Chuyện đời của người tâm niệm “Ráng cho đời tử tế”

Tiền thân là một đội hình tình nguyện sinh viên trực thuộc Hội Chữ thập đỏ tỉnh Sóc Trăng (cũ), SV07 đang nắm giữ hàng loạt kỷ lục Việt Nam về tinh thần làm thiện nguyện hăng say, bền bỉ.

Châu Thành Toàn cùng những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.
Châu Thành Toàn cùng những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.

Thủ lĩnh của SV07 - anh Châu Thành Toàn, hiện cũng là kỷ lục gia về thời gian làm thiện nguyện liên tục, đồng thời là cá nhân duy nhất không phải người khuyết tật giành danh hiệu “Tỏa sáng nghị lực Việt”.

“Vì thương”

27 năm về trước, có một nhóm bạn trẻ thường xuyên xuất hiện ở các cơ sở y tế dành cho người bệnh ung thư, nhất là những em nhỏ không may mắc phải căn bệnh quái ác này. Họ hát và trò chuyện với người bệnh. Họ nấu nhiều bữa cơm ngon, tổ chức sinh nhật, Trung thu, mang những món quà nhỏ bé nhưng đong đầy tình cảm đến với bệnh nhi. Thi thoảng, họ đến với những chiếc chân giả mới tinh trên tay.

“Tất cả vì trẻ em”, đó là câu slogan trên áo của nhóm bạn trẻ. Quả thật, ít người biết rằng, họ đã đi hát dạo ở khắp các quán ăn, nhà hàng để gom tiền mua chân giả tặng các em nhỏ mắc ung thư xương. Trong đó, trưởng nhóm Châu Thành Toàn là người gắn bó với chiếc loa kẹo kéo nhiều nhất, đã ngửa tay xin từng đồng tiền lẻ từ người đi đường dưới cái nắng gay gắt miền Tây và cả những cơn mưa rào bất chợt.

Châu Thành Toàn có một bức ảnh mà anh coi như báu vật đời mình. Trong đó, có anh và sáu bạn nhỏ đang ôm chặt lẫn nhau, miệng cười rất tươi. Thẫn thờ nhìn vào bức ảnh hồi lâu, anh bỗng bật khóc: “Giá như các bạn ấy còn sống…”.

Suốt quãng thời gian ngồi ghế giảng đường và nhiều năm sau khi ra trường, trở thành một điều dưỡng, Châu Thành Toàn đã gặp hàng trăm mảnh đời kém may mắn. Ngoài những bệnh nhi ung thư, có không ít người yếu thế, khuyết tật bẩm sinh hoặc mất một phần cơ thể do tai nạn. Thế nhưng, trong số đó, anh còn nhớ như in trường hợp của N.T.H., một cậu bé quê ở Đồng Nai.

Mắc ung thư nhưng gia cảnh quá khó khăn, H. được mẹ đưa vào bệnh viện khám nhưng lại… đi thẳng về nhà vì không có tiền. Trước những cơn đau dồn dập, vật vã của cậu bé, người mẹ trẻ chỉ còn biết mua thuốc giảm đau cho con uống. Rồi cuối cùng, hai mẹ con vẫn phải quay lại bệnh viện vì H. trở nên lơ mơ, sốt cao do uống quá nhiều thuốc giảm đau.

Nghe tin cậu bé phải phẫu thuật bỏ phần xương bị ung thư, Châu Thành Toàn lập tức lấy hết số tiền dành dụm bấy lâu để giúp H. “Nói là “bấy lâu”, chứ thực tế cũng không được bao nhiêu. Bởi có đồng nào là tôi đều gom góp làm thiện nguyện cả, chỉ chừa lại chút ít để trang trải cuộc sống. May sao, trong lúc đi khắp các khu phố, gặp từng tiểu thương ngoài chợ để xin hỗ trợ, tôi gặp được một nhà hảo tâm nhận tài trợ toàn bộ chi phí ca phẫu thuật”, anh Toàn nhớ lại.

