Trước khi chính thức cầm vô-lăng, người tham gia học lái xe đều phải học bài học “vỡ lòng” là đạo đức người lái xe. Tuy nhiên, trên thực tế, phần học này chưa được các cơ sở đào tạo cũng như học viên coi trọng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải khá dễ dãi trong việc tuyển dụng lái xe. Vì thế, nhiều người chưa đủ tiêu chuẩn vẫn dễ dàng trở thành lái xe.
Từ đầu năm đến nay, liên tục xảy ra những vụ tai nạn, va chạm giao thông liên quan đến ý thức, đạo đức của người lái xe. Mới đây nhất là vụ xe tải đi ngược chiều đâm xe khách tại quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh), đoạn qua thị trấn Chư Sê (Gia Lai) sáng sớm ngày 7-5-2017, khiến hàng chục người thương vong. Nguyên nhân do xe tải biển kiểm soát 77C-139.37 đi ngược chiều với tốc độ cao đâm trực diện vào xe khách. Trước đó, ngày 2-5, trên quốc lộ 1A đoạn qua thị trấn Vôi, huyện Lạng Giang (Bắc Giang) đã xảy ra vụ TNGT khiến hai người chết tại chỗ, cũng liên quan đến xe tải phóng nhanh lấn làn.
Còn đối với cách ứng xử của các tài xế khi xảy ra va chạm khi tham gia giao thông đường bộ cũng là chuyện đáng để bàn. Sự việc ngày 30-4 vừa qua tại phố Bùi Thị Xuân (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) giữa hai tài xế xe Lexus và Kia Morning đã làm nóng mạng xã hội với nhiều ý kiến bức xúc. Lý do là lái xe Lexus bật xi nhan phải nhưng lại rẽ trái cho nên đã va quệt với xe Kia Morning đi cùng chiều. Câu chuyện có thể kết thúc ngay nếu hai bên nhẹ nhàng hòa giải vì cũng chỉ va chạm nhẹ và thiệt hại không đáng kể do cả hai cùng đi tốc độ chậm. Nhưng cô gái đi xe Lexus đã lớn tiếng chửi bới, cãi cọ khiến công an phải vào cuộc giải quyết. Trong giáo trình đạo đức người lái xe các tài xế đã được học, ở phần Rèn luyện phẩm chất đạo đức của người lái xe ô-tô yêu cầu người lái xe ô-tô phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp của mình bằng hành động “Tôn trọng mọi người, yêu thương đồng đội, có trách nhiệm cao với hành khách, kính già, yêu trẻ, sẵn sàng tương trợ giúp đỡ đồng nghiệp, thực hiện giao tiếp, ứng xử có nhân phẩm và danh dự, không nóng nảy”. Tuy nhiên, những thí dụ về cách hành xử nóng nảy, thiếu tôn trọng người khác khi xảy ra va chạm như trên không hiếm, khiến mọi người đặt câu hỏi về công tác giáo dục đạo đức cho người tham gia giao thông từ nhà trường tới các cơ sở đào tạo. Đó là hệ quả của việc thời gian dài, môn Giáo dục công dân (trước đây là môn Đạo đức) bị coi nhẹ trong trường phổ thông.
Những năm gần đây, Ủy ban ATGT Quốc gia phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa nội dung giáo dục pháp luật về giao thông vào nhà trường thông qua môn Giáo dục công dân và các cuộc thi về giao thông có ý nghĩa thiết thực, qua đó đạt được nhiều chuyển biến tích cực từ ý thức tới hành vi của thế hệ trẻ. Và lần đầu tiên, môn Giáo dục công dân được đưa vào làm môn thi tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay.
Sẽ vẫn còn nhiều hình ảnh xấu mà chúng ta có thể bắt gặp trên đường hằng ngày nếu như ý thức của người điều khiển phương tiện giao thông không được nâng cao. Vì vậy, để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho hành khách, hay người thân khi tham gia giao thông, vấn đề đạo đức người lái xe phải được coi trọng. Ngay tại nhà trường phổ thông hay các cơ sở đào tạo lái xe, nội dung giáo dục đạo đức, pháp luật cần có vị trí xứng đáng để tạo ra những công dân Việt Nam chân chính. Các cơ quan chức năng cũng cần có quy định bồi dưỡng, tập huấn và kiểm tra thường kỳ về đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp đối với lái xe.
