanh trên thế giới. Đồng thời, ứng dụng các giải pháp công nghệ như ERP (hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp), MES (hệ thống điều hành sản xuất), IoT (internet vạn vật) và AI (trí tuệ nhân tạo) để tối ưu hoạt động sản xuất, quản trị và vận hành nhà máy thông minh.
Bà Hồ Thị Quyên cho biết: Điểm mới của chương trình đào tạo năm nay là tập trung đi sâu từng lĩnh vực ngành nghề mà dễ bị tác động của chuyển đổi kép. Chương trình dành nhiều thời gian để doanh nghiệp có sự tương tác, thảo luận với chuyên gia đào tạo.
Sau khi kết thúc khóa học, học viên sẽ có thêm một buổi để chuyên gia đánh giá bài tập thực hành để hướng dẫn và tư vấn giải pháp từng bước triển khai lộ trình chuyển đổi kép phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp mình.
Theo các chuyên gia, một trong những vấn đề doanh nghiệp quan tâm là những thay đổi trong quy định của châu Âu đối với hàng hóa nhập khẩu. Nội dung trọng tâm gồm: phân tích lộ trình áp dụng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và Chỉ thị báo cáo bền vững doanh nghiệp (CSRD), cũng như những yêu cầu ngày càng cao về dữ liệu trong hoạt động sản xuất và báo cáo.
Thực tế này đặt doanh nghiệp trước một bài toán không đơn giản: phải có đủ dữ liệu để chứng minh quá trình sản xuất, nhưng nếu tổ chức thu thập dữ liệu thiếu trọng tâm, doanh nghiệp sẽ mất nhiều nguồn lực mà hiệu quả quản trị chưa chắc được cải thiện. Cho nên, doanh nghiệp cần xác định những chỉ số thực sự quan trọng thay vì thu thập dữ liệu theo diện rộng.
Quan trọng hơn, dữ liệu phải được quản lý ngay từ xưởng sản xuất. Thông tin về nguyên liệu, năng lượng, sản lượng, chất lượng và phát thải cần được ghi nhận thống nhất, bảo đảm khả năng kiểm tra và truy xuất. Đây là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện các yêu cầu về ESG, phục vụ việc đánh giá hiệu quả sản xuất. Khi dữ liệu được hình thành đầy đủ và có độ tin cậy, doanh nghiệp cũng thuận lợi hơn trong việc nhận diện những khâu gây lãng phí, từ đó đưa ra quyết định điều chỉnh.
Đầu tư công nghệ đang diễn ra mạnh trong sản xuất, song không phải doanh nghiệp nào đưa thêm thiết bị hay phần mềm vào nhà máy cũng có thể nâng cao hiệu quả. Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Tổng Thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam lưu ý, nguy cơ doanh nghiệp “số hóa sự rối loạn” khi ứng dụng công nghệ trong khi quy trình sản xuất chưa được chuẩn hóa.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, trước khi đầu tư cho một hệ thống số, doanh nghiệp cần nhìn lại cách thức vận hành hiện tại và xác định những điểm đang làm phát sinh chi phí hoặc ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Dòng tiền, hàng tồn kho và chất lượng sản phẩm là những vấn đề cần được ưu tiên xử lý.
Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp tránh đầu tư công nghệ theo phong trào, trong khi những bất cập trong tổ chức sản xuất vẫn còn nguyên. Công nghệ chỉ tạo ra hiệu quả khi giải quyết được một vấn đề cụ thể của nhà máy. Cùng với chuẩn hóa quy trình, doanh nghiệp cần xây dựng nền tảng dữ liệu đủ sạch và thống nhất. Đây là điều kiện để triển khai những ứng dụng cao hơn, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI).
