Họa sĩ Lê Thư và hành trình tôn vinh vẻ đẹp từ đời sống thường nhật

Tác phẩm của họa sĩ Lê Thư có thể không ngay lập tức tạo nên sự choáng ngợp thị giác, nhưng đủ sức níu người xem lưu lại lâu hơn, thong dong cảm nhận sự ấm áp, lắng đọng và chiều sâu cảm xúc ẩn trong những điều tưởng chừng rất đỗi bình thường.

Sinh năm 1986 tại Hà Nội, Lê Thư lớn lên ở vùng ven đô nơi hai dòng sông Hồng và sông Cà Lồ giao nhau. Không gian sống nửa làng quê, nửa đô thị để lại dấu ấn sâu đậm trong cảm quan thẩm mỹ của anh. Đó là miền ký ức của bãi bồi, ruộng ngô, những con ngõ nhỏ, mái nhà ngói cũ và nhịp sống chậm rãi và những mối quan hệ cộng đồng bền chặt. Có lẽ, chính bởi nền tảng ấy mà từ rất sớm, anh đã hình thành tâm thế hướng nội, nhạy cảm trước những biến chuyển tinh tế của đời sống con người.

Tốt nghiệp Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 2012, Lê Thư từng có dự định trở thành giáo viên mỹ thuật. Mong muốn ban đầu của anh là được đứng lớp, truyền cảm hứng nghệ thuật cho thế hệ trẻ. Dù vậy, sau vài năm làm thiết kế đồ họa - công việc ổn định và có thu nhập - anh nhận ra con đường ấy vẫn chưa đủ để thỏa mãn nhu cầu biểu đạt nội tâm của một người vẽ. Máy tính và phần mềm, dù tiện lợi, không thể thay thế cảm giác đối diện trực tiếp với cảnh vật, ánh sáng và không khí.

Quyết định chuyên tâm sáng tác hội họa không phải là bước ngoặt mang tính ngẫu hứng mà là kết quả của cả quá trình tự vấn kéo dài. Với Lê Thư, đó không hẳn là bỏ cái cũ để tìm cái mới mà là "trở về" với bản năng sáng tạo sâu thẳm. Anh cầm lại bút vẽ, dựng giá vẽ ngoài trời, bắt đầu hành trình trực họa bền bỉ từ sau năm 2019.

Kể từ mốc thời gian ấy, họa sĩ Lê Thư đều đặn xuất hiện tại các không gian triển lãm uy tín của giới mỹ thuật trong nước: Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô, Triển lãm Mỹ thuật khu vực, Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc... cùng nhiều hoạt động nghệ thuật nhóm. Ở mỗi triển lãm, tranh của anh đủ sức tạo nên một vùng yên tĩnh cho người xem dừng lại, quan sát và lắng đọng.

Quan điểm sáng tác họa sĩ Lê Thư theo đuổi được anh diễn đạt ngắn gọn: "Vạn vật đều không có điểm bắt đầu và kết thúc; khai thác những diễn biến của cuộc sống thường nhật cũng là đi tìm thứ bao la bất tận". Quan điểm đồng thời cũng phản ánh rõ thế giới quan nghệ thuật của anh, thể hiện cái lớn lao không nằm ở đề tài hoành tráng mà ẩn trong những chuyển động rất nhỏ trong đời sống.

Lê Thư mang giá vẽ đi khắp nơi. Anh ngồi giữa bản làng vùng cao, bên khung cửa sổ cũ, trong góc bếp ấm hay ở một góc phố Hà Nội để trực tiếp ghi lại ánh sáng và không khí. Với anh, trực họa là phương pháp, đồng thời cũng là một trạng thái sống cùng thời gian, cảnh vật, nhịp thở của không gian.

Chính vì thế, tranh của Lê Thư không mang cảm giác sao chép hiện thực mà gợi cảm giác hiện diện. Người xem có thể cảm nhận được buổi sớm ở Lũng Cú hay buổi chiều nơi phố cổ Hà Nội, cũng có khi là khoảnh khắc yên tĩnh trong gian bếp mùa đông miền bắc. Ánh sáng trong tranh anh tạo nên không gian tinh thần, nơi cảm xúc được chưng cất từ đời thường.

Các tác phẩm tiêu biểu như: "Ngoài song nắng" (2024), "Góc ấm" (2025), "Bếp ấm" (2024)... cho thấy rõ đặc điểm ấy. Ở đó, ánh nắng xiên qua rèm cửa, bình hoa loa kèn trên bàn gỗ, hay ngọn lửa bếp củi... trở thành trung tâm cảm xúc của bức tranh. Bút pháp của họa sĩ tiết chế nhưng đủ tinh tế để diễn tả sự chuyển động "vi tế" của ánh sáng và không khí.

Sơn dầu với độ bền màu và khả năng thể hiện sắc độ phong phú trở thành chất liệu gắn bó lâu dài với Lê Thư. Trong "Ngày nắng" (2020), anh vẽ góc phố Hàng Khoai, mảng tường vàng, bóng cây, dây điện, chiếc xe hàng rong.

Những chi tiết rất đỗi đời thường được xử lý bằng nhịp điệu chậm rãi, tạo nên không gian vừa hiện thực vừa giàu chất thơ. Ở "Làng xưa" (2022), những mái ngói rêu phong và bóng người thấp thoáng sau khung cổng gợi nên cảm giác hoài niệm.

