Những hậu quả đau lòng từ "giặc lửa"

Hỏa hoạn khắp nơi

Với người dân ở khu chung cư JSC, 34 Lê Văn Lương, Thanh Xuân (Hà Nội), vụ cháy tối 10-3-2010 vẫn còn là nỗi ám ảnh. Ngọn lửa phát ra từ ống xả rác tòa nhà, khói bốc mù mịt khiến mọi người hoảng hốt, bỏ chạy toán loạn và may mắn sống sót. Chị Vương Lan Phương và con trai Lưu Gia Minh ở tầng 18 tử vong do bị ngạt khói. Hàng loạt vụ cháy lớn, nhỏ xảy ra ở tòa nhà 34 tầng khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính, chung cư 25 Vũ Ngọc Phan (Hà Nội), Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), Trung tâm Thương mại Sài Gòn (TP Hồ Chí Minh)... đã bộc lộ nhiều bất cập trong khâu thiết kế và tổ chức PCCC, khiến nhiều người dân sống và làm việc ở các tầng cao vẫn nơm nớp lo sợ. Ngoài ra, sự bất cẩn trong sinh hoạt của nhiều hộ gia đình khi thắp đèn, nến lúc mất điện, đun nấu bằng gas, sử dụng xong các thiết bị điện không rút phích cắm, trang bị thêm đồ điện công suất tiêu thụ lớn như máy điều hòa nhiệt độ, bình nóng lạnh, bếp điện từ, lò vi sóng... hoạt động quá tải gây chập điện cũng là những tác nhân để hỏa hoạn xảy ra.

Tại các thành phố lớn, ngày càng xuất hiện nhiều nhà cao tầng và siêu cao tầng. Do công năng sử dụng ở tòa nhà cao tầng thường đa dạng và phức tạp nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ bởi đám cháy phát triển nhanh và khó cứu chữa. Khi xảy ra cháy, khói lan truyền theo giếng thang máy, các hộp kỹ thuật, cầu thang bộ, vị trí hở ở các tầng, hành lang. Nhiệt độ cầu thang bộ tăng mạnh (có thể đạt tới 200 độ C), các thiết bị điều khiển thang máy nhanh chóng bị hư hỏng, vòng cầu thang thoát hiểm thường theo hình xoáy trôn ốc, thiếu ánh sáng nên không bảo đảm an toàn cho người thoát nạn. Trong khi đó, chữa cháy đòi hỏi lực lượng và phương tiện chuyên dùng rất lớn, chiều cao xe thang chữa cháy có hạn (hiện nay chỉ vươn cao nhất đến tầng 17) khiến việc dập lửa càng nan giải...

Vì vậy, việc lắp đặt, khai thác, sử dụng các hệ thống kỹ thuật PCCC đặc biệt quan trọng. Cùng với xây dựng phương án PCCC và thoát nạn cụ thể; trang bị thêm các phương tiện chữa cháy di động như bình chữa cháy, hộp vòi chữa cháy vách tường, mặt nạ phòng độc, dụng cụ thoát hiểm cá nhân như dây cứu người, ống tụt... những người sinh sống, làm việc ở tòa nhà cao tầng sẽ có thể dập tắt lửa từ khi mới xảy ra cháy và tự cứu mình.

Công tác phòng, chữa cháy kém hiệu quả

Vụ hỏa hoạn thảm khốc nhất trong năm xảy ra chiều 29-7 tại xưởng da giày tư nhân ở Tân Dân (An Lão, Hải Phòng) khiến 13 người chết vì ngạt và bỏng, 25 người bị thương. Ngọn lửa bắt nguồn từ mối hàn cột chống sét. Trong lúc hàn, tia lửa đã bén sang mút xốp, nguyên liệu sản xuất giày và bùng cháy. Xưởng chỉ có một cửa chính, không có lối thoát hiểm, ngọn lửa lại bùng phát ngay cửa nên công nhân không dám thoát ra ngoài, chỉ biết lùi sâu phía trong kêu cứu. Qua khảo sát của CSPCCC toàn quốc cho thấy, nhiều nhà xưởng không bảo đảm khoảng cách an toàn, thiếu hoặc không có cửa thoát hiểm, hệ thống thông gió, chống bụi. Nhiều cơ sở sản xuất tiêu thụ điện năng lớn vẫn sử dụng hệ thống dây dẫn điện dùng cho sinh hoạt gia đình. Có nơi, nguyên liệu sản xuất dễ cháy như đồ gỗ, mây tre đan, tái chế nhựa, da giày, may mặc, bông vải sợi... nhưng nhà xưởng chật chội, xây tạm bợ, bố trí lắp đặt máy móc, thiết bị, nơi chứa nguyên vật liệu, hóa chất và sản phẩm thiếu khoa học, không bảo đảm yêu cầu an toàn PCCC. Ý thức của chủ hộ, công nhân chưa cao, vi phạm phổ biến là không đề ra nội quy cụ thể về PCCC, còn chủ quan, thờ ơ với công tác PCCC, mua sắm phương tiện chữa cháy còn thiếu, nếu có cũng sơ sài. Nguồn nước bảo đảm chữa cháy đang dần cạn kiệt do ao hồ bị lấp, thiếu các trụ nước, bể nước chữa cháy. Một số cơ sở sản xuất hoạt động trên mặt bằng chật hẹp, nằm đan xen trong khu vực dân cư, đường vào xưởng thường phải đi qua cổng làng có chôn cột bê-tông và khung sắt để cấm xe cơ giới có trọng tải lớn qua nên khi cháy, xe chữa cháy khó vào được hiện trường. Hoạt động của lực lượng PCCC dân phòng, cơ sở có nơi còn mang tính hình thức, trang bị thiếu nên tổ chức chữa cháy ban đầu lúng túng, kém hiệu quả.

Trong 10 năm thực hiện Luật PCCC, lực lượng CSPCCC cả nước đã triển khai quyết liệt nhiều biện pháp như tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kiến thức về PCCC tới từng địa bàn dân cư, cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh và người lao động; xây dựng thế trận PCCC; thực hiện tốt nguyên tắc bốn tại chỗ 'lực lượng, phương tiện, phương án chỉ huy, hậu cần, thông tin liên lạc'; thẩm duyệt chặt chẽ các dự án, thiết kế và nghiệm thu các công trình xây dựng về PCCC, tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm quy định về an toàn PCCC... Tuy nhiên, chỉ đơn độc CSPCCC chưa đủ, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn xã hội và mỗi người dân.