Choáng váng công nghệ "nấu" ma tuý đá
Hiện tượng sản xuất MTTH manh nha từ năm 1995, khi công an bắt quả tang Trần Kỷ Ðiền đang sản xuất 234 kg MTTH tại TP Hồ Chí Minh. Ba năm qua, tình trạng này bắt đầu tái diễn, chấm dứt cảnh thụ động trông chờ nguồn MTTH duy nhất là thẩm lậu từ nước ngoài. Cảnh sát các nước trong khu vực cũng từng cảnh báo nước ta, sau khi triệt phá các vụ sản xuất ma túy (SXMT) ở nước họ. Trong hơn 10 vụ SXMT bị bóc gỡ, gần đây nhất, ngày 13-5-2012, tại phòng 305, nhà 17T8, khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính (Hà Nội), công an quận Thanh Xuân bắt Vũ Ðình Hải, Lê Thanh Hiền và Nguyễn Thị Thúy Quỳnh cùng tang vật gồm 58,774g Methamphetamin dạng "đá"vừa sản xuất, 72g tiền chất (TC) Pseudoephedrin.
Sở dĩ các đối tượng chọn sản xuất MTTH bởi loại ma túy này dễ tiêu thụ; nếu tự làm sẽ thu siêu lợi nhuận vì chi phí thấp, lại bán giá cao như "hàng" xịn. Ða dạng chủng loại (bột, nước, tinh thể), mẫu mã, mầu sắc, kích cỡ, logo bắt mắt, dễ sử dụng (uống, hít) nên được dân chơi ưa chuộng. Dưới tác động phụ trợ của âm thanh, ánh sáng lade, đèn mầu, người sử dụng (NSD) MTTH càng "phê", thích bay nhảy, hò hét, leo trèo, sống bầy đàn, hành động bạo lực để rồi khi ảo giác qua đi, chỉ còn "thân tàn ma dại". Nguy hiểm hơn, NSD loại "độc dược" trong nước nguy cơ nhiễm độc hoặc đột tử cao, do điều kiện sản xuất thô sơ, không khử hết độc tố, không giống loại MTTH do nước ngoài sản xuất với công nghệ cao.
Chặn từ gốc
Thực tế, không khó khăn để sản xuất MTTH Methamphetamin dạng "đá"với một lượng nhỏ tiền chất, bởi công thức và cách điều chế được đăng tải công khai trên in-tơ-net. Nguyên liệu là Ephedrin và Pseudoephedrin, hai loại tiền chất có trong thuốc chữa hen, cảm cúm như TYFFY, DECOGEN... được bán công khai tại các hiệu thuốc, cơ sở y tế. Ðể tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng, tội phạm thường mua thuốc cảm trong đó hàm lượng PSE chỉ chiếm khoảng 30 mg/viên (nhỏ hơn hàm lượng tối đa theo quy định). Ngoài ra, các hóa chất khác như ethanol, methanol, toluen, clorofoc, axeton, ethyl axetat, diethyl ete, phốtpho đỏ... cũng rất dễ mua ở chợ, tại cửa hàng kinh doanh. Theo tính toán, một ki-lô-gam Pseudoephedrin có thể điều chế 600g MTTH Methamphetamin hoặc từ một ki-lô-gam Safrol có thể sản xuất hơn 7.000 viên ma túy tổng hợp MDMA hàm lượng 30mg/viên... Thiết bị, dụng cụ sản xuất dễ kiếm như tủ sấy, tủ hút, máy nén khí, máy rung lắc, máy khuấy, nghiền, ống sinh hàn, ống đong, pipet, bếp ga, giấy lọc, giấy đo PH, các loại chai lọ, can... Thủ phạm thường là việt kiều hoặc từng ở nước ngoài, am hiểu kiến thức hóa học, chọn nơi kín đáo để sản xuất.
