Lộ trình nghề nghiệp không còn là đường thẳng

Doanh nghiệp không còn tìm người chỉ để “lấp chỗ trống”. Họ cần những người có thể làm được việc sớm hơn, thích nghi nhanh hơn.

Một trong những thay đổi rõ nhất là cách doanh nghiệp đánh giá ứng viên. Trước đây, bằng cấp, trường học, điểm số… có thể là những yếu tố quyết định. Bây giờ, chúng vẫn quan trọng, nhưng không còn là tất cả. Doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến chuyện: “Bạn làm được gì?”. Trước đây, ứng viên gần như “trắng kinh nghiệm” vẫn có thể được chấp nhận. Hiện nay, ngay cả với những vị trí khởi điểm, doanh nghiệp cũng muốn nhìn thấy dấu hiệu của năng lực thực tế: Bạn đã từng làm gì, từng tham gia dự án nào, từng giải quyết vấn đề ra sao...?

Tôi từng gặp nhiều hồ sơ rất đẹp, nhưng khi trao đổi sâu hơn, lại thiếu trải nghiệm thực tế. Ngược lại, có những bạn không quá nổi bật về bằng cấp, nhưng có dự án cụ thể, có sản phẩm, có trải nghiệm, và chính những điều đó lại khiến họ được lựa chọn. Ở góc độ nhà tuyển dụng, chúng tôi ngày càng chú trọng những yếu tố như: Khả năng học hỏi; thái độ làm việc; tư duy giải quyết vấn đề; khả năng phối hợp. Vì, chuyên môn có thể đào tạo thêm, nhưng tư duy và thái độ thì rất khó “dạy lại”.

Một vấn đề khác: Phần lớn các bạn trẻ hiện nay không thiếu kiến thức, thậm chí, nhiều bạn có nền tảng học vấn rất tốt, tự tin, năng động. Nhưng khi bước vào môi trường làm việc thực tế, lại xuất hiện khoảng cách giữa “biết” và “làm”. Công việc thực tế luôn có áp lực, có deadline, có sự phối hợp giữa nhiều người, đòi hỏi khả năng triển khai, khả năng chịu trách nhiệm và cả sự kiên trì. Đây chính là những điều mà nhiều bạn trẻ chưa thật sự sẵn sàng.

Ở chiều ngược lại, tôi cũng thấy một khoảng cách khác: Kỳ vọng phát triển. Người trẻ ngày nay có nhiều cơ hội tiếp cận thông tin, nên họ mong muốn một công việc tốt, thu nhập tốt, lộ trình phát triển nhanh. Ngược lại, doanh nghiệp cũng cần thời gian để đánh giá, để nhìn thấy giá trị thực thụ mà một nhân sự có thể tạo ra. Chính vì vậy, hai phía đôi khi chưa tìm được “điểm chạm”.

Nếu như trước đây, phần lớn ứng viên quan tâm đến sự ổn định, thì hiện nay, người trẻ cân nhắc nhiều yếu tố hơn. Thu nhập vẫn rất quan trọng, nhưng bên cạnh đó, tôi thấy các bạn còn đặc biệt quan tâm đến môi trường làm việc; cơ hội học hỏi; lộ trình phát triển; sự linh hoạt và chất lượng quản lý.

Nói một cách đơn giản, các bạn không chỉ tìm một công việc để “sống”, mà còn tìm một nơi để phát triển bản thân. Điều này khiến tuyển dụng trở thành một bài toán hai chiều: Không chỉ là doanh nghiệp chọn người, mà còn là người chọn doanh nghiệp.

Tôi cũng cho rằng, một trong những thay đổi lớn nhất của thị trường lao động hiện nay là tính linh hoạt của con đường nghề nghiệp. Sẽ không có gì ngạc nhiên khi thấy một ứng viên từng làm marketing chuyển sang mảng sản phẩm, hoặc từ tài chính sang công nghệ. Những sự chuyển đổi như vậy ngày càng phổ biến.

Vậy thì, “ổn định” giờ đây là gì?

Điều thú vị là dù cởi mở hơn với việc thay đổi, người trẻ vẫn mong muốn sự ổn định. Nhưng cách họ hiểu về “ổn định” đã khác. Không còn là làm một công việc suốt đời, mà là có khả năng phát triển liên tục, có thể thích nghi khi thị trường thay đổi. Tôi thường nói với các bạn trẻ rằng: Trong một thế giới biến động, điều mang lại cảm giác an toàn không phải là tên công ty hay chức danh, mà là khả năng của chính mình. Nếu bạn có thể học nhanh, làm được việc và tạo ra giá trị, bạn sẽ luôn có cơ hội.

Nhưng quan trọng hơn tất cả, là thay đổi cách nhìn về việc học. Ngày nay, việc học không còn kết thúc khi ra trường, nó trở thành một phần của công việc, của cuộc sống.

Thế hệ trẻ hôm nay đang đứng trước một bài toán rất khác: Không còn là “chọn một nghề đúng”, mà là chuẩn bị để đi qua nhiều lần thay đổi. Trong bối cảnh công việc có thể biến động theo từng năm, lợi thế không thuộc về người biết nhiều nhất ở thời điểm hiện tại, mà thuộc về người có khả năng học nhanh và thích nghi tốt nhất ■