Đủ điều kiện mới được làm việc ở nước ngoài
Phải nói rằng, trong những năm vừa qua, hoạt động xuất khẩu lao động của ta đã đạt được những kết quả khả quan. Trong đó, công tác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động (NLĐ) trong thời gian họ làm việc ở nước ngoài luôn được đặt lên hàng đầu. Hầu hết lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đều có việc làm ổn định, thu nhập tốt, điều kiện sinh hoạt và làm việc được bảo đảm theo đúng quy định của luật pháp nước tiếp nhận.
Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp lao động đi làm việc ở nước ngoài gặp rủi ro do tình hình kinh tế - chính trị của nước tiếp nhận có biến động; sự khác biệt lớn về văn hóa, phong tục tập quán giữa Việt Nam với một số quốc gia tiếp nhận, trong khi NLĐ lại không được trang bị đầy đủ các kiến thức cần thiết... Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, tránh gặp rủi ro khi đi làm việc ở nước ngoài, Bộ LĐTB&XH đã và đang triển khai một số các giải pháp sau:
Chỉ đạo các cơ quan chức năng trực thuộc thẩm định kỹ các hợp đồng cung ứng lao động, bảo đảm chỉ những hợp đồng đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật mới được phép triển khai đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài. Kiên quyết không cho phép triển khai các hợp đồng đưa lao động đi làm việc ở những quốc gia đang có chiến sự hoặc tình trạng kinh tế, chính trị, xã hội bất ổn định; không đưa lao động đi làm việc trong những lĩnh vực, ngành nghề không được phép theo đúng quy định của pháp luật...
Chỉ đạo, giám sát chặt chẽ việc tuyển chọn, đào tạo và đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài của các doanh nghiệp xuất khẩu lao động, bảo đảm chỉ những lao động đáp ứng đủ các điều kiện, tiêu chuẩn theo yêu cầu của phía tiếp nhận, được trang bị đầy đủ các kiến thức cần thiết về pháp luật, về phong tục tập quán của nước tiếp nhận và các điều khoản hợp đồng mới được đưa đi làm việc ở nước ngoài.
Đẩy mạnh công tác quản lý lao động ngoài nước. Đây là một vấn đề rất quan trọng và luôn được ta quan tâm, chú trọng và được quy định trong Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Hiện nay ta có sáu Ban quản lý lao động Việt Nam ở sáu quốc gia có đông lao động Việt Nam đang làm việc, gồm: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia, UAE, Saudi Arabia. Đối với các nước chưa thành lập Ban quản lý lao động thì Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại sẽ thay mặt nhà nước quản lý và hỗ trợ giải quyết các vấn đề liên quan tới lao động Việt Nam đang làm việc tại nước đó.
Về phía các doanh nghiệp phái cử, Luật quy định rõ những doanh nghiệp có trên 100 lao động đang làm việc tại nước ngoài phải có văn phòng đại diện và cử cán bộ đại diện để quản lý lao động do doanh nghiệp đưa đi làm việc tại nước sở tại.
Ngoài ra, còn có Quỹ bảo hộ công dân Việt Nam ở nước ngoài (thuộc sự quản lý của Bộ Ngoại giao) sẽ hỗ trợ những lao động Việt Nam gặp khó khăn ở nước ngoài và muốn về nước.
Hiện nay đa số đối tượng lao động ngoài nước là những người dân nghèo thuần phác, trình độ nhận thức, hiểu biết còn nhiều hạn chế và vì thế, chỉ có thể đảm nhận những công việc mang tính phổ thông. Làm thế nào để trợ giúp NLĐ những kiến thức, hiểu biết pháp luật cơ bản để giảm thiểu rủi ro khi lao động ở xứ người, thưa ông?
Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và các văn bản hướng dẫn thi hành đã quy định rõ về quyền lợi, trách nhiệm của doanh nghiệp xuất khẩu lao động và của NLĐ khi đi làm việc ở nước ngoài. Bộ LĐTB&XH đã chỉ đạo các cơ quan trực thuộc thường xuyên phổ biến, thông tin, tuyên truyền về những quy định này trên các phương tiện thông tin đại chúng ở cả Trung ương và địa phương, cũng như trên các trang thông tin điện tử (của Bộ LĐTB&XH và của Cục Quản lý lao động ngoài nước) để mọi người dân có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài đều có thể tiếp cận và nắm rõ các quy định đó.
Đồng thời, cũng theo quy định của của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và các văn bản hướng dẫn thi hành, các doanh nghiệp xuất khẩu lao động (XKLĐ) trước khi đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài có trách nhiệm tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức cần thiết cho NLĐ, bảo đảm họ nắm vững các quy định có liên quan của pháp luật Việt Nam và pháp luật nước sở tại, đặc biệt là những quy định liên quan đến quyền lợi và trách nhiệm của NLĐ và doanh nghiệp khi tham gia vào hoạt động xuất khẩu lao động, cũng như nắm chắc các điều khoản liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan được quy định trong hợp đồng.
