Gỡ các điểm nghẽn, giải phóng dòng vốn phát triển
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Theo đó, trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân từ 10%/năm trở lên. Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi khẳng định, đây không chỉ là mục tiêu trong ngắn hạn, yêu cầu tăng trưởng cao còn kéo dài trong nhiều năm, đặt ra thách thức lớn trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới, khu vực đang biến động mạnh.
Năm 2025, nền kinh tế Việt Nam đã ghi nhận những kết quả tích cực. Tăng trưởng GDP đạt 8,02%, lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 930 tỷ USD - mức cao kỷ lục. Đáng chú ý, tổng khối lượng huy động vốn trên thị trường đạt hơn 1,15 triệu tỷ đồng - mức cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, dù đạt được những kết quả tích cực đó, nền kinh tế vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Bởi trong giai đoạn tới, nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển là rất lớn, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng chiến lược như kết nối bắc - nam, kết nối khu vực và quốc tế.
Không chỉ khu vực công, khu vực doanh nghiệp cũng có nhu cầu vốn rất lớn để vừa duy trì hoạt động trong bối cảnh biến động, vừa đầu tư, nghiên cứu và mở rộng sản xuất kinh doanh. Trong khi đó, quy mô thị trường vốn trong nước vẫn còn khiêm tốn. Hệ thống nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp chưa đa dạng cả về loại hình lẫn năng lực tài chính. Các quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ hưu trí hoạt động chưa tương xứng tiềm năng, việc thu hút nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài vẫn tồn tại một số hạn chế.
Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup nhận định, trên thị trường vốn, việc dùng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn để phát triển đang phổ biến. Do vậy, việc khai mở các kênh vốn là vấn đề quan trọng hàng đầu, để bảo đảm tăng trưởng và tăng trưởng bền vững hai con số ở các năm tiếp theo.
Hiệu quả sử dụng vốn trở thành yếu tố quyết định
Với nhận định “kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn chuyển đổi sâu rộng về mô hình tăng trưởng, trật tự thương mại và cấu trúc tài chính”, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Các định chế tài chính (Bộ Tài chính), chỉ ra, theo tính toán của Bộ Tài chính, để duy trì tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội của Việt Nam cần đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gấp hơn hai lần so giai đoạn 2021-2025.
Những năm gần đây, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam duy trì ở mức 32-34% GDP, một tỷ lệ khá cao đối với nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, so với các quốc gia từng duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài, quy mô vốn đầu tư của Việt Nam vẫn chưa đủ để tạo ra bứt phá mạnh mẽ. Do đó, theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, bên cạnh việc gia tăng quy mô vốn đầu tư, yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trở thành yếu tố quyết định.
Mặt khác, xét theo cơ cấu, nhiều năm qua, ngân sách nhà nước đã đóng vai trò quan trọng trong việc huy động, phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, giai đoạn tới, việc đa dạng hóa nguồn lực và phát huy vai trò khu vực tư nhân sẽ trở nên đặc biệt quan trọng. Do vậy, bà Tâm nhận định, chính sách tài chính được định hướng tập trung vào một số trụ cột lớn, ngân sách nhà nước sẽ đóng vai trò “vốn mồi”, tập trung đầu tư vào các lĩnh vực có tính lan tỏa cao, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia đầu tư.
Chia sẻ quan điểm này, song Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, Việt Nam nên tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài, thu hút nguồn lực tư nhân đầu tư cho phát triển kinh tế-xã hội, và coi đây cũng là giải pháp quan trọng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn tới.
Trong bối cảnh tín dụng tăng mạnh, xử lý nợ xấu hiệu quả trở thành chìa khóa để khơi thông nguồn lực, ổn định hệ thống tài chính và tạo dư địa phát triển kinh tế đất nước bền vững. Ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) chia sẻ, với đích đến là tăng trưởng kinh tế cao trong năm 2026, bên cạnh những nỗ lực ổn định vĩ mô, Việt Nam cần tăng cường sức chống chịu và có các chính sách ứng xử linh hoạt trong bối cảnh căng thẳng thương mại thế giới gia tăng. Thí dụ với chính sách tiền tệ, nếu đủ linh hoạt sẽ có thể hấp thụ đủ tốt các cú sốc, tạo nền thu hút dòng tiền đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh.
Từ góc nhìn của cơ quan xây dựng, quản lý và điều phối chính sách tiền tệ, ông Phạm Thanh Hà, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng nhận định, đây là mục tiêu chiến lược, thể hiện quyết tâm và khát vọng phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro từ xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng và các cú sốc bên ngoài, yêu cầu điều hành chính sách kinh tế vĩ mô ngày càng cao. Trong đó, chính sách tiền tệ cần được điều hành chủ động, linh hoạt nhằm hài hòa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Không chỉ bảo đảm quy mô cung ứng vốn cho nền kinh tế, chất lượng tín dụng cũng là yếu tố cần được chú trọng, nhất là với những trụ cột quan trọng của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ■
Thực tế, chỉ khi nguồn vốn được phân bổ hiệu quả, việc mở rộng đầu tư mới thật sự chuyển hóa thành tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp, cùng kỷ luật tài khóa nghiêm minh và sự phát triển của thị trường vốn hiện đại, chính sách tài chính được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới”.
Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi
