Xu hướng chuyển dịch từ "kiều hối" sang "kiều lực"
Sự đóng góp của kiều bào được thể hiện trên nhiều phương diện từ đầu tư, kinh doanh, chuyển giao tri thức tới ngoại giao nhân dân, quảng bá hình ảnh và gìn giữ văn hóa truyền thống.
Trong đó, riêng về lĩnh vực đầu tư, bên cạnh nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), việc phát huy nguồn lực kiều hối được thành phố xác định là nguồn lực quan trọng. Năm 2025, kiều hối về Việt Nam ghi nhận mức kỷ lục mới, ước đạt gần 18 tỷ USD trên cả nước, riêng Thành phố Hồ Chí Minh chiếm hơn 50%, với khoảng 10,3 tỷ USD.
Đây là những con số rất có ý nghĩa, không chỉ bổ sung nguồn vốn cho nền kinh tế, góp phần ổn định cán cân thanh toán, mà còn phản ánh rõ nét niềm tin của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối với môi trường đầu tư, sự ổn định kinh tế và định hướng phát triển của thành phố trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới còn nhiều biến động.
Tuy nhiên, nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối với Thành phố Hồ Chí Minh không dừng lại ở con số hàng tỷ USD kiều hối chuyển về mỗi năm. Xu hướng chuyển dịch từ "kiều hối" sang "kiều lực" bao gồm tri thức, mạng lưới kinh doanh và khả năng kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang ngày càng khẳng định vị thế và hiệu quả thiết thực.
Tiến sĩ Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc (VKBIA), Chủ tịch sáng lập Hội chuyên gia, trí thức Việt Nam-Hàn Quốc (VKEIA) cho biết: Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang thu hút hơn 3.000 doanh nghiệp do kiều bào đầu tư, với tổng vốn hơn 45.000 tỷ đồng... Trên thực tế, “kiều lực” thực sự lớn hơn rất nhiều so với khái niệm “kiều hối” thuần túy. Có thể thấy, giá trị đặc biệt của doanh nhân kiều bào nằm ở khả năng mang về cùng lúc nhiều nguồn lực: vốn, công nghệ, tri thức quản trị, tiêu chuẩn quốc tế, mạng lưới khách hàng-đối tác, khả năng tiếp cận các quỹ đầu tư, viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn đa quốc gia và chuỗi cung ứng toàn cầu…
Ông Linh cũng cho rằng, lợi thế của doanh nhân kiều bào còn nằm ở khả năng hiểu 2 thị trường cùng lúc. Họ hiểu Việt Nam, đồng thời am hiểu pháp luật, văn hóa kinh doanh, tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống phân phối và cách ra quyết định của nước sở tại. Đây là năng lực rất cần thiết khi doanh nghiệp Việt Nam bước ra thị trường quốc tế.
Trong quá trình làm việc với các đối tác trong nước, ông Linh nhận thấy, nhiều doanh nghiệp trong nước có sản phẩm tốt nhưng thiếu thông tin thị trường, thiếu đối tác tin cậy, chưa nắm rõ các tiêu chuẩn quốc tế, thế nên, không ít doanh nghiệp đã phải trả chi phí lớn cho quá trình “thử nghiệm” mà đôi khi không đem lại kết quả như mong đợi. Nếu có sự phối hợp một doanh nhân kiều bào có uy tín, am hiểu thị trường sở tại có thể giúp rút ngắn quá trình này cũng như giảm chi phí đáng kể cho doanh nghiệp.
Ông Linh cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh có thể xem cộng đồng doanh nhân Việt Nam trên thế giới như mạng lưới các “đầu cầu kinh tế” của thành phố và thành phố có thể hình thành Mạng lưới doanh nhân Việt Nam toàn cầu theo các cụm tài chính-fintech, bán dẫn-AI, công nghệ sinh học-y tế, giáo dục-nguồn nhân lực, logistics-chuỗi cung ứng, công nghệ xanh-năng lượng, đổi mới sáng tạo-đầu tư mạo hiểm.
Chia sẻ về nguồn lực kiều bào, Tiến sĩ Lương Bạch Vân, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên Chủ tịch Hội liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài thành phố cho rằng, tại Thành phố Hồ Chí Minh, kiều bào được xem như là chủ thể phát triển, là đối tác lâu dài cùng kiến tạo tương lai cho sự thành công của thành phố.
Trong thời gian qua, trên địa bàn thành phố, bên cạnh các hoạt động đầu tư, cũng nhờ sự đồng hành của cộng đồng trí thức và doanh nhân kiều bào, nhiều dự án nghiên cứu chuyển giao công nghệ, các quỹ đầu tư mạo hiểm cũng như mô hình khởi nghiệp tiên tiến đã được kết nối trực tiếp với thị trường Thành phố Hồ Chí Minh. Kiều bào không chỉ đem về nguồn vốn kinh doanh mà còn đóng vai trò làm cầu nối đưa các sản phẩm, thương hiệu Việt vươn ra thị trường toàn cầu, đồng thời tư vấn phản biện chính sách giúp thành phố cải thiện môi trường đầu tư.