Không gian sáng tác của Lê Thư không bó hẹp. Anh dành nhiều thời gian lên miền núi phía bắc, ghi lại đời sống nơi cao nguyên đá. Các tác phẩm như: "Ngày ở Thèn Pả" (2025), "Nét ấm Lũng Cú" (2024), "Gặp xuân" (2020) mở ra không gian vừa hùng vĩ vừa gần gũi. Núi xanh lam, bóng dáng người Mông trong ánh chiều, nồi cơm tỏa khói giữa gian bếp đá… hiện lên bằng tình cảm thiết tha và sự trân trọng, biết ơn.

Nhìn lại hành trình, có thể nhận thấy họa sĩ Lê Thư trung thành với những mạch sáng tác quen thuộc: làng quê, phố cổ, căn bếp, nếp nhà, cảnh sắc vùng cao, tĩnh vật đời thường. Những đề tài không mới, nhưng cũng chưa bao giờ cũ. Mỗi bức tranh là một lần tái khám phá đời sống bằng ánh sáng, nhịp thở và cảm nhận đa giác quan.

Đáng chú ý, dù khai thác những chủ đề tưởng như khiêm nhường, Lê Thư không tự lặp lại mình. Anh khước từ vẽ lại những hình ảnh cũ để mang đến góc nhìn mới, thời khắc mới, cảm xúc mới. Chính sự kiên trì đào sâu ấy giúp anh từng bước hình thành một phong cách nhận diện: dung dị, nội tâm mà giàu sức lay động.

Anh cũng là một trong số ít họa sĩ trẻ tích cực tham gia các hoạt động gây quỹ từ thiện thông qua đấu giá tranh. Anh góp mặt trong các chương trình, như: "Gieo nhà gặt nhà", "Xuôi dòng sông thu"... hỗ trợ cộng đồng tại huyện Mê Linh (cũ) - nơi anh sinh sống và làm việc. Các hoạt động ấm áp, lặng lẽ cho thấy trách nhiệm của nghệ sĩ không tách rời khỏi xã hội, luôn mong muốn nghệ thuật của mình có ích, lan tỏa.

Trong chia sẻ cá nhân, Lê Thư bày tỏ mong muốn đào sâu hơn nữa vào không gian nội tâm, khai thác những đề tài gắn với ký ức cá nhân: ngôi nhà tuổi thơ, gương mặt người thân, vườn sau nhà mỗi sớm, bữa cơm đơn sơ trong đêm mưa. Ở đó, hội họa không còn là phương tiện quan sát bên ngoài, mà trở thành cách đối thoại với nội tâm con người.

Soi chiếu từ bình diện lịch sử-lý luận mỹ thuật, hành trình sáng tác của Lê Thư có thể được đặt trong mạch tiếp nối của truyền thống hội họa hiện thực Việt Nam, nhưng với cấu hình cảm xúc và ngôn ngữ tạo hình mang dấu ấn đương đại.

Việc anh kiên định với trực họa sơn dầu trong bối cảnh nghệ thuật đa phương tiện ngày càng chiếm ưu thế phần nào thể hiện lập trường thẩm mỹ, phản ánh ý thức gìn giữ "căn cốt" hội họa trước nguy cơ bị hòa tan trong tính trình diễn và tốc độ thị trường. Ở phương diện này, Lê Thư không đối lập với cái mới, trái lại, anh chủ động định vị mình trong nền tảng truyền thống sống động để hiện thực mở ra quá trình cảm thụ, tái cấu trúc bằng cảm xúc.

Từ góc độ ngôn ngữ tạo hình, tranh của Lê Thư cho thấy cấu trúc thị giác ổn định dựa trên ba trụ cột: ánh sáng, không khí và nhịp điệu bút pháp. Ánh sáng được họa sĩ vận dụng như yếu tố tạo lập không gian tinh thần; không khí giúp liên kết các mảng hình, giúp bức tranh vượt khỏi tính mô tả; còn bút pháp tiết chế tạo nên nhịp điệu thị giác chậm rãi, đối nghịch với nhịp sống gấp gáp. Ba yếu tố kết hợp lại tạo nên dạng hiện thực cảm xúc, nâng hình ảnh đời thường thành cấu trúc thẩm mỹ có chiều sâu.

Về phương diện tư tưởng nghệ thuật, quan điểm khai thác những diễn biến của cuộc sống thường nhật để đi tìm thứ bao la bất tận cho thấy họa sĩ tiếp cận sáng tác như quá trình chiêm nghiệm. Tinh thần này đặt anh gần với mỹ học phương Đông, nơi cái nhỏ bé hàm chứa giá trị vô hạn và hành vi sáng tạo có thể mang tính thiền định.

Hệ thống triển lãm đều đặn, phong cách nhất quán, triết lý sáng tác rõ ràng và định hướng đào sâu không gian nội tâm... có thể nhận định rằng Lê Thư đang ở giai đoạn định hình khá rõ ràng hành trình thẩm mỹ cá nhân.

Những tác phẩm tôn vinh đời sống thường nhật của họa sĩ đang góp phần tái khẳng định vai trò của nghệ thuật như một không gian đầy lắng đọng, giúp con người có thể tạm dừng, chiêm nghiệm và tái kết nối với những giá trị căn bản của sự sống.