9 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng ước tăng 11,1%; doanh thu thương mại-dịch vụ đạt gần 1,49 triệu tỷ đồng, tăng 13,8%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 158,26 tỷ USD, tăng 11,62%. Các thống kê này cho thấy, sức bật của thị trường và sản xuất đang được củng cố.
Lực đẩy từ ngành công nghiệp, thương mại
Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Vũ Thảnh cho biết, sau thời gian vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từng bước đi vào ổn định, bảo đảm sự thông suốt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Các lĩnh vực kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại được triển khai đồng bộ. Từ đầu năm, nhiều chỉ tiêu kinh tế chủ yếu ghi nhận mức tăng trưởng khá, cho thấy sức chống chịu và khả năng phục hồi của nền kinh tế thành phố.
Trong đó, bức tranh sản xuất công nghiệp của Thành phố cho thấy đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì và có xu hướng cải thiện về cuối kỳ. Chỉ số sản xuất công nghiệp toàn ngành 9 tháng ước tăng 11,1% (cùng kỳ 2025 tăng 6,9%).
Động lực chính vẫn đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo, khu vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu công nghiệp Thành phố. Trong 8 tháng, ngành này tăng 10,77%. Đây cũng là các ngành còn dư địa tăng sản lượng trong quý IV khi nhu cầu tiêu dùng cuối năm, đầu tư công, xây dựng hạ tầng và xuất khẩu tăng lên.
Một động lực khác đến từ dòng vốn đầu tư vào các khu chế xuất, khu công nghiệp. Đến ngày 10/9, tổng vốn đầu tư thu hút đạt 5,54 tỷ USD, tương đương 130,34% kế hoạch năm. Trong đó, vốn FDI đạt 4,25 tỷ USD. Các khu chế xuất, khu công nghiệp hiện có 5.418 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 81,98 tỷ USD; 4.853 dự án đang hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 919.446 lao động.
Nếu công nghiệp tạo lực đẩy từ phía sản xuất thì thương mại-dịch vụ đang tạo sức kéo từ thị trường nội địa. Chín tháng, doanh thu thương mại-dịch vụ ước đạt 1.488.711 tỷ đồng, tăng 13,8%. Riêng bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 694.900 tỷ đồng, tăng 17,2%. Đây là chỉ dấu quan trọng cho thấy sức mua đang phục hồi và thị trường nội địa tiếp tục là một trong những động lực trực tiếp của tăng trưởng.
Nhiều mở rộng dư địa tăng trưởng
Bên cạnh thị trường trong nước, xuất nhập khẩu tiếp tục là một trụ cột quan trọng của ngành công thương. Chín tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của doanh nghiệp thành phố ước đạt 158,26 tỷ USD, tăng 11,62% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu và nhập khẩu lần lượt tăng 10,56% và 12,6%.
Cơ cấu xuất khẩu đang cho thấy vai trò ngày càng lớn của nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo. Đây là hai nhóm hàng vừa có quy mô lớn vừa đóng góp đáng kể vào mức tăng xuất khẩu.
Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu chưa hoàn toàn đồng đều. Dệt may giảm 6,37%, giày dép giảm 1,47%, cà-phê giảm 16,64% và gạo giảm tới 37,33%,… cho thấy tăng trưởng xuất khẩu hiện vẫn phụ thuộc khá lớn vào một số nhóm hàng chủ lực, trong khi một số ngành truyền thống đang chịu sức ép về đơn hàng và thị trường.
Ở chiều nhập khẩu, nhu cầu về máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất vẫn ở mức cao. Đây được xem là tín hiệu cho thấy hoạt động sản xuất vẫn duy trì nhu cầu đầu vào. Tuy nhiên, việc kim ngạch nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, khiến 9 tháng thành phố nhập siêu khoảng 6,24 tỷ USD, cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng giá trị gia tăng nội địa.
Trong công tác thu hút dòng vốn đầu tư mới, không chỉ lượng vốn thu hút vào khu công nghiệp vượt kế hoạch, thành phố còn đang tổ chức lại không gian công nghiệp theo hướng phát triển khu công nghiệp sinh thái, khu công nghệ cao và ưu tiên quỹ đất gắn với cảng biển, sân bay, các tuyến vành đai. Cùng với đó, việc xây dựng các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng được kỳ vọng tăng kết nối giữa doanh nghiệp đầu chuỗi, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước.
Dù vậy, giá nguyên liệu, nhiên liệu và chi phí đầu vào, sức ép cạnh tranh từ hàng nhập khẩu cùng sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài tiếp tục ảnh hưởng đến doanh nghiệp. Cùng với đó là các yêu cầu mới về xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, phát thải carbon, EPR hay quy định chống phá rừng của EU cũng tạo áp lực lớn hơn đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hơn 10% năm 2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng, đây là nhiệm vụ nặng nề đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp.
Theo lãnh đạo Thành phố, tăng trưởng trong quý 3 phải vượt 11% để tạo nền tảng cho việc hoàn thành mục tiêu cả năm. Điều này đồng nghĩa những tháng cuối năm không chỉ là giai đoạn duy trì đà tăng trưởng mà còn phải tạo ra sự bứt phá ở nhiều lĩnh vực.
Lãnh đạo yêu cầu các sở, ngành nhanh chóng cụ thể hóa các cơ chế, chính sách mới sau khi Luật Phát triển đô thị đã được thông qua; đồng thời yêu cầu các sở, ngành phải chủ động đề xuất giải pháp, nâng cao trách nhiệm phối hợp và không để tình trạng chậm trễ thủ tục hành chính trở thành điểm nghẽn mới.
Là lĩnh vực quan trọng, theo các chuyên gia, động lực tăng trưởng của ngành công thương cần được nhìn theo hướng liên kết giữa sản xuất-thị trường-xuất nhập khẩu-logistics-năng lượng. Khi các mắt xích này được kết nối chặt chẽ hơn, ngành công thương không chỉ đóng góp vào tăng trưởng năm 2026 mà còn tạo nền tảng cho sức cạnh tranh và dư địa phát triển dài hạn của Thành phố Hồ Chí Minh.
Về cơ chế, chính sách, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà yêu cầu: Các mặt công tác phải lấy doanh nghiệp làm trung tâm trong quá trình triển khai chính sách. Những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp cần được tiếp nhận và xử lý theo hướng rõ cơ quan, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và nhất là rõ kết quả.
Ông Nguyễn Lộc Hà đề nghị Hiệp hội Doanh nghiệp, các đơn vị cùng các hiệp hội ngành hàng và tổ chức liên quan tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp; chủ động tổng hợp nhu cầu, khó khăn và đề xuất để cải thiện điều kiện sản xuất, kinh doanh.