Làm sao chặn được ý đồ những kẻ lợi dụng thuốc chữa bệnh để SXMT trong khi thói quen mua, bán thuốc thoải mái không theo đơn vẫn còn phổ biến? Hiện tại, cả nước có khoảng 400 đơn vị, doanh nghiệp (DN) tham gia xuất, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất tiền chất dùng cho công nghiệp và phục vụ đời sống, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học... Từ năm 2005 đến 2010, lượng tiền chất nhập khẩu vào nước ta là 2.385.162 tấn và 3.710.965 lít (chiếm khoảng 42% so với số lượng được cấp phép), chủ yếu từ Xin-ga-po, Trung Quốc, Ấn Ðộ, Ma-lai-xi-a, Ðức... còn xuất khẩu 1.283.902 tấn và 2.101.890 lít (chiếm khoảng 80% số lượng được cấp phép). Lượng tiền chất xuất, nhập khẩu càng tăng, nguy cơ thất thoát càng cao. Nhiều vụ việc đã bị phanh phui như vụ vận chuyển 174 kg tiền chất Pseudoephedrin trong công-ten-nơ từ Việt Nam đi Ô-xtrây-li-a, Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất và Cục CSÐT tội phạm về ma túy phát hiện, bắt giữ 193kg (419.750 viên) Tripolidin và Pseudoephedrin... Nếu không kịp thời ngăn chặn, từ số tiền chất này có thể điều chế lượng rất lớn MTTH Methamphetamine.
Sở dĩ tiền chất còn trôi nổi do cơ quan chức năng mới chỉ kiểm soát được khâu nhập khẩu, còn hoạt động mua bán tiếp theo của các DN, cá nhân cũng như mục đích sử dụng vẫn đặt ra nhiều thách thức trong quản lý, kiểm soát. Ngay cả DN hoạt động trong lĩnh vực này hiểu biết về tiền chất còn hạn chế, coi đó là hàng hóa thông thường nên bảo quản, buôn bán, sử dụng còn sơ hở. Kiểm soát tiền chất chưa được cơ quan chức năng quan tâm đúng mức; thậm chí, một số cán bộ trong lĩnh vực này còn thiếu hiểu biết về các đặc tính của tiền chất.
Lỗ hổng chồng lỗ hổng. Nếu các ngành chức năng không sớm phối hợp, cùng nhau "bịt kín", nguy cơ sản xuất MTTH quy mô phòng thí nghiệm sẽ nhãn tiền, nhất là trong xu thế hội nhập hiện nay. Hàng loạt biện pháp đã được các Bộ Công an, Công thương, Y tế khẩn trương triển khai như tăng cường quản lý, kiểm soát hóa chất, tiền chất; chỉ đạo hủy thuốc cảm cúm hết hạn sử dụng và không bán số lượng lớn, không có đơn thuốc của bác sĩ, siết chặt cấp phép dự trù nguyên liệu PSE cho các DN, nghiên cứu thay thế Ephedrin và Pseudoephedrin trong thuốc tân dược bằng Phenylephrin (có cơ chế tác dụng và hiệu quả tương tự nhưng không thể dùng điều chế MTTH)...
Giờ đây, yêu cầu đặt ra là cơ chế quản lý thích hợp, ngăn chặn thất thoát tiền chất (đóng vai trò quan trọng trong chiến lược PCMT) nhưng vẫn bảo đảm tạo môi trường thuận lợi để sản xuất, kinh doanh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài việc khẩn trương bổ sung, hoàn thiện khung pháp lý về quản lý, kiểm soát tiền chất, phải đấu tranh, đập tan ngay từ khi tội phạm SXMT trong nước manh nha, nghiêm trị để răn đe, đồng thời tăng cường tuyên truyền, tập huấn cho lực lượng kiểm soát các tổ chức, DN hoạt động liên quan đến tiền chất và đông đảo người dân để nâng cao nhận thức và bịt "lỗ hổng", không để TPMT có cơ hội lợi dụng.
