Kiên quyết chống lãng phí ngân sách
Vừa qua, Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức các đợt khảo sát thực tế tại các xã trên địa bàn thành phố nhằm rà soát nguồn vốn thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Hoạt động này tập trung hoàn thiện danh mục đầu tư, xác định chính xác thứ tự ưu tiên, phân định rõ nguồn vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, với phương châm bám sát cơ sở, lắng nghe địa phương và lấy chất lượng cuộc sống của người dân làm thước đo cao nhất.
Qua quá trình khảo sát thực tế tại 54 xã trên địa bàn, nhiều nhu cầu thiết yếu về giao thông, tiêu thoát nước, trường học, y tế, thiết chế văn hóa và hạ tầng phục vụ sản xuất đã được nhận diện cụ thể hơn, tạo cơ sở quan trọng để điều chỉnh quy mô và sắp xếp thứ tự ưu tiên đầu tư.
Cụ thể, tại phiên làm việc với 6 xã gồm Bắc Tân Uyên, Phước Hòa, Thường Tân, Phú Giáo, An Long và Phước Thành vào ngày 16/10, đại diện Ủy ban nhân dân các xã đã báo cáo kết quả thực hiện giai đoạn 2021-2025 và rà soát mức độ đáp ứng Bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030.
Theo đó, có 695 công trình, dự án nông thôn mới cần đầu tư với tổng nhu cầu vốn đề xuất khoảng 4.620 tỷ đồng. Nhu cầu tập trung lớn vào giao thông, thủy lợi, tiêu thoát nước và hạ tầng dân sinh.
Đơn cử như tại Bắc Tân Uyên, hiện còn 228 tuyến đường cần được cứng hóa, địa phương đề xuất ưu tiên đầu tư 33 tuyến trong giai đoạn 2026-2030 với tổng chiều dài hơn 52,6km; xã Phước Hòa có 112 tuyến đường với tổng chiều dài 98,2km chưa được đầu tư đồng bộ; xã Phước Thành dành khoảng 78,3% tổng nhu cầu vốn cho giao thông và cây xanh; hay xã An Long xác định tổng nhu cầu nguồn lực khoảng 433 tỷ đồng ưu tiên cho giao thông, chợ, thiết chế văn hóa-thể thao, y tế và hệ thống camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Trước đó, vào ngày 14/10, Đoàn khảo sát cũng đã làm việc với 6 xã: Bàu Bàng, Trừ Văn Thố, Long Hòa, Dầu Tiếng, Minh Thạnh và Thanh An. Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các xã này đã đề xuất 108 công trình, dự án với tổng nhu cầu vốn khoảng 4.066 tỷ đồng, tập trung hoàn thiện mạng lưới giao thông nông thôn, thủy lợi, tiêu thoát nước, chống ngập, trường học, cơ sở y tế và chuyển đổi số.
Hay như tại buổi làm việc với 7 xã khu vực Bình Chánh cũ gồm Tân Nhựt, Bình Lợi, Tân Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc, Hưng Long, Bình Chánh và Bình Hưng, nhu cầu đầu tư cũng hết sức cấp bách do quá trình đô thị hóa nhanh. Cụ thể, xã Tân Nhựt đề xuất 39 dự án với 133 tuyến đường dài hơn 130km cùng hệ thống kênh rạch cần nạo vét tiêu thoát nước; xã Bình Lợi đề xuất 33 dự án; xã Tân Vĩnh Lộc đề xuất 32 dự án; xã Vĩnh Lộc đề xuất 17 công trình với mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới năm 2028 và nông thôn mới hiện đại năm 2030; xã Hưng Long đề xuất 31 dự án; xã Bình Chánh đề xuất 50 dự án và xã Bình Hưng đề xuất 22 dự án.
Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân thành phố cũng đã tiến hành khảo sát tại khu vực Củ Chi, Hóc Môn, Nhà Bè, Cần Giờ và cũng đã ghi nhận nhu cầu đầu tư khá lớn, tập trung vào giao thông, thoát nước, thủy lợi, trường học, y tế, thiết chế văn hóa, môi trường và hạ tầng số.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Văn Đa cho biết, qua khảo sát thực tế tại 54 xã, nhiều nhu cầu thiết yếu về giao thông, tiêu thoát nước, trường học, y tế, thiết chế văn hóa và hạ tầng phục vụ sản xuất được nhận diện cụ thể hơn, làm cơ sở điều chỉnh quy mô và sắp xếp thứ tự ưu tiên đầu tư.
