Í a í ơi giữa các đào, kép, chất giọng thổ đồng liêu trai chồi lên từ mặt đất, Tuấn hiển hiện một gương mặt khác, hoặc là tiếp biến cái chân dung hội họa chính mình hoàn thiện một Vũ Đình Tuấn nghệ sĩ đủ sức ám thị cả người nghe chèo lẫn người xem tranh, y chang trong các câu hát cổ: “Khăn xanh có dí đội đầu, Để thương để nhớ để sầu cho ai”...
Sinh ra và lớn lên ở Thái Bình, dân chiếng chèo Đông nên việc thuộc một vài câu hát, nhẩn nha vài làn điệu từ tấm bé cũng là chuyện thường tình. Thế rồi phải đợi lớn, rất lớn, thậm chí đã thành danh nổi tiếng, Vũ Đình Tuấn mới dứt ra khỏi những sự vụ thường ngày để “tầm sư học đạo” thỏa đau đáu với chèo.
Gặp “đúng người đúng thời điểm”, mùa dịch dã cuộc sống chùng xuống, ngưng đọng, Vũ Đình Tuấn được họa sĩ Lê Thế Anh dẫn tới Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài, cả cô cả trò nhìn trúng nhau và ngất ngư hạnh phúc. Cô rút ruột rút gan “bắt tay bắt chân” truyền nghề, trò nghiêm cẩn thu nạp, học hát mà ngỡ đâu nhập đồng, để tâm hồn mình chao đảo ngả nghiêng trong một không gian cách biệt...
Thực hành nghệ thuật truyền thống không phải làm theo bắt chước, luyện sao cho giống thầy mà là quá trình gian nan khổ ải qua các công đoạn: vỡ chữ, hiểu nghĩa, luyện phát âm, cảm nhịp điệu... mới cho ra nổi câu hát khiến người nghe nổi da gà. Bắt nguồn từ sự dễ dãi của một số người thực hành nghệ thuật truyền thống bấy nay, công chúng định kiến khiến chèo nhiều giai đoạn bị đánh đồng với cũ kỹ, lạc hậu, Vũ Đình Tuấn những muốn góp phần đương đại hóa cái “cũ kỹ lạc hậu” ấy, như cách anh đã thành công với hội họa của mình.
Tóc búi sau gáy, khoen vòng môi, vẻ bề ngoài lồ lộ chất nghệ của Vũ Đình Tuấn tưởng không liên quan gì đến chèo. Nhưng giống những lớp phục trang có thể dễ dàng cởi bỏ, hoặc tương tự củ hành bóc hết lớp này lớp khác cay xè mắt mũi vẫn chưa chạm lõi, Vũ Đình Tuấn tiềm tàng sự bí ẩn kích thích trí tò mò và ước muốn được giải nghĩa.
Học hát chèo, nghiên cứu về chèo, Tuấn muốn làm đầy đặn thêm con người hội họa trong anh... Hội họa của anh hiện thân cho sự sinh sôi nảy nở tự nhiên từa tựa những câu hát được chắt lọc, kết tinh qua nhiều biến động đời người... Tích tụ đủ năng lượng truyền thống, anh tự tin tung ra nhiều mô típ tạo hình mang dấu ấn cá nhân. Những hoa, những mặt người dù lặp đi lặp lại mà không trùng lắp, bởi đó như những khoảnh khắc Vũ Đình Tuấn đối diện chính mình, soi chiếu hình và bóng. Những hình họa ấy luôn cục cựa dịch chuyển, dao động thành vòng sóng lan tỏa đến khôn cùng. Những mặt người nhiều lúc, như một chân dung tự họa giúp Vũ Đình Tuấn trình diện bản thể của mình với thế giới chung quanh.
Thấm đẫm văn hóa dân gian, thấm đẫm cả chất nằng nặng, chăng chắc, đầm đậm của vùng đất châu thổ sông Hồng quê nhà, Vũ Đình Tuấn thông qua hội họa để truyền âm từ quá khứ về hiện tại, nối kết hôm qua tới hôm nay.
Tự nhận ham chơi, cũng có nhiều thú chơi để đắm đuối vào, dẫu vậy chơi gì chơi vẫn ưu tiên trước hết hội họa..., Vũ Đình Tuấn luôn né tránh những lập ngôn, ồn ào, dù ồn ào lúc này khác tự dưng tìm đến. Tư chất nghệ sĩ quá mạnh hoặc bản năng nghệ sĩ quá tràn đầy, không cần kê chân kiễng gót, Vũ Đình Tuấn luôn có chỗ đứng riêng trong đời sống mỹ thuật đương đại. Cảm giác anh làm gì cũng nhẹ tênh, kỹ thuật đủ đầy tay nghề vững, nội lực phải kìm nén cho khỏi vượt ngưỡng tràn bờ, vẽ lụa hay khắc gỗ cũng chỉ đơn giản trải tâm hồn mình trên một phương tiện khác. Hội họa Vũ Đình Tuấn không hề có sự lẫn lộn, nhìn là thấy con người như đến từ cõi khác, thấy đa góc cạnh trong tâm hồn trắc ẩn, đau đáu cái khát khao được-là-mình...
Học chèo buộc Tuấn phải kỹ, chi tiết và khi vẽ anh cũng tỉ mỉ gượng nhẹ bởi không ai muốn hời hợt nông cạn với chính tâm hồn mình. Càng trải nghiệm nhiều, Vũ Đình Tuấn càng giữ được sự run rẩy trong nội tâm để rồi biểu đạt trên lụa là những sang chấn tinh thần hướng tới sự bứt phá hướng về cảnh giới tự do. Nội lực mạnh và chất liệu lụa dịu dàng lại hài hòa tương thích, giúp anh thỏa thuê kể các câu chuyện thường ngày. Mềm mại mà không yếu đuối, gợi cảm mà không nữ tính, mang được sức thanh xuân và hơi thở thời cuộc vào lụa, chính là đóng góp của Vũ Đình Tuấn cho hội họa Việt Nam những năm tháng này.
Nghiêm túc với nghề đến độ dẫu chỉ vẽ một bức minh họa bằng bàn tay cho các báo cũng tâm huyết dụng công như ngồi trước tác phẩm lớn, nhưng Vũ Đình Tuấn không chăm chắm đến sự hoàn hảo. Ở cương vị làm thầy, giảng viên “Mỹ thuật Yết Kiêu”, luôn nhắc nhở mình: “tránh chê bài của sinh viên”, cũng tự nhủ: “tránh dùng từ đẹp”, vì “Đẹp” bản thân nó đã là một khái niệm triết học, mỹ học không định lượng được đích đến. Quan niệm: “Đẹp là sự hài hòa, tạo nên sự cân bằng về mặt thị giác, hài hòa về tâm lý, về sức khỏe, về thể chất” vậy nên tác phẩm Vũ Đình Tuấn luôn đăng đối cả không gian, bố cục, cảm xúc; làm nên sự đối xứng truyền thống-hiện đại.
Hiểu rõ mình, càng ý thức về mình nên Vũ Đình Tuấn không đua “trend”, luôn nhất quán với lựa chọn của mình. Là một họa sĩ có công chúng, có những nhà sưu tầm riêng, dù anh chẳng mấy bận tâm tới thị hiếu thị trường. Sẵn sàng mua lại tranh mình nếu phát hiện người sở hữu muốn bán, cũng chỉ vì mong tác phẩm có được sự thấu hiểu trân quý sâu xa, chứ không màng những a dua bề nổi, Vũ Đình Tuấn đích thực một tài hoa dị biệt luôn muốn nhân lên cái dị biệt của riêng mình.
