Khoa học, công nghệ tạo nền tảng phát triển mới

Trong bối cảnh mới, Thành phố Hồ Chí Minh định hướng phát triển trở thành trung tâm khoa học, công nghệ lớn nhất nước, đóng vai trò kết nối đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á. Định hướng này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng mà còn tạo nền tảng để chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.

Đào tạo nguồn nhân lực tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)
Đào tạo nguồn nhân lực tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng nhất của tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, sau hợp nhất không chỉ làm thay đổi quy mô và dân số mà còn tạo ra một cấu trúc phát triển hoàn toàn mới. Trong đó, công nghiệp, logistics, kinh tế biển, tài chính, công nghệ cao và đô thị thông minh được tích hợp trong cùng một không gian kinh tế liên vùng.

Cùng với những cơ hội mới, thành phố cũng phải đối mặt nhiều sức ép về biến đổi khí hậu, môi trường, giao thông, năng lượng, tài nguyên nước và cạnh tranh quốc tế. Những vấn đề này đòi hỏi thành phố không chỉ mở rộng quy mô phát triển mà phải thay đổi phương thức tổ chức và sử dụng nguồn lực, từng bước chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào dữ liệu, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, định hướng phát triển thành phố cần gắn với những xu thế lớn như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp thông minh, năng lượng sạch và đô thị thông minh. Trong đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được xác định là trụ cột của quá trình hiện đại hóa, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của thành phố cũng như toàn vùng.

kh-485.jpg
Nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Từ góc nhìn này, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phước cho rằng, thành phố cần hướng tới mô hình “siêu đô thị đổi mới sáng tạo, công nghiệp thông minh, cảng biển số, kinh tế xanh”. Mô hình phát triển được đặt trên nền tảng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và quản trị thông minh, qua đó tăng khả năng kết nối các không gian kinh tế, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành.

Một yêu cầu có tính nền tảng là xây dựng hạ tầng dữ liệu và hạ tầng số có khả năng kết nối toàn vùng. Theo đó, thành phố cần từng bước hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung, liên thông các lĩnh vực dân cư, đất đai, giao thông, logistics, cấp nước, năng lượng, môi trường và đầu tư. Khi được tổ chức và khai thác hiệu quả, dữ liệu không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế và đổi mới sáng tạo.

Cùng với xây dựng hạ tầng số, thành phố cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, bất động sản và lợi thế lao động chi phí thấp. Trọng tâm là nâng cao năng suất tổng hợp, thúc đẩy công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và hình thành các ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Để tạo nền tảng cho quá trình này, các chuyên gia cho rằng đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh cần hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có tính liên kết cao giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, khu công nghệ cao, cảng biển, trung tâm tài chính và các thiết chế nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Mối liên kết này cần chuyển từ hợp tác riêng lẻ sang hình thành chuỗi nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.

Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một trong những điều kiện quyết định. Thành phố cần chú trọng đào tạo và thu hút nhân lực trong các lĩnh vực có tính nền tảng và khả năng tạo động lực tăng trưởng mới như AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, robotics, tự động hóa, công nghệ môi trường, logistics số và công nghệ biển. Đồng thời, tăng cường các chương trình nghiên cứu ứng dụng, hướng trực tiếp vào những bài toán thực tiễn của đô thị, sản xuất, logistics, cảng biển và thích ứng với biến đổi khí hậu.

kh-6443.jpg
Trưng bày các sản phẩm công nghệ cao tại Diễn đàn kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoài Quốc, Chủ tịch Chi hội Robot Việt Nam, Chủ tịch Hội Tự động hóa Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Với điều kiện thuận lợi về hạ tầng, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thành phố Hồ Chí Minh có thể đóng vai trò như một hạt nhân, nơi các mô hình công nghệ và chính sách được thử nghiệm, điều chỉnh và sau đó nhân rộng ra các khu vực khác. Tuy nhiên, để thực hiện được vai trò này, cần có một tầm nhìn chiến lược dài hạn. Trong đó, phát triển robotics không được xem như một ngành riêng lẻ, mà như một trụ cột của chiến lược phát triển kinh tế-công nghệ của quốc gia.

Theo các chuyên gia, một trong những nhiệm vụ cần được ưu tiên là xây dựng Trung tâm Điều hành số vùng Thành phố Hồ Chí Minh, tích hợp và khai thác các nguồn dữ liệu về dân cư, đất đai, giao thông, logistics, cấp nước, môi trường, năng lượng, doanh nghiệp và đầu tư. Hệ thống này có thể tạo nền tảng cho điều hành dựa trên dữ liệu, tăng khả năng dự báo, nhận diện rủi ro và hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách.

Trên nền tảng dữ liệu và hạ tầng số, thành phố có thể tổ chức các cực đổi mới sáng tạo theo chức năng, gắn với lợi thế và nhu cầu phát triển của từng khu vực. Các hướng ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn, tài chính số, công nghệ y sinh, công nghệ đô thị, robotics, tự động hóa, internet vạn vật (IoT) công nghiệp, vật liệu mới, công nghệ môi trường; đồng thời phát triển logistics số, cảng biển thông minh, công nghệ biển, năng lượng tái tạo và các giải pháp quan trắc, bảo vệ môi trường biển.

