Chuyển từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt bộ máy
Sau một năm cả nước thống nhất triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, với khối lượng công việc rất lớn, phạm vi rộng, yêu cầu cao, bước đầu đã đạt được nhiều kết quả rất đáng ghi nhận. Cụ thể, Quốc hội đã thông qua 90 dự luật, 104 nghị quyết; Chính phủ cũng đã kịp thời ban hành các nghị định, văn bản về phân cấp, phân quyền và phân định 1.377 nhiệm vụ, trong đó có 949 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền cho địa phương; Cổng dịch vụ công quốc gia cũng đã công khai 1.732 thủ tục hành chính, tích hợp 4.788 dịch vụ công trực tuyến, sắp xếp, xử lý gần 26.000 cơ sở nhà đất ở 34 địa phương...
Dù đánh giá cao các thành quả đã đạt được, song tại cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương, cho rằng, thành công của sắp xếp chưa đồng nghĩa với thành công đầy đủ của các giai đoạn vận hành. Sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị mà chỉ đánh giá giảm được bao nhiêu đầu mối, sắp xếp bao nhiêu tổ chức, xử lý được bao nhiêu trụ sở, phân cấp được bao nhiêu nhiệm vụ thì chưa đủ, mà phải đánh giá được chất lượng vận hành của mô hình mới.
Bởi theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp cần trả lời các câu hỏi: Bộ máy có tinh gọn hơn không, vận hành có thông suốt hơn không, quyền hạn có rõ hơn không, trách nhiệm cụ thể hơn không, phục vụ nhân dân và doanh nghiệp có tốt hơn không; mô hình mới có tạo thêm ra động lực phát triển hay không và quan trọng nhất là có nâng cao được hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống chính trị hay không.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt: Từ nay trở đi yêu cầu trọng tâm là phải chuyển từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt bộ máy, từ ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng quản trị, từ phân cấp nhiệm vụ sang bảo đảm năng lực thực thi.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh: Giao quyền phải đi đôi với giao trách nhiệm, giao tài chính, giao nhân lực, giao dữ liệu có công cụ thực hiện. Nếu chỉ giao việc mà không giao đủ những điều kiện thì cấp dưới rất khó làm, cán bộ rất khó thực thi. Nếu phân cấp mạnh mà thiếu kiểm tra, giám sát thì dễ phát sinh rủi ro trong thực thi quyền lực, thậm chí dẫn đến vi phạm và thậm chí không dám làm, không dám thực hiện, theo lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Thông suốt hơn, trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn
Thực tế, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện thì đã chuyển xuống cấp xã. Song người đứng đầu Đảng, Nhà nước chỉ ra: Năng lực cán bộ, hạ tầng số, cơ sở vật chất, điều kiện làm việc, nguồn lực tài chính và cơ chế hỗ trợ chuyên môn giữa các địa bàn còn chưa đồng đều. Một số địa phương kiến nghị tiếp tục điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã vì qua thực tiễn hoạt động phát sinh bất cập, cần phải có sự rà soát. Về chuyển đổi số và dữ liệu, cần chỉ rõ điểm nghẽn ở đâu, cấp nào còn yếu, khâu nào còn chậm, trách nhiệm của người đứng đầu...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tiếp tục hoàn thiện báo cáo sơ kết theo hướng nâng cao hơn nữa tầm khái quát, chiều sâu lý luận, tính thực tiễn và sức thuyết phục. Cách viết báo cáo phải chuyển mạnh từ liệt kê kết quả sang phân tích tác động; từ mô tả công việc sang đánh giá chất lượng vận hành; từ nêu những thuận lợi, khó khăn sang nhận diện đúng những điểm nghẽn; từ kiến nghị chung sang những kiến nghị rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ lộ trình, rõ địa chỉ; từ sắp xếp tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực quản trị và năng lực tổ chức thực hiện của toàn hệ thống chính trị.
Chỉ ra một số nội dung cần bổ sung sâu hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị: Phải đánh giá sự đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong mô hình mới; đánh giá năng lực vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là cấp xã, trong đó chú trọng chất lượng cán bộ cơ sở; đánh giá hiệu quả phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và kiểm soát quyền lực; đánh giá công tác chuyển đổi số, dữ liệu, khả năng quản trị dựa trên dữ liệu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đề xuất bộ tiêu chí đánh giá hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả vận hành của mô hình mới trong giai đoạn mới; đồng thời tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ của từng cấp để có thể điều chỉnh bảo đảm bao quát đầy đủ mọi mặt của đời sống xã hội. Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn 2026-2031; xây dựng cấp xã thành cấp chính quyền thật sự gần dân, sát cơ sở, có đủ năng lực phục vụ nhân dân và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển ở cơ sở; xây dựng chính quyền số, chính quyền dữ liệu, bộ máy số, bộ máy dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hình thành phương thức quản trị mới trong toàn hệ thống chính trị; đổi mới công tác cán bộ, chuyển từ quản lý biên chế sang quản trị năng lực, từ đánh giá bằng quy trình sang đánh giá bằng kết quả sản phẩm, dữ liệu và mức độ hài lòng của nhân dân.
