Cấm dạy thêm tràn lan, không đúng mức
Thưa Bộ trưởng, dư luận đang có nhiều ý kiến trái chiều về thực trạng dạy thêm, học thêm. Bộ trưởng nhìn nhận thế nào về thực trạng này? Theo Bộ trưởng, cần ứng xử thế nào với dạy thêm, học thêm, câu chuyện này có đơn giản là cấm hay không cấm?
Trước hết phải khẳng định, dạy thêm, học thêm là nhu cầu không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều nước trên thế giới. Quan điểm của Bộ GD&ĐT là cấm dạy thêm một cách tràn lan, không đúng mức, như cố tình đưa chương trình học chính vào học thêm hay ra đề thi trong phần dạy thêm...
Lâu nay người Việt Nam ta luôn có tâm lý cho con đi học để đi thi, kết quả thi, thành tích học mới được tính là thành quả chứ không phải sự trưởng thành, điều đó một phần tạo điều kiện cho dạy thêm, học thêm. “Cầu” nằm ở đây, có “cầu” ắt có “cung”.
Chúng ta cũng nói về thu nhập của người thầy trước cơ chế thị trường, dạy thêm mang lại thu nhập, thậm chí lớn hơn nhiều thu nhập chính, nên kể cả khi cấm, vẫn có những cách khác để dạy thêm tồn tại.
Tôi chỉ muốn nói, dạy thêm, học thêm là một câu chuyện dài, trong đó có lý, có tình. Tôi khẳng định lại rằng, tôi phản đối những trường hợp lợi dụng dạy thêm mà đánh mất giá trị của người thầy. Ngành đã có biện pháp với những người đánh mất sự tự trọng nghề nghiệp để biến dạy thêm trở thành nỗi sợ với phụ huynh và học sinh.
Thưa Bộ trưởng, phải chăng dạy thêm, học thêm cũng chỉ là một hệ quả của một nền giáo dục đã tồn tại quá nhiều bất cập, không thích ứng với thay đổi của đời sống xã hội, bệnh thành tích, một chương trình học của bậc phổ thông quá nặng nề, ôm đồm và không thực tiễn. Để giải quyết thực trạng dạy thêm, học thêm với nhiều biến tướng lo ngại, thì gốc rễ của vấn đề là gì?
Chúng ta đang làm giáo dục dựa trên nền tảng của một xã hội mà việc học của con em là việc quan trọng hàng đầu trong mỗi gia đình. Càng nghèo khó càng mong con học giỏi để thoát nghèo. Tôi biết những gia đình từ quê lên Hà Nội làm đủ nghề mưu sinh chỉ với mong muốn cho con được học trong môi trường tốt, trong đó bao gồm cả việc hằng tháng bỏ tiền cho con học thêm từ các thầy giỏi. Nếu gọi đây là bệnh thành tích tôi cho là chưa thực sự công bằng với nỗ lực của những người làm cha, làm mẹ.
Quay trở lại với chương trình học, dư luận cũng đã nói nhiều rồi và ngành giáo dục cũng đang trong lộ trình để đổi mới chương trình, sách giáo khoa sao cho hợp lý và hiệu quả hơn giữa các nội dung, môn học, cấp học. Trong khi chờ để có chương trình, sách giáo khoa mới, Bộ đang rà soát để điều chỉnh một cách hợp lý, hiệu quả chương trình phổ thông hiện hành.
Đối với cơ quan quản lý giáo dục các cấp, tôi cho rằng cần phải sát sao hơn nữa trong thời gian tới để phát hiện và xử lý nghiêm minh đối với các trường hợp vi phạm quy định về dạy thêm, học thêm.
Việc tạo cho giáo viên một đời sống ổn định, sống được bằng đồng lương là việc lâu dài nhưng với tư cách là người đứng đầu ngành, tôi sẽ cố gắng bằng những chính sách, chủ trương cụ thể để cùng các thầy cô vượt qua khó khăn, thêm yêu nghề, gắn bó và trân trọng nghề.
Học tập nên là niềm vui của học sinh mỗi ngày đến trường.
Giáo dục là một hành trình
Khi mới nhậm chức, Bộ trưởng có chia sẻ: “Tôi xuất phát từ thực tiễn là lắng nghe con người”. Từ đó đến nay, ở cương vị Bộ trưởng ông đã lắng nghe được những gì từ thực tiễn và con người phản ánh về giáo dục, trong đó có cả câu chuyện dạy thêm, học thêm?
Giáo dục là ngành có ảnh hưởng, tác động rất lớn, nếu không muốn nói là lớn nhất tới xã hội. Vì thế, tôi lắng nghe hằng ngày, hằng giờ, những phản ánh về giáo dục, báo chí của các bạn cũng là một kênh quan trọng để tôi nắm thông tin.