Nỗ lực của anh đã giành lại H. từ tay tử thần, kéo dài sự sống cho cậu bé được thêm vài tháng. Ngắn ngủi vậy thôi, nhưng với người đàn ông tưởng như suốt đời chỉ theo đuổi một chữ “thương” này, lại là niềm hạnh phúc không gì sánh được. “Có nhiều người hỏi nghề nghiệp chính của tôi là gì. Một số khác, đã biết tôi làm điều dưỡng ở Thành phố Hồ Chí Minh, thì lại thắc mắc tôi thường đi làm thiện nguyện vậy có ảnh hưởng nhiều tới công việc chính hay không. Thành thật mà nói, tôi coi thiện nguyện mới là công việc chính. Còn lý do thì chỉ vì một chữ “thương” mà thôi”, người đàn ông nay đã ngoài 40 tuổi chia sẻ.

Cũng có những lần, cuộc đời không quá khắt khe với Toàn và các cộng sự. Anh từng hỗ trợ, kết nối để một cậu bé mắc ung thư xương tên K. hoàn thành tâm nguyện trải nghiệm môn cầu lông trước khi mất. Không chỉ chơi tốt, K. còn giành không ít huy chương, phần thưởng đặc biệt cho ý chí, nghị lực của mình.

Quên mình vì người khác

Năm nay, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, đơn vị thường trực Giải thưởng “Tỏa sáng nghị lực Việt”, đã vinh danh 25 bạn trẻ tiêu biểu, vượt nghịch cảnh lan tỏa lối sống tích cực cho cộng đồng, qua đây nâng số cá nhân được tuyên dương kể từ lần đầu triển khai vào năm 2013 lên tổng cộng 275 người.

Trong số này, Châu Thành Toàn là trường hợp duy nhất không phải người khuyết tật, đồng thời cũng là một trong những cá nhân đầu tiên được vinh danh đúng vào năm 2013, khi diễn giả khuyết tật nổi tiếng Nick Vujicic đến Việt Nam. Nhắc lại kỷ niệm ấy, Châu Thành Toàn chỉ cười hiền: “Có thể tại Ban tổ chức Giải thưởng thấy tôi mê làm thiện nguyện dữ quá chăng?”.

Quả thật, đã có không ít người tỏ ra ngạc nhiên với những gì người thủ lĩnh nhóm SV07 trao đi vì một chữ “thương”. Hàng chục căn nhà, hàng trăm xe đạp chất lượng cao, chân giả, xe lăn cùng hàng nghìn bữa cơm ngon chẳng thể nào nói lên được tình yêu chân thành với “công việc” mà anh đã gắn bó gần ba thập kỷ qua. “Vào nghề” từ năm 15 tuổi, Châu Thành Toàn thừa nhận ngày càng “keo” với chính bản thân. Lương tháng có hơn 5 triệu đồng, anh dành dụm 1 triệu. Những khoản thu nhập tăng thêm, thưởng Tết, thưởng quý… anh cũng không đụng đến. Thay vào đó, anh lập một “quỹ đen”, toàn bộ chỉ chi tiêu cho công tác thiện nguyện.

Như lẽ thường của cuộc sống, có kỷ niệm đáng nhớ, thì đâu đó cũng luôn có những câu chuyện muốn quên. Trong một chuyến thiện nguyện cách đây khoảng 5 năm, có người hỏi anh tại sao không mua những món đồ rẻ tiền, kém chất lượng để “tặng được nhiều”. Sau lần đó, anh càng quyết tâm làm tốt hơn nữa, để các chương trình thiện nguyện của mình tìm đến đúng chỗ, đúng đối tượng thụ hưởng với tất cả tấm lòng thành. Anh nói: “Đã làm việc tốt thì nên làm sao cho chu đáo. Mỗi món quà đều nên là tình cảm và xuất phát từ tình cảm, đừng để trở thành sự bố thí”.

