Kho tàng hun đúc từ thực tiễn
Trong lịch sử xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, mỗi giai đoạn phát triển đều lưu lại những công trình tổng kết thực tiễn có giá trị. Qua nhiều thế hệ, từ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị đến các tướng lĩnh, nhà khoa học quân sự, một dòng chảy tri thức liên tục đã được bồi đắp, trở thành bộ phận quan trọng của nền lý luận quân sự, quốc phòng Việt Nam. Những năm gần đây, dòng chảy ấy tiếp tục được nối dài bằng các công trình lý luận và tổng kết thực tiễn của các đồng chí lãnh đạo quân đội đương nhiệm.
Cuối năm 2023, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng đã cho ra mắt cuốn sách “Phát huy truyền thống anh hùng, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, hiện đại trong thời kỳ mới”. Đầu năm 2026, Đại tướng Phan Văn Giang tiếp tục công bố công trình “Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới”. Các nhà nghiên cứu đánh giá đây là công trình góp phần phát triển lý luận về xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn mới.
Ở lĩnh vực công tác đảng, công tác chính trị, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, cũng để lại dấu ấn qua nhiều công trình nghiên cứu, tuyển tập bài viết và phát biểu về hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị trong toàn quân. Mới đây, cuốn “Công tác tư tưởng của Đảng - Nền tảng đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới” tiếp tục hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác tư tưởng trong tình hình hiện nay.
Những năm gần đây, Học viện Quốc phòng, Học viện Chính trị, Viện Chiến lược Quốc phòng cùng nhiều cơ quan nghiên cứu thuộc Bộ Quốc phòng đã công bố hàng loạt chuyên khảo về nghệ thuật quân sự Việt Nam, chiến lược bảo vệ Tổ quốc, quốc phòng toàn dân, khu vực phòng thủ, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tinh, gọn, mạnh, hiện đại, tác chiến trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao, tác chiến trên không gian mạng và nhiều lĩnh vực mới của khoa học quân sự. Song song với đó là các bộ sách đồ sộ, như: “Lịch sử quân sự Việt Nam, “Lịch sử tư tưởng quân sự Việt Nam”, “Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam”… và nhiều công trình tổng kết các cuộc kháng chiến, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ quốc phòng trong thời kỳ đổi mới.
Thiếu tướng, PGS, TS Đinh Quốc Triệu, Phó Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Chính trị: Điểm nổi bật của các công trình là sự kết hợp giữa tầm nhìn chiến lược, tư duy lý luận với những bài học được đúc kết từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo. Đây là cơ sở quan trọng để Nhà trường bổ sung, hoàn thiện nội dung giảng dạy, nghiên cứu khoa học, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy toàn diện, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới. Để phát huy hơn nữa giá trị của các tác phẩm, cần tiếp tục đổi mới hình thức khai thác, đưa nội dung sách vào các diễn đàn khoa học, tọa đàm chuyên đề, sinh hoạt chính trị và các hoạt động nghiên cứu, học tập.
Linh hoạt trong xây dựng hành trang
Làm thế nào để kho tàng ấy được tổ chức, chọn lựa và kết nối hiệu quả hơn với từng đối tượng cán bộ, chiến sĩ, để mỗi cuốn sách trở thành hành trang tư duy của người quân nhân trong quá trình học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ.
Các chuyên gia thư viện, cán bộ nghiên cứu quân sự cho rằng, đã đến lúc cần nghiên cứu xây dựng một tủ sách định hướng trong toàn quân. Đây là một danh mục học liệu cốt lõi được chọn lọc trên cơ sở những công trình có giá trị lý luận và thực tiễn đã được kiểm chứng. Danh mục có thể được xây dựng theo từng nhóm đối tượng, đồng thời được cập nhật định kỳ để bổ sung những công trình mới phản ánh yêu cầu xây dựng Quân đội trong từng giai đoạn. Hệ thống giúp định hướng và cũng tạo nên sự kết nối giữa các thế hệ.
Cần sáng tạo hệ thống truyền dẫn tri thức đủ sức kết nối di sản của các thế hệ đi trước với yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời đại mới. Đại tá, PGS, TS Trịnh Xuân Việt, Viện trưởng Khoa học xã hội và Nhân văn quân sự, Học viện Chính trị cho rằng, các công trình đã góp phần làm rõ những vấn đề có tính nền tảng về xây dựng quân đội về chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, cũng như những yêu cầu đặt ra trong quá trình xây dựng quân đội tiến lên hiện đại. Giá trị của các công trình còn thể hiện ở khả năng định hướng nhận thức, phương pháp tư duy và hành động cho cán bộ, đảng viên, nhà nghiên cứu và đông đảo bạn đọc. Đưa những tư tưởng cốt lõi từ trang sách vào đời sống quân sự là phương thức quan trọng để biến tri thức lý luận thành động lực đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu, giáo dục - đào tạo và xây dựng quân đội trong thời kỳ mới.
Đại tá Nguyễn Huy Long, Chính ủy Sư đoàn 324, Quân khu 4: Trong điều kiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc ngày càng đặt ra những yêu cầu cao, các đơn vị phải không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của tình hình. Những bài học kinh nghiệm, luận điểm khoa học được đúc kết từ các công trình giúp cán bộ các cấp có thêm cơ sở để vận dụng sáng tạo, phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị. Quan trọng hơn, các tác phẩm góp phần củng cố nhận thức, niềm tin và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của các đơn vị.
