Lễ trưởng thành của người Vanuatu

Họ cũng không có mặt nước hay đệm hay tấm lưới để giảm thiểu rủi ro. Ông Luke Fargo, trưởng làng nói: “Nếu bạn nhảy xuống mà dây nho đứt thì bạn có nguy cơ lớn bị gãy cổ, gãy xương sống hoặc gãy chân”, nhưng hàng trăm năm nay dân làng vẫn thực hiện nghi lễ này bất chấp nguy hiểm bởi “đó là truyền thống lâu đời của chúng tôi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác”.

Truyền thống nhảy lao đầu xuống đất có nguồn gốc từ nhiều thế kỷ trước. Nó được xem như một nghi thức đánh dấu sự trưởng thành của thanh niên Vanuatu từ một cậu bé trở thành một chàng trai chân chính, trong đó sự dũng cảm và khéo léo là những phẩm chất được đánh giá cao nhất. Yêu cầu của nghi thức này là phải nhảy từ độ cao nhất xuống sát mặt đất nhất có thể. Đây cũng được xem là một nghi lễ cầu mùa được thực hiện với niềm tin là người nhảy càng cao thì cây cối sẽ sinh trưởng càng tươi tốt, vụ mùa năm sau càng bội thu. “Lần đầu tiên thực hiện cú nhảy bạn sẽ cảm thấy hơi căng thẳng, nhưng sau hai, ba lần nó sẽ trở nên bình thường như môn bóng bầu dục, hay đấm bốc, hay bất kỳ môn thể thao nào khác mà thôi”- một người dân Vanuatu 44 tuổi nói về môn “thể thao” được xem còn nguy hiểm hơn cả nhảy bungee này.

Cú nhảy ngoạn mục của một chàng trai Vanuatu.

Trên một quả đồi đã được dọn quang cây và đá, người Vanuatu dựng một ngọn tháp gỗ cao. Phải khoảng 30 người đàn ông làm việc trong suốt một tháng trời để xây ngọn tháp này. Trông từ xa ngọn tháp gỗ như một giàn giáo xù xì thô sơ, nhưng thực tế việc xây tháp có sự tính toán khoa học và tỉ mỉ để bảo đảm sự an toàn cho người nhảy. Những cây gỗ tươi được vạt sạch cành lá và đan vào nhau, gắn kết bằng những sợi nho tươi chứ không hề đóng đinh hay bắt vít và neo chặt xuống đất. Những tấm ván gỗ được đặt ở nhiều độ cao khác nhau, tấm thấp nhất là dành cho trẻ con tập nhảy, tấm cao nhất dành cho những người dũng cảm và khéo léo nhất. Những dây nho phải tươi, có nhiều nhựa bên trong để có độ đàn hồi tốt và dẻo dai, không bị đứt gãy. Người già có uy tín trong làng chọn những dây nho phù hợp với cân nặng và chiều cao của mỗi người nhảy để sử dụng. Cuối sợi dây nho được tước nhỏ để ôm khít cổ chân người nhảy. Tuy là ước lượng nhưng tất cả phải có độ chính xác cao, bởi sợi dây chỉ cần dài hơn vài chục cm là người nhảy có nguy cơ bị đập xuống đất. Cú ngã có thể gây ra thương tích trầm trọng, thậm chí tử vong.

Tín ngưỡng cũng là một yếu tố thiết yếu đối với an toàn của người nhảy. Trong khi xây dựng tháp, những người đàn ông sống trong căn lều tách biệt và tránh tiếp xúc với phụ nữ, một nghi thức được cho là làm thanh sạch tinh thần và thể xác. Niềm tin vào ma thuật còn hết sức rộng rãi ở Vanuatu nhưng trong suốt thời gian này, những người tham gia tuyệt đối không được sử dụng bùa ngải. Những người dân đảo cho rằng nếu luật lệ không được thực hiện nghiêm túc, nó sẽ phải trả giá bằng mạng sống của người tham gia. Trên đảo đến nay vẫn lan truyền câu chuyện về chuyến viếng thăm Vanuatu của Nữ hoàng Anh Elizabeth vào tháng 2 - 1974. Người dân đảo Pentecost đã tổ chức một màn biểu diễn lễ Nagol để chào mừng bà. Tuy nhiên lúc đó trái mùa và dây nho bị khô, nên chúng đứt lúc người nhảy lao đầu xuống đất và tai nạn thảm khốc xảy ra.

Khoảnh khắc lễ Nagol bắt đầu, sự rộn rã, phấn khích của những người tham gia nghi lễ lý giải tại sao khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới tới đây để chiêm ngưỡng những màn trình diễn đặc sắc này. Trên nền đất cao phía sau ngọn tháp, khoảng 100 người đàn ông và cậu bé chỉ đeo bao dương vật bằng vỏ cây bắt đầu hát bằng tiếng Sa - ngôn ngữ của phía bắc Pentecost. Rồi tiếng hát chuyển thành điệu nhảy giậm chân sôi nổi và những phụ nữ Vanuatu ngực trần mặc váy cỏ đứng dậy hòa cùng giọng hát. Một người đàn ông tách khỏi nhóm, chạy vụt lên tấm ván nhảy cao nhất. Vài phút trôi qua, hai dây nho được quấn quanh mắt cá chân người tình nguyện. Bên dưới điệu nhảy và lời ca càng lúc càng rộn rã, sôi động. Sau khi dây nho được buộc chắc chắn quanh cổ chân, người nhảy dang rộng hai tay và kêu gọi sự cổ vũ tinh thần từ những người đang nhảy múa. Tiếng la hét và huýt sáo từ đám đông ngày càng tăng, người nhảy vắt chéo hai tay trước ngực và thực hiện cú nhảy, cố tránh xa khỏi những cạnh sắc của tháp. Dây nho căng ra, người nhảy chúc đầu xuống ngực lướt là là trên mặt đất. Những người hỗ trợ chạy tới đỡ người nhảy đứng lên và xem anh ta có ổn không. Mỗi người thực hiện cú nhảy thành công nhận được sự cổ vũ và hoan nghênh không ngớt từ những người chung quanh. Anh Michael Olul, người dân đảo tự hào nói: “Nhảy bungee cũng chưa dũng cảm lắm đâu. Những người đã xem chúng tôi nhảy trong lễ Nagol chắc hẳn sẽ có ý kiến khác”.

Nghi lễ này nay đã trở thành một trong những điều thu hút khách du lịch nhất ở Pentecost. Bị cuốn hút bởi nét đặc sắc của nền văn hóa bản địa đa dạng và môn “thể thao” nguy hiểm và kịch tính này, nhiều người từ khắp nơi trên thế giới trả hàng trăm đô-la để đến Pentecost trải nghiệm lễ hội một lần. Ông Fargo nói: Một số người yêu thích nhảy bungee đã xin được nhảy thử, nhưng chúng tôi không cho phép, bởi chỉ một chút sai lầm có thể dẫn tới bị thương hoặc chết người. Người tổ chức tour du lịch cho biết không quá 50 khách du lịch được tham dự mỗi lần để ngăn ngừa việc thương mại hóa quá độ lễ hội này. Dân làng cũng thu được tiền từ các công ty du lịch đưa khách nước ngoài đến đây. Một phần tiền trong đó giúp chi trả học phí cho con em họ và các hoạt động của nhà thờ.