Suốt từng ấy năm, Châu Thành Toàn đã đưa không biết bao nhiêu em nhỏ mắc ung thư về nhà để chăm sóc, nấu ăn, giặt giũ, đưa đi đo làm chân tay giả… Quãng thời gian tham gia các hoạt động tình nguyện của tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, anh không chỉ trực tiếp tham gia mà còn đóng vai trò người anh lớn đồng hành, chăm sóc tình nguyện viên. Đến mùa Trung thu, người trưởng nhóm SV07 lại tất tả đi đi về về, hết nấu cơm, làm đồ chơi cho các em nhỏ hoàn cảnh khó khăn lại đến tổ chức phá cỗ cho bệnh nhi. Có những lúc tất cả thành viên của nhóm đều bận, một mình anh vẫn đi, vẫn làm, vẫn hát và vẫn cười thật tươi.

“Ráng cho đời tử tế”

Có lẽ, bất cứ ai bầu bạn với Châu Thành Toàn cũng đều cảm nhận được nguồn năng lượng tích cực và sự tử tế từ anh dường như là vô tận. Hằng tuần, thậm chí hằng ngày, anh đều bận rộn với những công việc mà nhiều người coi là “vác tù và hàng tổng”. Có những hôm, anh gọi cho tôi với giọng hồ hởi, líu lo như một chú chim non mới học được cách chao liệng mới trên bầu trời xanh. Anh khoe vừa học được cách làm một món ăn ngon cho bệnh nhi, khoe xin được thêm một ít kinh phí hỗ trợ người nghèo, hoặc đơn giản là vừa gặp được một nhà hảo tâm “rất dễ thương”.

Đã vài năm nay, chàng thủ lĩnh trẻ trung ngày nào giờ bước sang tuổi “U50”. Khi có người hỏi về lý do tại sao vẫn “phòng không lẻ bóng”, anh vẫn chỉ cười và “vặn” ngược lại: “Có ai đồng ý lấy một người đàn ông tối ngày đi sớm về khuya, chỉ biết lo lắng, chăm sóc người dưng và hầu như chẳng bao giờ tích lũy được chút nào về kinh tế không?”.

Cuối tháng 9 vừa qua, tôi gặp lại Châu Thành Toàn trong tiết trời thu Hà Nội. Anh ra Thủ đô dự Lễ kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Ủy ban Paralympic Việt Nam. Dịp này, đã có hai tập thể và tám cá nhân tiêu biểu, xuất sắc được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch vì những đóng góp cho sự phát triển phong trào thể thao người khuyết tật Việt Nam. Trong số này, Châu Thành Toàn nổi bật với những cống hiến bền bỉ suốt nhiều năm liên tiếp.

Cũng trong chuyến thăm Hà Nội ấy, Châu Thành Toàn có mang tặng tôi một cuốn sách. Đây là cuốn thứ hai anh viết, lấy tựa đề “Ráng cho đời tử tế”. Chia sẻ về món quà, anh nói: “Đây đơn giản chỉ là những câu chuyện trong gần 30 năm cố gắng, nỗ lực không ngừng của tôi trên hành trình gieo niềm vui, niềm tin và nụ cười. Cuốn sách có giá niêm yết 0 đồng này là minh chứng cho việc “ai cũng có thể làm được” nếu chúng ta luôn giữ trong lòng ước mơ hướng về cái thiện. Trong đó, có nhiều mẩu chuyện về những người thợ hồ, các em học sinh tiểu học… đã cho tôi 5 nghìn, 10 nghìn đồng để làm từ thiện. Họ không giàu có, nhưng có chung một chữ “Ráng”. Họ ráng, để đời này luôn có sự tử tế”.

Năm 2024 vừa qua, nhóm SV07 được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận là đội hình tình nguyện tham gia phục vụ Giải thể thao Người khuyết tật toàn quốc liên tục lâu nhất với tổng thời gian lên tới 21 năm. Hơn hai thập kỷ qua, tập thể thành viên của SV07 đã đồng hành với bao vận động viên khuyết tật trên khắp mọi miền Tổ quốc. Đến nay, những sinh viên trẻ trung ngày nào của SV07 hầu như đã ở tuổi U50, U40, nhưng ngọn lửa thiện nguyện của họ vẫn cháy sáng như ban đầu.

