Phong phú hơn đời sống tinh thần
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, tri thức luôn là cội nguồn của sức mạnh, góp phần hình thành bản lĩnh, tầm nhìn và phương pháp tư duy của người lính. Truyền thống ấy tiếp tục được kế thừa trong quân đội khi việc học tập, nghiên cứu, đọc và viết từ lâu đã trở thành nội dung quan trọng của quá trình rèn luyện. Điều kiện hiện nay càng đặt ra đòi hỏi cao về chất lượng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, vai trò của văn hóa đọc. Mỗi người lính cần nâng cao năng lực tư duy, khả năng tự học, tự nghiên cứu, không ngừng cập nhật tri thức mới để thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ. Một phần đáng kể của nguồn năng lực đó được bồi đắp trong quá trình đọc, suy ngẫm, viết và tích lũy lâu dài.
Nếu trước đây, nguồn tri thức chủ yếu đến từ sách, báo, thì ngày nay internet và các nền tảng số đã mở ra khả năng tiếp cận thông tin phong phú. Thực tế cũng đặt ra yêu cầu mới về chọn lọc, tiếp nhận, chuyển hóa thành hiểu biết bền vững. Phát triển văn hóa đọc đang được nhiều cơ quan, đơn vị trong toàn quân quan tâm như một nội dung của xây dựng môi trường văn hóa quân sự. Song song với đầu tư thư viện, thiết chế văn hóa Phòng Hồ Chí Minh, bổ sung nguồn sách, báo và tài liệu, nhiều mô hình đưa sách đến gần bộ đội đã được triển khai phù hợp. Tủ sách đặt tại khu sinh hoạt chung; hòm báo thao trường theo bộ đội đến không gian huấn luyện; sách được luân chuyển giữa các đơn vị đóng quân ở vùng sâu, miền xa, biên giới, hải đảo; các buổi giới thiệu sách, tọa đàm, giao lưu, thi kể chuyện, viết cảm nhận được duy trì thường xuyên, sáng tạo... hướng tới mục tiêu chung nhằm tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ thêm cơ hội tiếp cận tri thức phù hợp quỹ thời gian, đặc thù công tác.
Trung úy Hà Tấn Dũng, Trạm trưởng Kiểm soát biên phòng Pác Bó, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Sóc Giang (Cao Bằng) khi còn là người lính nghĩa vụ ở Trường Sa đã luôn dành cho mình những khoảng lặng để đọc sách. Sách giúp anh tích lũy tri thức và nuôi dưỡng ước mơ đã nhiều lần bị thử thách bởi biến cố cuộc đời. Mất cha từ khi mới học lớp 2, lớn lên trong sự tảo tần của mẹ, anh từng nghĩ đến việc hoàn thành nghĩa vụ quân sự, trở về cuộc sống đời thường. Nhưng đời sống quân ngũ mở ra chân trời mới. Mỗi trang sách đều tiếp thêm cho chàng trai trẻ niềm tin về con đường học tập không bao giờ khép lại. Thói quen đọc hình thành từ những giờ nghỉ hiếm hoi trên đảo rồi được tiếp nối khi học hệ dự bị đại học tại Học viện Hải quân, sau đó là những năm tháng học tập ở Học viện Biên phòng. Nhờ đó, anh hiểu sâu hơn trách nhiệm và ước mơ trở thành người lính biên phòng thực thụ.
Nâng cao năng lực quân nhân
Thực tế tại nhiều đơn vị trong quân đội cho thấy, hệ thống thiết chế văn hóa phục vụ hoạt động đọc sách được duy trì tương đối đồng bộ. Các đơn vị đều có thư viện với hàng nghìn đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực, thường xuyên được bổ sung. Những đầu sách về kỹ năng sống, văn học, tiểu thuyết, truyện ngắn... nằm trong nhóm được tìm đọc nhiều nhất. Theo Đại tá Mạc Thùy Dương, Giám đốc Thư viện Quân đội, trong điều kiện lượng thông tin tăng nhanh, phương thức tiếp cận không ngừng thay đổi, xây dựng văn hóa đọc cần bảo đảm cốt lõi ở việc hình thành trong mỗi cán bộ, chiến sĩ nhu cầu tự học, tự nghiên cứu và năng lực bổ sung tri thức suốt quá trình công tác. Từ quan điểm đó, hệ thống thư viện trong toàn quân những năm qua không ngừng đổi mới phương thức phục vụ, từng bước chuyển từ tư duy quản lý kho sách sang phục vụ người đọc. Thư viện cần trở thành không gian học tập, nghiên cứu, nơi khơi dậy niềm yêu thích đọc và kết nối tri thức. Bên cạnh phương thức truyền thống, hệ thống thư viện trong quân đội đã từng bước phát triển thư viện số, khai thác tài nguyên điện tử, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức phù hợp với đặc thù hoạt động của quân đội.
Với Thượng úy Quán Anh Tuấn, Đồn Biên phòng Lũng Cú (Tuyên Quang), việc đọc sách còn mang theo trách nhiệm của người cha đang trực tiếp chăm sóc, dạy dỗ con nuôi đồn biên phòng là những học sinh đồng bào dân tộc có hoàn cảnh khó khăn. Việc đọc sâu của anh gắn bó với giáo khoa, tài liệu hướng dẫn giảng dạy, sách tham khảo, sách kỹ năng giáo dục trẻ em... trong tư duy nỗ lực bắt kịp đổi mới giáo dục. Sau nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát địa bàn, công việc chuyên môn, người sĩ quan trẻ lại quay về không gian tự học. Anh tâm sự, biết đáp án chưa đủ mà phải hiểu phương pháp để giúp thế hệ tương lai tự tin tiếp cận tri thức.
Đại tá Mạc Thùy Dương nhấn mạnh, giá trị của văn hóa đọc thể hiện rõ qua việc chuyển hóa thành phương pháp tư duy, thành bản lĩnh, tác phong và năng lực hành động. Đó cũng là mục tiêu mà hệ thống thư viện quân đội hướng tới, để mỗi trang sách góp phần xây dựng con người quân nhân cách mạng có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, khả năng thích ứng với yêu cầu của chiến tranh hiện đại và sự phát triển không ngừng của khoa học, công nghệ quân sự.
Binh nhì Lã Văn Thức, chiến sĩ Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 trước khi nhập ngũ là cử nhân tốt nghiệp ngành truyền thông maketing. Với anh, sách là phương thức quan trọng để tích lũy kiến thức, rèn kỹ năng ngôn ngữ, hướng tới hành trình sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự có năng lực nghề nghiệp tốt hơn.
