Sắc xuân Bính Ngọ trong tạo hình mộc mạc của họa sĩ Nguyễn Thị Thu Trang

Sinh năm 1980 tại Hà Nội, họa sĩ Nguyễn Thị Thu Trang đến với nghệ thuật không phải từ con đường hàn lâm sớm định hình, mà từ nhu cầu tự thân, đó là khao khát biểu đạt cảm xúc, gìn giữ ký ức và tìm kiếm sự cân bằng nội tâm trong nhịp sống hiện đại.

Hành trình ấy đã tạo bồi đắp thành mạch sáng tác bền bỉ, trong đó mùa xuân trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt, đặc biệt đậm nét trong các tác phẩm gốm và hội họa của chị những năm gần đây.

Nữ họa sĩ trong đời sống mỹ thuật bằng con đường triển lãm chuyên sâu, đặc biệt là các triển lãm gốm mang tính đối thoại nghề nghiệp và cộng đồng. Nhiều năm qua, chị đều đặn tham gia các không gian trưng bày gốm nghệ thuật, nơi người nghệ sĩ thử thách chính mình trước phản hồi của công chúng và giới chuyên môn.

Tiêu biểu trong số đó là triển lãm "Dáng xuân" qua các năm. Tác phẩm gốm của Nguyễn Thị Thu Trang tạo ấn tượng bởi tạo hình mộc mạc, giàu nhịp điệu và tinh thần mùa xuân lan tỏa từ chất liệu đất nung. Ở đó, những hình tượng hoa lá, con vật, dáng người… chú trọng vào cảm giác sống động, gần gũi, như mang theo hơi thở của đời sống làng nghề và ký ức Tết Việt.

Kiên trì học hỏi từ những người thầy uy tín, những nghệ sĩ có nền tảng vững chắc cả về kỹ thuật lẫn tư tưởng sáng tạo, Nguyễn Thị Thu Trang lặng lẽ với con đường nghệ thuật bằng tinh thần không ngừng học hỏi.

Trong số đó, không thể không nhắc tới nhà điêu khắc Nguyễn Kim Xuân - tác giả tượng đài Thánh Gióng tại đền Sóc Sơn, và họa sĩ Công Quốc Hà là những người có ảnh hưởng quan trọng trong việc hình thành tư duy tạo hình của họa sĩ.

Từ điêu khắc, gốm đến hội họa, chị coi mỗi chất liệu là những cách biểu đạt khác nhau của cùng dòng cảm xúc. Ở nữ họa sĩ, sự chuyển dịch giữa các loại hình không phải là thử nghiệm ngẫu hứng mà là kết quả của cả quá trình tích lũy trải nghiệm, quan sát đời sống và đối thoại nội tâm lâu dài.

Có lẽ cũng bởi lẽ ấy, trong tác phẩm của chị hiếm thấy sự phô trương kỹ thuật hay hình thức cực đoan, gây hấn... thay vào đó là cảm giác gần gũi, thân thương mà không hề giản đơn. Đó là vẻ đẹp được chắt lọc từ đời sống thường nhật, được nâng đỡ bằng nền tảng tạo hình.

Với họa sĩ Nguyễn Thị Thu Trang, Tết là trạng thái tinh thần. Đó là mùa của hồi sinh, khởi đầu, niềm tin vào những điều tốt đẹp, ngay cả sau những biến động, mất mát và thử thách của đời sống.

Cảm xúc ấy đã nuôi dưỡng mạch sáng tạo mang đậm hơi thở xuân trong các tác phẩm mỹ thuật của chị. Mỗi độ Tết cận kề, thay vì tách mình khỏi không khí đời sống, họa sĩ chọn cách hòa vào nhịp rộn ràng của những không gian truyền thống.

Làng gốm Bát Tràng với lịch sử hàng trăm năm, hòa quyện mùi đất, mùi men và hơi lửa trở thành điểm đến quen thuộc là không gian chị cùng đồng nghiệp trực tiếp tạo hình, vẽ men, nung gốm trong những ngày cuối năm.

Trong không gian quen thuộc này, nghệ thuật biểu hiện rõ trong từng công đoạn lao động cụ thể. Đôi tay người nghệ sĩ chạm vào đất, nắn hình, chờ đợi lửa nung, chấp nhận cả những rủi ro và bất ngờ như ẩn dụ sinh động cho đời sống con người.

Trong sáng tác gốm của chị, mùa xuân được khắc họa qua những hình ảnh quen thuộc: hoa lá, con người, con vật... mở ra chiều sâu văn hóa, tinh thần Việt.

Hoa sen - biểu tượng quen thuộc trong thế giới tạo hình của họa sĩ -xuất hiện trong nhiều dáng vẻ khác nhau. Những đóa sen đất nung mộc mạc mà mềm mại, không phô trương màu men rực rỡ, gợi nhắc triết lý luân hồi, sự thanh khiết và sức sống bền bỉ của tâm hồn Việt. Sen trong gốm Thu Trang không tách rời gốc rễ bùn đất mà sinh ra từ đất, như lời nhắc nhớ về cội nguồn, hòa hợp giữa con người và tự nhiên.