Có thể bạn quan tâm

Biểu diễn trống đất kết hợp hát ví, hát giang của người Mường.

Về đất Tổ nghe “Toòng Tửng” cùng trống đất

Trống đất không phải là một chiếc trống da như chúng ta hình dung bình thường, có thể mang đi, mà thật sự là nhạc cụ được tạo tác từ lòng đất. Còn Toòng Tửng là một nhạc cụ bộ gõ. Toòng Tửng đi cùng với trống đất mới tạo nên bộ nhạc cụ hoàn chỉnh.

Miến dong ở Côn Minh vẫn được phơi nắng theo phương pháp truyền thống.

Thương hiệu dong riềng trên đất sỏi

Khi sương muối giăng kín đỉnh Áng Toòng, đất Côn Minh (tỉnh Thái Nguyên) bừng tỉnh trong nhịp sống hối hả nhất của năm. Trên những sườn đồi cằn sỏi đá, cây dong riềng “ăn sương, uống gió” vẫn bung hoa đỏ. Những củ dong xù xì qua đôi bàn tay cần cù tạo nên những sợi miến dai ngon danh bất hư truyền.

Nghề nuôi thủy sản tại vịnh Xuân Đài đang gượng dậy sau thiên tai.

Bắt đầu lại với những điều chưa bao giờ

Chưa bao giờ người dân Phú Yên và Quy Nhơn cũ (nay là Gia Lai và Đắk Lắk) lại xuống giống vụ đông xuân muộn thế. Chưa bao giờ những chợ tôm hùm ở Sông Cầu (Đắk Lắk) mùa này vắng thế. Chưa bao giờ hai nơi này lại nhiều ngôi nhà phải xây sửa đến thế, dù đang vào mùa mưa...

Phạm nhân T.T.T. chạy lại đỡ mẹ già trên sân khấu chương trình.

Thắp sáng những ước mơ hoàn lương

Phía sau mỗi bản án đều là một cuộc đời. Khi sai lầm được nhận thức đúng và đủ, khát vọng làm lại sẽ thay thế những gam mầu tối trong tâm tưởng mỗi con người. Nhờ những chính sách khoan hồng của Nhà nước, ngày về trong giấc mơ mỗi đêm của phạm nhân T.T.T. đã không còn xa.

Giờ học tại điểm trường Coọc Mu.

Coọc Mu ngày ấy và bây giờ

Từng là “ốc đảo” bị lãng quên giữa đại ngàn, nơi ấy hơn 20 năm về trước, hàng chục số phận bị căn bệnh phong quái ác hành hạ, thôn Coọc Mu, xã Hoàng Trĩ (tỉnh Bắc Kạn cũ), nay là xã Đồng Phúc (tỉnh Thái Nguyên) đã hồi sinh.

Anh Ngô Quý Đức (bên trái) kiểm tra quy trình tạo tác liễn làng Chuồn.

Hồi sinh liễn làng Chuồn

Nhắc đến làng Chuồn (tên chữ là An Truyền) thuộc phường Mỹ Thượng, thành phố Huế, người ta thường nghĩ ngay đến một nét đẹp văn hóa độc đáo mà nay đã thất truyền, đó là nghề làm liễn Tết thủ công. Bằng sự tận tâm, tỉ mỉ của những người yêu văn hóa, từng bức liễn làng Chuồn đã được hồi sinh.

Điều còn lại sau chiến tranh

Điều còn lại sau chiến tranh

Cuộc đời lặng lẽ trong chờ đợi của người lính cuối cùng Trung đội Mai Quốc Ca, nhắc chúng ta rằng, lịch sử không chỉ được làm nên bởi những khoảnh khắc rực rỡ, mà còn bởi những năm tháng rất dài sau đó.

