Chủ động tạo quỹ đất, tăng tốc triển khai
Phát triển nhà ở xã hội đang được Thành phố xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm an sinh, đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân. Trong không gian phát triển sau hợp nhất, nhu cầu nhà ở ngày càng đa dạng, việc tăng nguồn cung nhà ở có giá phù hợp không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện để duy trì sức hút lao động, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Báo cáo mới nhất của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Giai đoạn 2021-2025, Thành phố đã hoàn thành 17.902/18.143 căn, đạt 98,7% kế hoạch. Đến tháng 10/2026, Thành phố có 3 dự án hoàn thành với tổng quy mô 2.283 căn; 26 dự án đang thi công với khoảng 23.500 căn và đã khởi công 14 dự án, quy mô khoảng 14.850 căn.
Tiêu biểu như việc khởi công, khánh thành 5 dự án nhà ở xã hội với khoảng 10.000 căn hộ dịp Lễ Quốc khánh 2/9 vừa qua với các dự án tiêu biểu như: Khu đô thị nhà ở xã hội xã Bà Điểm rộng gần 192ha, tổng vốn đầu tư hơn 64.000 tỷ đồng, cung cấp khoảng 6.000 căn nhà ở xã hội cùng hệ thống hạ tầng thiết yếu đồng bộ; chung cư Lê Thành Tân Tạo 2 với 494 căn, vốn đầu tư 367 tỷ đồng và chung cư Đông Thành tại Phường Tân Đông Hiệp với 1.039 căn, vốn 808 tỷ đồng,… Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu phát triển 9.000 căn nhà ở, gồm 7.000 căn nhà ở xã hội và 2.000 căn nhà ở cho thuê.
Tại buổi làm việc với Ủy ban nhân dân thành phố về triển khai Nghị quyết số 303/NQ-CP, ngày 30/9/2026 của Chính phủ việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê các địa phương giai đoạn 2026-2030, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đánh giá thành phố đã tích cực thực hiện chủ trương phát triển nhà ở xã hội, trong đó chú trọng cả loại hình nhà ở cho thuê.
Thứ trưởng đề nghị thành phố rà soát danh mục dự án, nhất là những dự án đăng ký hoàn thành năm 2026 để kịp thời tháo gỡ vướng mắc về đất đai, thủ tục đầu tư và nguồn vốn. Tiến độ từng dự án cần được theo dõi cụ thể về khối lượng thực hiện, khả năng hoàn thành, tránh tình trạng đăng ký kế hoạch nhưng không đáp ứng tiến độ thực tế.
Nhấn mạnh về cách triển khai nhiệm vụ phát triển nhà ở xã hội, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh cho biết: Bên cạnh việc tập trung xử lý những dự án đang thực hiện, Thành phố còn chủ động chuẩn bị quỹ đất cho giai đoạn tiếp theo. Theo đó, hiện Thành phố đã rà soát 31 khu đất có nguồn gốc do Nhà nước quản lý, dự tính phát triển khoảng 40.000 căn nhà ở xã hội cho giai đoạn tiếp theo.
Đây được xem là nguồn lực quan trọng để thành phố tạo thêm nguồn cung nhà ở với quy mô lớn, đồng thời chủ động hơn trong việc lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức triển khai. Đơn cử như quyết định về phương án chuyển đổi 109,91ha từ chức năng đất sản xuất công nghiệp, kho tàng sang chức năng đất ở để phát triển nhà ở xã hội tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân mở rộng.
Ủy ban nhân dân Thành phố yêu cầu các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, tham mưu điều chỉnh chức năng sử dụng đất và thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, bảo đảm phù hợp quy hoạch, các chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
Theo ông Hoàng Nguyên Dinh, Thành phố giữ mục tiêu phát triển khoảng hơn 181.000 căn nhà ở xã hội được Chính phủ giao, quy mô thực tế có thể tăng thêm. Những con số này cho thấy quyết tâm mở rộng nguồn cung nhà ở xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ thể hiện ở mục tiêu đăng ký mà đang được cụ thể hóa bằng việc chuẩn bị quỹ đất, hoàn thiện thủ tục và thúc đẩy các dự án có quy mô lớn.
Tháo gỡ điểm nghẽn để bảo đảm tiến độ
Bên cạnh yêu cầu tạo lập quỹ đất, một trong những nhiệm vụ quan trọng Thành phố đang tập trung là giải quyết những khó khăn trong triển khai dự án. Thực tế cho thấy, có quỹ đất chưa đồng nghĩa dự án có thể khởi công ngay. Các vấn đề liên quan giải phóng mặt bằng, giao đất, điều chỉnh quy hoạch, cấp phép xây dựng, thủ tục đầu tư và khả năng tiếp cận nguồn vốn đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ.
Nhằm tháo gỡ vấn đề, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đề nghị thành phố sớm sàng lọc quỹ đất, lựa chọn nhà đầu tư và xác định tiến độ cụ thể cho từng dự án của năm 2027 và các năm tiếp theo. Đối với kế hoạch năm 2027, khối lượng nhiệm vụ rất lớn, với chỉ tiêu khoảng 57.657 căn. Vì vậy, Thành phố cần triển khai công tác chuẩn bị từ rất sớm và chủ động.
Đối với công tác phát triển nhà ở cho thuê, nhằm đa dạng hóa phương thức tiếp cận nhà ở, nhất là đối với công nhân, người lao động và những người chưa có điều kiện mua nhà, Bộ Xây dựng đề nghị thành phố tiếp tục rà soát tài sản công dôi dư có khả năng chuyển đổi công năng, nghiên cứu sử dụng nguồn lực của Quỹ Phát triển nhà ở để tạo lập nhà cho thuê, đồng thời xem xét tỷ lệ nhà ở xã hội cho thuê phù hợp với nhu cầu thực tế.
Thành phố cũng tính đến phương án đàm phán mua lại một số quỹ nhà để bổ sung nguồn cung nhà ở cho thuê. Đây là phương án có thể tận dụng nguồn nhà hiện hữu, rút ngắn thời gian so với việc phải xây dựng mới, nếu các quỹ nhà đáp ứng điều kiện pháp lý, chất lượng và yêu cầu quản lý, vận hành.
Nêu những khó khăn cụ thể, tại buổi làm việc với lãnh đạo Bộ Xây dựng, ông Lê Hữu Nghĩa, đại diện Công ty Lê Thành cho biết, doanh nghiệp đang đề xuất thực hiện 2 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 3.000 căn nhà cho thuê. Tuy nhiên, khó khăn của doanh nghiệp là khu đất có tính chất thương mại, dịch vụ hỗn hợp, khiến việc tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng gặp trở ngại. Từ đó, kiến nghị bộ, ngành cần hoàn thiện cơ chế tín dụng thuận lợi để thúc đẩy doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng kiến nghị Bộ Xây dựng và Thủ tướng Chính phủ xem xét, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn liên quan việc xác định thời điểm áp dụng suất vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật; cách tính chi phí các hạng mục công viên, vườn hoa, mặt nước, san nền và hạ tầng kỹ thuật ngoài ranh giới dự án.
Thành phố đồng thời đề xuất sớm đưa các cơ chế đặc thù vào Luật Phát triển đô thị năm 2026, trong đó có cơ chế lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở và chính sách ưu đãi đầu tư.
Thực tiễn triển khai công tác phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê cho thấy, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển từ cách tiếp cận tập trung vào từng dự án sang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ chuẩn bị quỹ đất, lựa chọn nhà đầu tư, hoàn thiện quy hoạch đến tháo gỡ nguồn vốn và mở rộng loại hình nhà ở cho thuê.
