Nỗi lo lở đất dưới chân núi Sọ

Mưa kéo về, lòng nơm nớp sợ

Sau những đợt mưa nhỏ mấy ngày qua, người dân sinh sống dưới chân núi Sọ lại thấp thỏm cho ngôi nhà của mình. Mặc dù lượng mưa chưa nhiều nhưng với kinh nghiệm sống ở đây hàng chục năm, các hộ dân cho rằng lớp đất bề mặt ngọn núi đang mềm dần đi. Dọc con dốc bê-tông dẫn lên núi Sọ, những ngôi nhà hai bên đường như lọt thỏm giữa các khu rừng keo.

Trong đợt lũ lịch sử tháng 10/2022, do địa hình dốc đứng, lượng nước tràn xuống quá nhanh khiến các hộ dân phải di dời khẩn cấp. Áp lực của dòng chảy quá mạnh kèm theo đất, đá khiến các bức tường rào, cổng nhà bị đổ ngã. Trong 43 hộ dân sống dưới chân núi có sáu hộ thuộc diện nguy cơ cao cần di dời gấp.

Một hộ dân trong thôn cho biết, tình trạng lở đất ở núi Sọ không theo quy luật nhất định. Sạt lở núi đã có từ lâu nhưng bắt đầu nghiêm trọng hơn kể từ năm 2020 đến nay. Chỉ cần một trận mưa vừa đến to thì chính quyền địa phương sẽ đến nhà thông báo, kêu gọi người dân sơ tán tạm thời ra khu vực an toàn. “Người lớn thì còn đỡ, nhà có trẻ nhỏ khi phải sơ tán giữa đêm rất cực. Giấc ngủ cứ mơ màng, chẳng biết khi nào phải ôm đồ bỏ chạy. Nửa đêm mà nghe tiếng mưa là giật mình thức đến sáng”, người này nói.

Căn nhà cấp 4 của bà Nguyễn Thị Thanh có ba thế hệ trong gia đình cùng sinh sống. Tâm lý các thành viên đều lo lắng, hồi hộp khi mưa gió xối xả trên mảng rừng sau nhà. “Giữa mưa và gió thì mọi người sợ gì hơn?” - “Mưa mới lo chứ gió có hề gì. Ít ra có mấy cây to che bớt gió chứ mưa là chắc chắn sạt đất xuống, hư nhà hết”. Với độ nghiêng của con dốc tại khu vực đỉnh núi đi xuống khoảng 45 độ, tốc độ dòng chảy sẽ cực kỳ cao. Tường nhà nứt toác, nền sân bị nghiêng là thực tế đang xảy ra ở thôn An Ngãi Tây 1.

Chủ yếu giữ được tính mạng

Căn nhà rộng khoảng 40 m2 của ông Nguyễn Văn Hứa (48 tuổi), trú thôn An Ngãi Tây 1 được xem là căn “đứng mũi chịu sào” trong thôn khi đất đá tràn xuống. Ở vị trí đỉnh con dốc, mỗi đợt mưa dù nhỏ hay to, mưa nhanh hay kéo dài thì khoảng sân trước nhà ông Hứa đều có đất đá tràn vào. Bờ tường sau của ngôi nhà lại thấp hơn so với bờ núi, tiềm ẩn việc bị chôn lấp nếu xảy ra sạt lở đất. Năm ngoái, lượng nước mưa ập xuống quá mạnh khiến tường rào bị đổ. Gần đây, ông Hứa tự đổ thêm một lớp bê-tông ở phía ngoài nhằm gia cố lại bức tường.

“Chừ thì tôi phải làm tạm vậy thôi chứ nếu không sửa, lỡ cái sân bị cuốn trôi thì khó sửa hơn. Tôi dùng sắt cắm sâu xuống mặt đường để bờ tường mới bám được gì thì nó bám. Mấy đợt có mưa lũ to, địa phương tới thông báo di dời ra nhà văn hóa. Cả nhà tôi với mấy nhà hàng xóm cùng đi ra đó ở tạm hai, ba bữa rồi về. Nhà ông Mật sát nhà tôi vừa bị nứt tường, không biết sửa lại được chưa. Địa phương có hỗ trợ mỗi hộ 1,8 triệu đồng/tháng để thuê trọ trong các tháng mùa mưa nhưng chúng tôi thấy rất khó thuê trọ ở mức như vậy”, ông Hứa rầu rĩ.

Di dời ra khu an toàn thực tế chỉ là giải pháp tạm thời. Như lời ông Hứa rằng, nghe thông báo có mưa to thì chỉ kịp lao mình bỏ chạy, mang theo trong túi vài loại giấy tờ tùy thân. Chủ yếu lo cho tính mạng các thành viên trong gia đình, trong đó người già và trẻ nhỏ phải được đưa đi sớm. Các hộ dân đành để lại tài sản, đồ đạc trong nhà. Tất cả giao phó cho “sự may mắn”. Nếu nhà cửa không bị sập thì họ còn tài sản.

Để giữ được lớp đất bề mặt ở chân núi Sọ không bị bào mòn, hạn chế thấp nhất khả năng sạt lở vào mùa mưa, sáu hộ dân sống ở đỉnh con dốc đều trồng thêm nhiều cây cối chung quanh nhà. Một phần che bớt gió bão, trong đó chủ yếu tận dụng rễ cây để đất không bị xói mòn. Tất cả đều mong có một khu vực sinh sống an toàn, bảo đảm sức khỏe, tinh thần trong những tháng mùa mưa.