Khoảnh khắc bà Nguyễn Thị Bích cười tươi khi đón di ảnh của người bạn đời.

Niềm vui ngày các Anh về

Gần 60 năm đã trôi qua, ba cô con gái cũng đều đã lên chức bà nội, bà ngoại, nhưng chưa ngày nào cụ bà Nguyễn Thị Bích nguôi nỗi nhớ người bạn đời của mình. Năm 1967, anh Bí thư Đoàn Thanh niên xã Nam Ninh, huyện Nam Trực (tỉnh Nam Định cũ) Đặng Xuân Đạo tình nguyện lên đường “vào B” đánh giặc rồi mãi mãi không trở về.

Kíp trắc thủ điều khiển tiểu đoàn 52, Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (từ ngoài vào trong: Trần Hay, trắc thủ phương vị; Hoàng Văn Nam, trắc thủ cự ly; Vương Thái Thanh, trắc thủ góc tà).

Khoảng im lặng sau chiến thắng

Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Văn Nam (nguyên sĩ quan điều khiển tên lửa, Tiểu đoàn 52, Trung đoàn 267, Sư đoàn Phòng không 365, Quân chủng Phòng không - Không quân) bảo lúc đi lính, ông muốn mình vào không quân, được thành phi công lái máy bay chiến đấu nhưng thị lực không đạt yêu cầu.

Người dân thôn Khuổi Cò thu hoạch quýt.

Đi giữa vùng quýt cổ

Khi những cơn gió bấc đầu tiên tràn về mang theo hơi lạnh của mùa đông thì cũng là lúc trên những triền đồi ở xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên lại ngập sắc vàng của những trái quýt giòn.

Những mùa nho Hạ Đen

Một đêm khó quên vào tháng 9/2024. Gió rít liên hồi, cuốn theo mưa như trút nước sau khi bão càn quét qua địa phận xã Nam Dương (tỉnh Bắc Ninh). Lũ ập đến, nhấn chìm vườn nho Hạ Đen rộng hàng nghìn mét vuông của vợ chồng chị Giáp Thị Tuyền.

Mỗi phiên chợ giao dịch hàng nghìn con trâu, bò với giá trị trên dưới 50 tỷ đồng.

Chợ trâu, bò giữa lưng trời

Khi sương mù còn đặc quánh, phủ trắng trên những mái nhà sàn, thì ở một thung lũng nhỏ nơi lưng chừng núi Nghiên Loan, nhịp sống đã hối hả. Đó là phiên chợ "đặc biệt" của cả khu vực miền núi phía bắc - Chợ trâu, bò Nghiên Loan (xã Nghiên Loan, Thái Nguyên).

Đoàn Thái Cúc Hương.

Thế giới cổ tích từ giấy dó

Một tâm hồn nghệ sĩ, một bàn tay khéo léo như nghệ nhân, những câu chuyện bất tận về văn hóa truyền thống và luôn khiêm tốn nhận mình là một thợ thủ công.

Nghệ nhân Nguyễn Phương Uyên tạo dáng cho bonsai mini.

Hơn cả một thú chơi

Nằm trên đường Tô Hiến Thành, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Quảng Ngãi, ngôi nhà của ông Nguyễn Phương Uyên (54 tuổi) nổi bật hơn hẳn nhờ hàng chục chậu cây bonsai.

Thầy Nam cần mẫn với mô hình du lịch sinh thái. Ảnh: BẢO LONG

Từ bục giảng đến miền quả ngọt

Ở phường Chũ (tỉnh Bắc Ninh), có một người thầy giáo không chỉ truyền cảm hứng trên bục giảng, mà còn mang nhiệt huyết và sự sáng tạo của nghệ thuật để góp phần tạo nên một không gian du lịch xanh. Đó là thầy Đinh Phương Nam, thầy giáo dạy mỹ thuật theo đuổi mô hình du lịch nông nghiệp-sinh thái ở đồng bằng Bắc Bộ.

