Du xuân, dự hội văn minh

Tỉnh Ninh Bình hiện sở hữu nhiều lễ hội quy mô lớn, gồm Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (phường Tiên Sơn); Lễ hội Phát lương Đền Trần Thương (xã Trần Thương); Lễ hội Khai ấn Đền Trần (phường Nam Định) và Lễ hội Phủ Dầy (xã Vụ Bản). Ngoài ra, các lễ hội truyền thống của Ninh Bình cũ như Lễ hội chùa Bái Đính, Lễ hội truyền thống Cố đô Hoa Lư vẫn được duy trì với không gian mở rộng hơn.

Nô nức hội xuân

Từ sáng mùng 1 tháng Giêng năm Bính Ngọ, rất đông du khách đã đổ về Đền Trần (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) đi lễ đầu năm. Bác Nguyễn Mạnh Hùng (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) cho biết, trước đây việc đi lễ đầu năm rất mệt mỏi khi phải chen chúc trong khuôn viên đền chật chội. Không chỉ thế, thường trực ở chốn linh thiêng này còn là “mạng lưới” quán xá dày đặc, chèo kéo du khách; tình trạng mời đổi tiền lẻ, ăn xin, ăn mày diễn ra phổ biến.

Tuy nhiên, từ khi Dự án Khu trung tâm lễ hội, thuộc Khu di tích lịch sử-văn hóa thời Trần hoàn thiện, không gian quanh Đền Trần đã được mở rộng. Cùng với đó, việc Ban Quản lý Khu di tích lịch sử, văn hóa Đền Trần - Chùa Tháp cho dựng rào từ xa, cấm phương tiện ô-tô, xe máy đã giúp hoạt động du xuân, dâng lễ của người dân được thảnh thơi, nhẹ nhàng.

Lễ Khai ấn Đền Trần năm Bính Ngọ sẽ có hàng loạt hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian truyền thống. Theo ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng ban Quản lý Khu di tích lịch sử, văn hóa Đền Trần - Chùa Tháp, ngoài trọng tâm là lễ khai ấn diễn ra vào đêm 14, rạng sáng ngày 15 tháng Giêng, còn các hoạt động quan trọng khác như Lễ Rước kiệu Ngọc Lộ (tái hiện việc rước bát hương thờ Phật hoàng Trần Nhân Tông từ chùa Phổ Minh sang đền Thiên Trường) hay Lễ Rước nước, tế cá (tôn vinh xuất thân từ nghề chài lưới của vương triều Trần).

Đêm mùng 7 tháng Giêng âm lịch, Lễ hội chợ Viềng đã chính thức khai mạc tại xã Vụ Bản. Theo dân gian, “Viềng” là đọc chệch đi của từ “về”, mang ý nghĩa sum vầy, tụ họp. Nơi đây chủ yếu bày bán cây, hoa, nông cụ, không đặt nặng giá trị kinh tế mà mang ý nghĩa “mua may, bán rủi”, cầu cho năm mới hanh thông. Bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (phường Phủ Lý) cho biết, đã vài năm nay, bà không dám đi Chợ Viềng vì bị ám ảnh bởi ký ức mắc kẹt giữa biển người. Nhưng năm nay, được sự “động viên” của con cháu, bà quay lại Viềng Phủ. Chợ đã thông thoáng hơn do lực lượng chức năng phân luồng phương tiện từ xa. Không chỉ đi thăm thú các gian hàng, mua bê tươi mang về, bà Hạnh còn thong dong ghé Phủ Dầy, chắp tay khấn cầu Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Kế thừa, phát huy kinh nghiệm tổ chức

Ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng ban Quản lý Khu di tích lịch sử, văn hóa Đền Trần - Chùa Tháp cho biết, năm nay ban tổ chức quyết định bắt đầu phát ấn từ 5 giờ ngày 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ) thay vì 2 giờ cùng ngày. Việc thay đổi khung giờ được đưa ra sau khi ban tổ chức khảo sát thực tế, đánh giá toàn diện các điều kiện phục vụ lễ hội, đặc biệt là phương án bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông và kiểm soát lượng người đổ về khu vực di tích. Đây có thể xem như một động thái chủ động, sáng tạo của đơn vị quản lý mới sau sáp nhập để người dân du xuân thuận lợi, an toàn.

Theo ông Trần Minh Hoan, Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản (Ninh Bình), năm nay, Chợ Viềng chính thức được nâng tầm thành lễ hội, đã đón khoảng 80 nghìn lượt du khách. Việc nâng tầm tổ chức nhằm duy trì nét đẹp vốn có của chợ xưa, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống đặc sắc của Chợ Viềng Xuân cũng như sự linh thiêng của không gian tín ngưỡng Phủ Dầy.

Nhằm bảo đảm việc quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh thống nhất, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành Văn bản số 411/VPUBND-VP6 yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường công tác quản lý, tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh. Các địa phương đã chủ động xây dựng phương án tổ chức lễ hội, trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm các năm trước gắn với điều kiện địa bàn mới sau sáp nhập cũng như chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về nghi lễ truyền thống, không gian tổ chức.

Ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành chủ động phối hợp, hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn cho địa phương trong công tác tổ chức lễ hội; bảo đảm phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo không khí vui tươi, phấn khởi đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng tâm linh của đông đảo nhân dân.