Tết Bính Ngọ năm nay đánh dấu mạch sáng tác nổi bật của Nguyễn Thị Thu Trang: hàng trăm tác phẩm điêu khắc gốm và tranh vẽ về ngựa. Hình tượng ngựa trong sáng tác của chị mang dáng vẻ khỏe khoắn, khoáng đạt, giàu cảm xúc. Đó không phải là những con ngựa chiến, mà là những sinh thể mang tinh thần nhân văn, biểu trưng cho sức mạnh nội tại, tinh thần bền bỉ, khát vọng vươn lên.

Trong tạo hình ngựa của Thu Trang, người xem có thể cảm nhận được sự dung hòa giữa động và tĩnh, giữa sức mạnh và sự hiền hòa như chính tinh thần của mùa xuân giàu sức sống mà vẫn dịu dàng, tinh tế.

Song hành với gốm, hội họa là phần không thể thiếu trong đời sống sáng tạo của Nguyễn Thị Thu Trang. Nếu gốm mang tính vật chất, gắn với đất và lửa, thì hội họa lại là không gian để cảm xúc lan tỏa tự do hơn.

Những bức tranh xuân của chị thường sử dụng các gam màu vàng, đỏ, xanh tươi, nâu đất… đầy rực rỡ mà vẫn gợi ra thứ ánh sáng ấm áp, mang cảm giác gần gũi, thân thuộc như ký ức về những ngày Tết xưa còn đọng lại trong mỗi người.

Trong tranh Nguyễn Thị Thu Trang, cảnh vật và con người không tách rời. Mùa xuân khắc họa qua trạng thái tinh thần từ sự thư thái, niềm vui thầm lặng, cảm giác được trở về với những giá trị căn bản của đời sống. Từ những giá trị giản dị ấy, chị chắt lọc và chuyển hóa thành ngôn ngữ hội họa giàu cảm xúc.

Với nghệ sĩ gốm, công đoạn nung luôn là một thử thách. Lửa có thể làm thay đổi hình khối, màu men, thậm chí quyết định "số phận" của tác phẩm. Song, từ trong sự bất định ấy, Thu Trang tìm thấy bản thể của mình.

Đối với họa sĩ, nghệ thuật không hẳn là sự kiểm soát tuyệt đối, mà là sự đối thoại giữa con người và vật chất, giữa ý chí và tự nhiên. Khi tác phẩm bước vào lò nung, người nghệ sĩ cần chấp nhận buông tay, tin tưởng vào quá trình và vào chính cảm xúc đã gửi gắm trong đó.

Khoảnh khắc mở lò, hồi hộp, mong chờ, đôi khi tiếc nuối... cũng giống như khoảnh khắc con người đối diện với những bí mật hay bước ngoặt đời sống. Có lẽ, chính sự tương đồng ấy khiến nghệ thuật của Thu Trang mang vẻ đẹp trầm tĩnh, đôn hậu, gợi mở.

"Gốm và hội họa là cách tôi giữ nhịp sống, nhịp xuân trong mình", họa sĩ Nguyễn Thị Thu Trang chia sẻ. Nói về công việc sáng tạo, họa sĩ cho rằng điều quan trọng nhất với chị là được làm việc trong trạng thái bình thản.

Chị luôn nỗ lực giữ cho mình sự nhẹ nhõm khi làm gốm, vẽ tranh với quan niệm, tâm trí không vội vàng, hình khối và màu sắc tự nhiên sẽ tìm được chỗ đứng riêng như lời bộc bạch: "Tôi muốn người xem cảm nhận được hơi ấm, sự gần gũi như gặp điều gì đó thật thân quen trong đời sống và cũng có thể là điều mình từng lãng quên hoặc đánh mất".

Nữ họa sĩ cũng cho biết, việc gắn bó với làng gốm, nhịp lao động đều đặn giúp chị giữ được sự cân bằng giữa sáng tạo và đời thường bởi chị không tách nghệ thuật ra khỏi cuộc sống. Những ngày làm việc lặng lẽ, những sớm hôm ở xưởng gốm đã nuôi dưỡng cảm hứng để chị vượt qua nhiều khoảnh khắc mang tính thử thách.

Năm nay, với vài trăm tác phẩm gốm và hội họa được sáng tạo liên tục, xuất hiện ở nhiều không gian triển lãm khác nhau, Nguyễn Thị Thu Trang dường như đã đi trọn mùa xuân của riêng mình trong nghệ thuật. Đó là mùa xuân được bồi đắp bằng lao động bền bỉ và sự chắt lọc cảm xúc từ đời sống. Bởi lẽ đó, mùa xuân trong sáng tác của chị luôn giúp công chúng gặp cảm giác bình yên, tin yêu và hy vọng cho những khởi đầu mới.