Khơi thông nguồn lực, tạo thêm động lực tăng trưởng
Tại chương trình Cà-phê doanh nhân do Hiệp hội doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA) tổ chức với chủ đề “Doanh nghiệp hợp lực để tăng trưởng 2 con số”, nhiều chuyên gia cho rằng, cần khai thác thêm các động lực mới bên cạnh những động lực truyền thống như đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu ròng.
Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế cho rằng: 5 động lực mới gồm khoa học công nghệ và chuyển đổi số; cải cách thủ tục hành chính; phát triển các đầu tàu và liên kết vùng; chuyển đổi xanh; xử lý các dự án tồn đọng có thể đóng góp tổng cộng khoảng 3 điểm phần trăm tăng trưởng nếu được triển khai hiệu quả.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn nhưng yêu cầu tăng tốc trong những tháng cuối năm là rất rõ. Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, GRDP của thành phố 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8.55%, đứng thứ 18 trong 34 tỉnh, thành phố. Nếu muốn đạt tăng trưởng 10-11% cả năm, thành phố cần tạo bước tăng tốc mạnh hơn.
Trong 7 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tăng khoảng 13%, vốn đầu tư tăng 10% và xuất khẩu tăng 9%. Để hướng tới tăng trưởng hai con số, thành phố cần nâng tốc độ tăng đầu tư lên khoảng 13-15%, đồng thời thúc đẩy tiêu dùng và xuất khẩu.
Động lực tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh phụ thuộc vào khả năng cải thiện đồng thời 5 trụ cột gồm: Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; nguồn nhân lực; kết cấu hạ tầng; huy động, phân bổ nguồn lực tài chính; chất lượng thể chế và hiệu quả thực thi.
Bên cạnh đó, khu vực công nghiệp và xây dựng vẫn cần được cải thiện khi đóng góp khoảng 36,5% GRDP năm 2025. Trong khi đó, dịch vụ tiếp tục giữ vai trò lớn với hơn một nửa đóng góp vào tăng trưởng.
Doanh nghiệp phải chuyển từ tăng lượng sang tăng giá trị
Không chỉ Nhà nước cần tạo cú hích, cộng đồng doanh nghiệp cũng đứng trước yêu cầu thay đổi cách tiếp cận tăng trưởng. Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch HUBA cho rằng: Mục tiêu tăng trưởng hai con số vừa là cơ hội, vừa là thách thức lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp. Để đạt mục tiêu này cần sự hợp lực giữa doanh nghiệp, Nhà nước và toàn xã hội.
Theo ông Hòa, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là nguồn lực, nhất là nguồn vốn cho tăng trưởng. Vì vậy, cần có chính sách tạo sức hấp dẫn để huy động thêm các nguồn vốn mới. Việc đẩy mạnh cổ phần hóa, bán phần vốn Nhà nước tại một số doanh nghiệp có thể tạo cơ hội thu hút nhà đầu tư, đưa dòng tiền mới vào nền kinh tế.
Doanh nghiệp cũng kỳ vọng quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền hai cấp được triển khai nhanh, phân định rõ trách nhiệm giữa cấp thành phố và cấp phường, xã. Khi thủ tục, quy trình và khả năng tiếp cận đất đai, nguồn lực được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong triển khai dự án.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải tự điều chỉnh chiến lược, tăng cường đào tạo nhân lực, chủ động chuyển đổi số và chuyển đổi xanh để thích ứng với yêu cầu mới của thị trường.
Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại Xây dựng Lê Thành cho rằng: Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, bên cạnh sự tăng trưởng của doanh nghiệp, Thành phố Hồ Chí Minh còn nhiều dư địa cần khai thác.
Theo ông Nghĩa, các giải pháp này cần được triển khai ngay từ hôm nay để tạo kết quả trong giai đoạn 2027-2028. Doanh nghiệp cũng kỳ vọng tình hình kinh doanh từ nay đến cuối năm sẽ cải thiện.
Trong lĩnh vực du lịch, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel cho rằng, dư địa không chỉ nằm ở việc tăng lượng khách mà quan trọng hơn là nâng cao giá trị từ hoạt động du lịch. Thành phố cần đầu tư mạnh hơn vào sản phẩm du lịch, tour tuyến, vui chơi giải trí, kinh tế ban đêm và khai thác nguồn lực văn hóa, ẩm thực địa phương.
Theo ông Kỳ, kinh tế ban đêm được kỳ vọng tạo ra giá trị lớn nhưng đến nay chưa có địa phương nào chứng minh được hiệu quả rõ nét. Nhiều nơi vẫn thiếu nguồn lực để xây dựng các sản phẩm văn hóa, ẩm thực chuyên nghiệp, khiến hoạt động còn manh mún, thiếu ổn định.
Biến nhập siêu thành năng lực sản xuất
Một vấn đề khác được Tiến sĩ Cấn Văn Lực lưu ý là áp lực từ mặt bằng lãi suất và khả năng huy động vốn. Theo ông, lãi suất hiện ở mức tương đối cao và khả năng giảm sâu là khó. Doanh nghiệp cần thích nghi với mặt bằng lãi suất mới, đồng thời đa dạng hóa nguồn vốn thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.
Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy mở rộng quy mô sang nâng cao giá trị gia tăng, tăng đầu tư cho công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), nghiên cứu, phát triển, chế biến sâu và phát triển sản phẩm mới.
Hiện chỉ khoảng 5% doanh nghiệp Việt Nam đầu tư cho R&D, thấp hơn mức khoảng 15-20% của khu vực ASEAN. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tăng liên kết với khu vực FDI và đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ.
Một điểm đáng chú ý khác là tình trạng nhập siêu. Theo Tiến sĩ Lực, nhập siêu hàng hóa 7 tháng đầu năm lên tới 20,6 tỷ USD, trong khi nhập siêu dịch vụ ở mức 5,54 tỷ USD. Tuy nhiên, khoảng 90-93% hàng nhập khẩu của Việt Nam là máy móc, thiết bị, nguyên liệu và tư liệu phục vụ sản xuất kinh doanh, không phải hàng tiêu dùng.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào con số nhập siêu để đánh giá nền kinh tế. Một dây chuyền máy móc nhập khẩu chưa thể tạo ra doanh thu ngay, nhưng khi được đưa vào sản xuất sẽ tạo ra sản phẩm, việc làm và giá trị gia tăng. Sản phẩm sau đó có thể được tiêu thụ trong nước hoặc xuất khẩu.
Để Thành phố Hồ Chí Minh đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu quan trọng không chỉ là huy động thêm nguồn lực mà còn phải biến nguồn lực thành năng lực sản xuất và sức cạnh tranh. Thành phố cần giữ vững xuất khẩu hàng hóa, đồng thời tăng xuất khẩu dịch vụ như logistics, du lịch, tài chính; phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