Cam kết đồng hành, tạo môi trường đầu tư thuận lợi
Không chỉ đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài còn là nhân tố tích cực trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng nguồn nhân lực tương lai cho thành phố. Ý thức được vai trò của thế hệ trẻ người Việt toàn cầu, Thành phố Hồ Chí Minh đã liên tục tổ chức các chương trình kết nối nhằm thắt chặt sợi dây tình cảm của kiều bào trẻ với quê hương thông qua các hoạt động ý nghĩa như trại hè dành cho thanh niên kiều bào.
Các chương trình trại hè không chỉ là dịp để các thế hệ người Việt trẻ đang sinh sống tại nhiều quốc gia trên thế giới gặp gỡ, giao lưu, học hỏi lẫn nhau, mà qua đó còn giúp thế hệ trẻ kiều bào hiểu rõ hơn về truyền thống cách mạng, lịch sử dân tộc và sự phát triển năng động của Thành phố Hồ Chí Minh. Những trải nghiệm thực tế này đã bồi đắp lòng tự hào dân tộc, giúp thế hệ trẻ kiều bào duy trì vốn tiếng Việt và nuôi dưỡng khát vọng trở về cống hiến cho sự phát triển của thành phố trong tương lai.
Vừa từ Nhật Bản trở về tham gia trại hè Thanh thiếu niên kiều bào và tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026 được tổ chức vào tháng 8 vừa qua, bạn Đặng Tú Quỳnh, Chủ tịch Hội Thanh niên sinh viên Việt Nam tại Nhật Bản chia sẻ, dù sinh ra và lớn lên ở đâu trên thế giới, mang theo những trải nghiệm văn hóa đa dạng của nước sở tại, sâu thẳm trong trái tim mỗi người con đất Việt vẫn luôn hướng về cội nguồn, quê hương. Thế hệ người Việt trẻ ở nước ngoài hiểu rằng mỗi bước trưởng thành của tuổi trẻ hôm nay đều gắn liền với trách nhiệm giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của cha ông. Theo Quỳnh, trên cơ sở đó, từ khắp năm châu bốn biển, cộng đồng thế hệ trẻ kiều bào luôn mang theo khát vọng cống hiến và kết nối.
Có thể thấy rất rõ, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn thể hiện tình yêu sâu sắc với quê hương và khát vọng cống hiến để chung tay xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh. Để phát huy hơn nữa sức mạnh của nguồn lực to lớn này, nhất là trong bối cảnh hiện nay khi Thành phố Hồ Chí Minh được định vị với vai trò không chỉ là đầu tàu kinh tế của cả nước mà phải là thành phố có sức cạnh tranh ngang tầm với các thành phố lớn trên thế giới, Tiến sĩ Trần Hải Linh cho rằng, thành phố cần phải thay đổi phương thức từ “mời gọi kiều bào” sang “đặt hàng nguồn lực kiều bào”. Thành phố nên công bố bài toán cụ thể, doanh nhân và chuyên gia kiều bào sẽ đề xuất giải pháp, các bên cùng triển khai và đánh giá bằng kết quả thực tiễn.
Một số bài toán cụ thể được Tiến sĩ Linh đưa ra như: AI cho quản trị đô thị; logistics xanh cho hệ thống cảng; bán dẫn và thiết kế chip; giải pháp tài chính số; công nghệ sinh học trong y tế; năng lượng sạch; hoặc chương trình giúp startup Thành phố Hồ Chí Minh tiếp cận quỹ đầu tư quốc tế…
Tuy nhiên, để thúc đẩy sự phát triển như kỳ vọng, Tiến sĩ Linh cũng như một số doanh nhân kiều bào đề xuất thành phố nghiên cứu để có một đầu mối “một cửa” dành cho đầu tư và đổi mới sáng tạo của người Việt Nam ở nước ngoài. Bởi thực tế hiện nay, đang có một điểm nghẽn là người Việt Nam ở nước ngoài có ý tưởng, có đối tác, thậm chí có nguồn lực, nhưng khi triển khai tại Việt Nam lại phải tiếp cận nhiều cơ quan và tự tìm hiểu nhiều quy trình nên còn gặp nhiều khó khăn nhất là về mặt thủ tục hành chính.
Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm qua đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật trên nhiều lĩnh vực. Lãnh đạo thành phố luôn nhấn mạnh, để đạt được những kết quả to lớn ấy có sự đóng góp quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp, các nhà khoa học, chuyên gia, trí thức và kiều bào là người Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới thông qua các hoạt động đầu tư, chuyển giao tri thức, kết nối thị trường và quảng bá hình ảnh thành phố.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được trân trọng cảm ơn những tình cảm của bà con người Việt Nam ở nước ngoài luôn hướng về quê hương đồng thời bày tỏ mong muốn và tin tưởng cộng đồng người Việt Nam nước ngoài sẽ tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc, cùng chung sức, đồng hành cùng Đảng bộ, chính quyền và người dân thành phố, có những đóng góp tích cực góp phần xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng hiện đại, văn minh, là thành phố đáng sống.
Người đứng đầu chính quyền thành phố cũng cho biết, thành phố cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư-kinh doanh, minh bạch hóa các kênh huy động và sử dụng nguồn lực, bảo đảm bảo vệ đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư, trong đó có cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