Bộ đã xây dựng và ban hành các tài liệu bồi dưỡng kiến thức cho người lao động trước khi đi làm việc ở nước ngoài, đồng thời thường xuyên tổ chức giám sát chặt chẽ việc các doanh nghiệp tổ chức bồi dưỡng kiến thức cần thiết cho người lao động trước khi đưa đi làm việc ở nước ngoài, bảo đảm NLĐ nắm vững các quy định về quyền và nghĩa vụ của bản thân cũng như của doanh nghiệp, nhằm ngăn ngừa và hạn chế những rủi ro có thể xảy ra đối với NLĐ trong thời gian họ làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Xây dựng quy định chặt chẽ về doanh nghiệp XKLĐ
Hiện nay có tình trạng doanh nghiệp tuyển chọn lao động thông qua môi giới, cò mồi, thu phí vượt mức quy định hoặc thu tiền nhưng không đưa được lao động đi, không bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ. Được biết Bộ LĐTB&XH đang xây dựng những quy định và điều kiện chặt chẽ hơn nữa để chỉ những doanh nghiệp đáp ứng đủ và bảo đảm duy trì các điều kiện theo quy định của pháp luật mới được tham gia hoạt động đưa người đi làm việc ở nước ngoài. Xin Thứ trưởng cho biết rõ hơn những quy định và điều kiện này?
Theo quy định của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và các văn bản hướng dẫn thi hành, hoạt động đưa NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện. Theo đó, chỉ những doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các điều kiện về vốn, năng lực tài chính, về tổ chức bộ máy hoạt động và về cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động này theo đúng quy định của pháp luật hiện hành mới được xem xét cấp giấy phép hoạt động đưa NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Bên cạnh đó, đối với một số thị trường như Nhật Bản, Đài Loan... các cơ quan chức năng phía bạn cũng quy định chỉ những doanh nghiệp lớn, đáp ứng các điều kiện theo quy định của họ mới được phái cử lao động sang những quốc gia này.
Bộ LĐTB&XH đang chỉ đạo xây dựng những quy định và điều kiện chặt chẽ nhằm bảo đảm chỉ những doanh nghiệp thật sự đáp ứng đủ và bảo đảm duy trì các điều kiện theo quy định mới được tham gia đưa lao động sang các thị trường trên.
Cụ thể, đã quy định số lượng các chi nhánh, văn phòng của mỗi công ty được phép hoạt động... để bảo đảm chất lượng đào tạo lao động, giảm thiểu nguy cơ tuyển dụng, thu tiền rồi không đưa được lao động đi làm việc; quy định các điều kiện cụ thể về hợp đồng phái cử lao động Việt Nam sang Đài Loan, Nhật Bản để bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp và lao động Việt Nam không bị cắt giảm; quy định mức chi phí tối đa doanh nghiệp được thu của NLĐ để giảm chi phí của NLĐ khi xuất cảnh, v.v.
Thưa Thứ trưởng, người lao động Việt Nam ở Trung Đông, đặc biệt là Qatar đang gặp nhiều khó khăn. Bộ LĐTB&XH có những sự chuẩn bị và giải pháp nào để hỗ trợ lao động người Việt ở đây?
Hiện nay, tình hình chính trị tại Qatar đang gặp một số khó khăn do bị nhiều quốc gia trong Hội đồng Vùng Vịnh cắt đứt quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng, tình hình kinh tế - xã hội của Qatar vẫn đang ổn định, chưa gặp bất cứ khủng hoảng nào bởi đây là một quốc gia có nền kinh tế rất phát triển, dự trữ quốc gia rất lớn, thu nhập bình quân đầu người đứng đầu thế giới (gấp gần hai lần thu nhập bình quân đầu người của Hoa Kỳ).
Tuy nhiên, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho gần 2.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại đây, Bộ LĐTB&XH đã chỉ đạo các doanh nghiệp đưa lao động sang làm việc tại Qatar tiến hành rà soát cụ thể danh sách, địa chỉ và tình hình NLĐ do doanh nghiệp mình đưa đi để xây dựng các phương án hỗ trợ khi cần thiết. Đồng thời, Bộ cũng phối hợp với Bộ Ngoại giao chỉ đạo Cơ quan đại diện Việt Nam tại Qatar thường xuyên cập nhật thông tin tình hình để có hướng chỉ đạo các biện pháp giải quyết trong trường hợp khẩn cấp. Bộ cũng yêu cầu Ban Quản lý lao động Việt Nam tại Saudi Arabia và UAE thường xuyên cập nhật tình hình tại Qatar và báo cáo về Bộ để có chỉ đạo xử lý tình huống kịp thời.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