Chín nhiệm vụ, năm giải pháp mà ngành giáo dục đặt ra cho năm học 2016 - 2017 và những năm tiếp theo cũng như các nhiệm vụ khác mà ngành đang triển khai chính là xuất phát từ thực tiễn và sự lắng nghe như thế. Chúng tôi đã lắng nghe, đang tiếp tục lắng nghe và đồng thời là hành động để biến mỗi sự lắng nghe trở thành thành quả trong thực tiễn.
Giáo dục là một hành trình chứ không phải ngày một ngày hai nên tôi mong bất cứ ai đang dõi theo giáo dục, trong đó có báo chí sẽ kiên nhẫn, đồng hành cùng ngành trên mỗi chặng đường. Đối với mỗi việc ngành đều xác định cần phải có lộ trình, bước đi thích hợp.
Khi giáo dục đổi mới theo hướng hiện đại, theo kịp xu hướng thế giới, khi sách giáo khoa đổi mới, khi cơ chế chính sách cho giáo viên có sự thay đổi... là lúc câu chuyện dạy thêm, học thêm sẽ không còn được nhắc đến nhiều như ngày hôm nay nữa.
Việc này kéo theo việc kia, đổi mới này kéo theo kết quả kia. Quan trọng là niềm tin của xã hội dành cho giáo dục.
Bộ trưởng đã khẳng định sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt, sáng tạo Chương trình hành động của Chính phủ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Trong đó, phải chuyển cả một nền giáo dục lấy tiếp cận nội dung là chủ đạo - theo đó chương trình, sách giáo khoa luôn quá tải vì chạy theo những kiến thức cụ thể - sang một nền giáo dục chú trọng dạy phương pháp, kỹ năng trên nền tảng kiến thức chuyên môn cần thiết để phát triển năng lực người học và dạy làm người. Hiện nay, Bộ GD&ĐT đã có kế hoạch, lộ trình như thế nào để cụ thể hóa chủ trương này?
Ngành đang bắt tay vào việc này rồi, đang hành động rất quyết liệt rồi, tôi chỉ đang tiếp nối để góp phần đưa “con tàu” đổi mới giáo dục, đào tạo hướng về phía trước.
Giáo dục có rất nhiều việc phải làm, tôi đang làm cho rõ ràng từng việc một, việc gì chưa hoàn thiện sẽ hoàn thiện, việc gì chưa đúng sẽ sửa cho đúng, việc gì chưa tốt sẽ cố gắng để làm cho tốt.
Tất cả các việc, từ phương án thi THPT và xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2017 đến việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 30, rà soát, đổi mới chương trình sách giáo khoa theo hướng giảm tải hay việc triển khai giai đoạn mới và định hướng của Đề án dạy và học Ngoại ngữ và còn rất nhiều việc nữa đều là để cụ thể hóa các kế hoạch nhằm hướng tới đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo.
Tôi nhắc lại một lần nữa, đổi mới là một quá trình, quan điểm của ngành là kiên định mục tiêu, có bước đi phù hợp và có sự linh hoạt trong quá trình thực hiện.
Niềm tin và ủng hộ của xã hội sẽ là động lực quan trọng để ngành giáo dục đi tới mục tiêu cuối cùng.
Năm học mới đã bắt đầu, Bộ trưởng có chia sẻ hay nhắn gửi thông điệp gì đối với toàn thể giáo viên, học sinh, sinh viên trong cả nước?
Chín nhiệm vụ và năm giải pháp cho năm học mới 2016 - 2017 đã được nói nhiều rồi nên tôi sẽ không nhắc lại nữa. Đó không chỉ là những việc phải làm của ngành mà còn là sự thể hiện trách nhiệm của những người làm giáo dục trước sự phát triển chung của đất nước.
Năm học mới đã bắt đầu rồi, tôi xin gửi tới toàn thể giáo viên, học sinh, sinh viên trong cả nước niềm tin về một nền giáo dục đổi mới căn bản, toàn diện; một nền giáo dục tiệm cận với giáo dục thế giới; một nền giáo dục mà mỗi ngày đến trường của giáo viên, học sinh sẽ bớt gánh nặng sách vở, giáo án, giáo trình; một nền giáo dục chú trọng dạy phương pháp, kỹ năng trên nền tảng kiến thức chuyên môn cần thiết để phát triển năng lực người học và dạy làm người...
Và không ai khác, chính mỗi giáo viên, học sinh, sinh viên sẽ là những người cùng tôi chia sẻ và nhân lên niềm tin ấy.
Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