Có thể bạn quan tâm

Doanh nghiệp tại Công viên phần mềm Quang Trung, Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu các giải pháp công nghệ 4.0. (Ảnh: CTV)

Động lực tăng trưởng mới từ AI, công nghệ lõi và không gian số

Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian đô thị, kinh tế-xã hội được mở rộng. Sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa đô thị, công nghiệp, logistics, cảng biển, dịch vụ và các trung tâm đổi mới sáng tạo là tiền đề quan trọng để thành phố tổ chức lại không gian sản xuất, tạo động lực tăng trưởng mới.

Một dự án điện mặt trời mái nhà tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: ĐỨC TRUNG)

Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất mở rộng mua bán điện trực tiếp

Tại Kỳ họp thứ 5, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy ban nhân dân thành phố đã có tờ trình gửi Hội đồng nhân dân thành phố về dự thảo Nghị quyết mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng trên địa bàn thành phố.

Trong 8 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,7%. (Ảnh: CTV)

Thành phố Hồ Chí Minh nâng sức cạnh tranh từ xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng

Với quy mô thương mại ngày càng lớn, xuất nhập khẩu và logistics đang giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy đạt nhiều kết quả quan trọng song bài toán giá trị gia tăng, năng lực cung ứng, kết nối logistics và chuyển đổi cơ hội vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu sản phẩm phương tiện bay không người lái. (Ảnh: CTV)

Sản xuất thông minh, xu hướng tất yếu

Mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất tạo điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lại không gian công nghiệp, đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, sản xuất thông minh là hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả tăng trưởng.

Các công ty công nghệ trưng bày các giải pháp chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Chuyển đổi số thực chất, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Thành phố Hồ Chí Minh xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ thể, lực lượng nòng cốt trong ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp này là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thành phố.

Doanh nghiệp trưng bày sản phẩm Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: CTV)

Kiến tạo không gian đầu tư liên vùng

Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng làm cầu nối, đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để hình thành không gian phát triển, thu hút đầu tư, tạo thêm động lực tăng trưởng. Qua đó, phát huy thế mạnh của từng địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, trở thành một động lực tăng trưởng mới.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUỐC THANH)

Khoa học, công nghệ mở đường cho mô hình tăng trưởng mới

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, Thành phố Hồ Chí Minh không thể tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, mà phải chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững. Trong đó, khoa học, công nghệ phải trở thành động lực quan trọng, góp phần hình thành mô hình tăng trưởng mới.

Trưng bày các giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Chuyển đổi kép để nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Yêu cầu xanh hóa sản xuất đang ngày càng tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước. Cho nên, kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh đang trở thành một hướng đi tất yếu, giúp doanh nghiệp hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các đại biểu tham quan các sản phẩm khoa học, công nghệ được trưng bày tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Mở rộng hợp tác, thu hút kỳ lân công nghệ toàn cầu

Thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh hợp tác với các tập đoàn, kỳ lân công nghệ toàn cầu, từng bước mở rộng năng lực và dần định hình một hệ sinh thái công nghệ toàn diện. Đây là hướng đi quan trọng nhằm huy động thêm nguồn lực, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, tạo động lực đổi mới cho mô hình tăng trưởng.

Thứ trưởng Công thương Phan Thị Thắng và các đại biểu tham quan gian hàng sản phẩm của doanh nghiệp tại Diễn đàn Xuất khẩu 2026 và Triển lãm Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Thành phố Hồ Chí Minh: Nâng tầm để doanh nghiệp tiến sâu trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong bối cảnh thế giới đang đặt ra yêu cầu cao về công nghệ, chất lượng, môi trường, dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy xúc tiến thương mại đơn thuần sang hỗ trợ doanh nghiệp về năng lực sản xuất, logistics, nhân lực và công nghệ để nắm lấy các cơ hội của thị trường mới tạo ra.

Cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn nhựa 2026” tìm kiếm các giải pháp cho những bài toán cụ thể của tuần hoàn nhựa.

Tìm kiếm giải pháp hiệu quả trong phân loại rác tại nguồn

Chiều 26/8, Unilever Việt Nam, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội liên hiệp Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức khởi động Hành trình tuần hoàn nhựa 2026 đánh dấu một bước đi quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác công tư để thực hiện kinh tế tuần hoàn nhựa.

Người dân mua thực phẩm tại quầy hàng có gắn bộ nhận diện "Tick xanh trách nhiệm". (Ảnh: QUANG ĐỊNH)

Ứng dụng công nghệ để quản lý thực phẩm

An toàn thực phẩm không chỉ là câu chuyện đơn lẻ của một bữa ăn mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và trách nhiệm của cả chuỗi cung ứng. Tại các trường học, nơi có hàng triệu học sinh sử dụng các suất ăn mỗi ngày, yêu cầu kiểm soát thực phẩm càng trở nên cấp thiết.