Tên lửa vác vai A72. Ảnh: Bảo tàng Phòng không - Không quân

Bí mật của 60 giây quyết định

“Có mấy năm thôi mà", Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thoa nói thế khi chúng tôi hỏi về những ngày quân ngũ, vác trên vai chiếc tên lửa A72 và hạ gục bao nhiêu máy bay Mỹ - ngụy.

"Bố" Kiên và bé Di tại lớp học ở Cát Cát.

Mái ấm ở thung lũng Cát Cát

Tôi đến Cát Cát (phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai), bản làng người H'Mông được du khách ví như viên ngọc đẹp nhất Tây Bắc. Tiết trời trong nhưng sương mù vẫn đùn lên từ phía dưới thung lũng Ý Lình Hồ như những đụn bông trắng tinh.

Tại một địa điểm giao lưu của nhiều người yêu đĩa than tại Hà Nội.

Sống chậm với đĩa than trong thời đại số

Trong thời đại mà một thiết bị đeo tay có thể chứa đến 60 triệu bài hát, việc lựa chọn nghe nhạc từ một chiếc đĩa than tưởng như là lỗi thời. Nhưng thực tế, đó lại là biểu hiện của một xu thế tìm lại sự nguyên bản, chậm rãi và thật lòng trong trải nghiệm thưởng thức.

La Quốc Bảo đánh giá hiện trạng chiếc áo cưới hoàng gia triều Nguyễn vừa được sưu tầm từ Hà Lan.

Sợi tơ mong manh kết nối trăm năm

Khi nói đến sưu tầm đồ cổ ở Việt Nam, người ta thường nghe tới đồ gốm, sành sứ, hay đồ gỗ… chứ ít ai biết đến những món đồ vải mà qua đó thể hiện tay nghề thêu huy hoàng, vang danh thế giới của người Việt hàng trăm năm trước.

Nguyễn Ngọc Minh Trang kể chuyện di sản bằng logo.

Trang Faifo và hành trình kể chuyện di sản

Trang Faifo chính là Nguyễn Ngọc Minh Trang, 23 tuổi, một nhà thiết kế đồ họa trẻ với tư duy dám nghĩ, dám thể hiện cá tính cá nhân. Niềm đam mê văn hóa quê hương đã tạo bệ phóng cho cô tỏa sáng, mang bản sắc nghệ thuật Việt.

Dưới làn nước xanh này là hơn 20 căn nhà sàn của người dân Kim Vân. Ảnh: TÙNG VÂN

Ám ảnh ở “rốn ngập” Kim Vân

Kim Vân là thôn vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ, thuộc xã Văn Lang, tỉnh Thái Nguyên, nằm trong một "lòng chảo" lớn bao bọc bởi núi đá. Đất canh tác hạn chế, cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây muôn vàn khó khăn với hơn một nửa trong tổng số 112 hộ dân nghèo và cận nghèo.

Bác sĩ Nguyễn Văn Quốc Trí đang khám cho bệnh nhân.

Như mây trắng A Xan

Con đường ngoằn ngoèo vượt qua bao triền núi, vắt mình giữa những quầng mây trắng đưa chúng tôi đến xã Hùng Sơn (trước đây là các xã A Xan, Tr’Hy, Ga Ry, Ch’Ơm của tỉnh Quảng Nam) - vùng đất tận cùng phía tây thành phố Đà Nẵng giáp biên giới nước bạn Lào.

Bà Vàng Thị Sỏng trong căn bếp của người La Chí.

Triết lý của những người phụ nữ

Mỗi bận chồng đánh, Lý Tả Mẩy hay ra chợ Sa Pa ngồi khóc. Đánh lại chồng thì không đủ sức, bỏ thì không được vì lấy rồi thì ai lại bỏ, Mẩy nghĩ mình phải tự lập, nhưng Mẩy chưa biết làm gì. Nên Mẩy vừa mang đồ ra chợ bán, vừa ngồi khóc, vừa nghĩ.