Theo đó, tổng hợp rà soát cho thấy, tổng mức đầu tư đề xuất của 54 xã sau khi khảo sát khoảng 29.572 tỷ đồng. Trong đó, 23 xã tăng nhu cầu vốn, 25 xã giảm và 6 xã giữ nguyên so với đề xuất ban đầu. Những điều chỉnh phản ánh quá trình đối chiếu hiện trạng, tính toán lại khối lượng, tận dụng cơ sở vật chất hiện hữu và rà soát trách nhiệm đầu tư, quản lý công trình của các địa phương. Nhiều nơi đã chủ động chuyển từ phương án xây dựng mới sang cải tạo, nâng cấp, tổ chức sử dụng chung các thiết chế công cộng, đồng thời điều chỉnh các hạng mục trùng lặp hoặc chưa thật sự cấp thiết để tập trung nguồn lực cho những công trình trực tiếp phục vụ đời sống, sản xuất và hoàn thành các tiêu chí chưa đạt.
Ưu tiên hiệu quả và lợi ích người dân
Trưởng Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Công Danh chia sẻ, sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhu cầu hoàn thiện hạ tầng của các xã là rất lớn, trong khi ngân sách thành phố phải cân đối cho nhiều nhiệm vụ phát triển trên địa bàn. Do đó, việc xây dựng danh mục đầu tư không thể theo hướng lập danh mục càng nhiều càng tốt, mà phải bảo đảm đúng mục tiêu, đúng đối tượng và có thứ tự ưu tiên rõ ràng, tuyệt đối không đưa toàn bộ nhu cầu đầu tư phát triển thông thường của địa phương vào Chương trình xây dựng nông thôn mới.
Trưởng Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân thành phố yêu cầu từng công trình, dự án phải xác định rõ tiêu chí nào đang còn thiếu, mục tiêu sau đầu tư sẽ trực tiếp khắc phục chỉ tiêu nào, đối tượng và phạm vi hưởng lợi ra sao, tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn cũng như điều kiện về quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư và khả năng hoàn thành trong giai đoạn 2026-2030. Những công trình chưa cấp thiết, chưa đủ điều kiện triển khai hoặc có thể bố trí từ nguồn vốn khác cần được rà soát, phân kỳ hợp lý.
Đồng chí giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Sở Tài chính, Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan rà soát tổng thể danh mục của từng xã, xác định rõ nguyên tắc, tiêu chí và thứ tự ưu tiên phân bổ nguồn lực, bảo đảm không trùng lặp, không dàn trải và nâng cao tối đa hiệu quả sử dụng vốn.
Đồng chí Nguyễn Công Danh nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nông thôn mới phải thực chất và bền vững, lấy hiệu quả phục vụ người dân, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện môi trường sống làm thước đo cốt lõi. Nguồn lực đầu tư phải được sử dụng đúng chỗ, đúng nhu cầu và tạo ra chuyển biến rõ rệt có thể nhìn thấy trong đời sống người dân, qua đó thu hẹp khoảng cách về hạ tầng, dịch vụ và chất lượng sống giữa khu vực nông thôn với khu vực đô thị của thành phố. Đồng thời, cần phát huy mạnh mẽ sự tham gia và giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội cùng cộng đồng dân cư trong suốt quá trình triển khai thực hiện.
Từ các chuyến khảo sát thực tế, đoàn khảo sát cũng đặc biệt lưu ý đối với lĩnh vực giao thông và thủy lợi, các tuyến đường hay hệ thống sông, suối, kênh, rạch và phòng, chống ngập phải được xem xét tổng thể theo mạng lưới và lưu vực, tránh đầu tư cục bộ, manh mún từng đoạn mà không giải quyết được khả năng kết nối và tiêu thoát nước chung.
Đối với các công trình văn hóa, giáo dục, y tế, cần ưu tiên khai thác, cải tạo và phát huy công năng các cơ sở hiện hữu còn đáp ứng yêu cầu sau sắp xếp đơn vị hành chính. Riêng các đề xuất về chuyển đổi số, truyền thanh thông minh, camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (camera AI), dữ liệu và hạ tầng số, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu phải kết nối, tích hợp đồng bộ với hệ thống dùng chung của thành phố thay vì đầu tư riêng lẻ, tránh lãng phí.
Những kết quả từ chuỗi hoạt động khảo sát thực tế tại các xã vừa qua là cơ sở pháp lý và thực tiễn quan trọng để Ban Kinh tế-Ngân sách Hội đồng nhân dân thành phố tiếp tục tổng hợp, thẩm tra, đánh giá tính phù hợp của các danh mục và khả năng cân đối nguồn lực, trình Hội đồng nhân dân thành phố xem xét, quyết định các nội dung thuộc thẩm quyền, đưa Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 đi vào đời sống một cách thiết thực và hiệu quả nhất.
