Nhận dạng khủng bố từ hình ảnh tới hình ảnh
Rạng sáng 12-4 vừa qua, chiếc xe chở đội bóng đá Borussia Dortmund trên đường đến sân thi đấu với CLB Monaco trong khuôn khổ Champions League đã bị đánh bom, khiến nhiều mảnh kính vỡ và hậu vệ Marc Bartra bị thương phải phẫu thuật. Mặc dù sau đó cảnh sát xác định đây không phải là vụ tiến công khủng bố song vụ việc đã đặt thêm trọng trách mới cho cơ quan chức năng. Mới đây, Bộ Nội vụ CHLB Ðức đã công bố sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để lần theo dấu vết những kẻ khủng bố.
Dẫn lời Bộ trưởng Nội vụ CHLB Ðức Thomas de Maiziere, AP cho biết, hiện nay các nhà ga ở Ðức đều có các thiết bị giám sát hình ảnh, tuy nhiên những thiết bị này vẫn chưa có khả năng lưu giữ bằng phần mềm hình ảnh. Ðiều này gây khó khăn cho lực lượng an ninh là họ không thể đưa hình ảnh nghi phạm khủng bố vào phần mềm, từ đó có thể xác định đối tượng xuất hiện tại nhà ga vào thời điểm nào. Tuy nhiên, công nghệ nhận diện khuôn mặt mới sẽ giúp cơ quan chức năng khắc phục hạn chế trên. Thiết bị nhận dạng khuôn mặt sẽ so sánh các đặc điểm như mắt, mũi, xương gò má và quai hàm của nghi phạm khủng bố với các hình ảnh đã được lưu trữ để tìm ra những điểm phù hợp.
Theo Bộ Nội vụ CHLB Ðức, công nghệ nhận diện khuôn mặt mới này dự kiến được thử nghiệm tại nhà ga Suedkreuz ở Thủ đô Berlin vào mùa hè này, trước khi triển khai tại tất cả khu vực có camera an ninh. “Do công nghệ nhận diện khuôn mặt chỉ sử dụng để ghi lại khuôn mặt của những kẻ khủng bố nên không vi phạm quyền tự do cá nhân của công dân”, Bộ trưởng Nội vụ Thomas de Maiziere nhấn mạnh.
Một trong những hạn chế của công nghệ nhận diện khuôn mặt là nhiều khi đối tượng không nhìn thẳng về phía camera, hoặc khuôn mặt của chúng bị che khuất bởi một người nào khác. Mặt khác, do chi phí để trang bị nhiều ảnh phục vụ cho việc quét khuôn mặt khá tốn kém nên việc triển khai đồng bộ và rộng khắp thiết bị nhận dạng khuôn mặt còn gặp nhiều khó khăn.
Ngoài ra, Bộ Nội vụ CHLB Ðức cũng đề cập những biện pháp chống khủng bố mới như truy cập chính thức vào các ứng dụng nhắn tin được mã hóa như WhatsApp, sử dụng các thiết bị kết nối mạng để “tìm kiếm trực tuyến” và “Quellen TKU” (giám sát nguồn viễn thông).
Một cuộc triển lãm công nghệ nhận diện khuôn mặt tại Trung Quốc. Ảnh: CHINA DAILY
Vũ khí hiệu quả
Đức không phải là nước đầu tiên sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để xác minh các phần tử khủng bố. Trước đó, năm 2011, cảnh sát thành phố New York của Mỹ đã bắt đầu sử dụng công nghệ tiên tiến này. Theo đó, một nhóm chuyên viên được giao nhiệm vụ đảm nhiệm việc đưa các hình ảnh nghi phạm chưa xác định được vào một phần mềm nhận diện khuôn mặt. Phần mềm này sẽ so sánh hình ảnh ghi lại trên các camera giám sát với hình ảnh lưu trong cơ sở dữ liệu tội phạm, hình ảnh trên các mạng xã hội Instagram và Facebook.
Mở rộng việc sử dụng phần mềm nhận diện khuôn mặt, chính quyền thành phố New York cũng đã xây dựng cơ sở dữ liệu về các cư dân cũng như giới lái xe trong thành phố, từ đó giúp cơ quan chức năng tăng cường hoạt động theo dõi, kiểm soát hoạt động của các lái xe và hành khách ra, vào thành phố. Thông qua hoạt động trên, lực lượng an ninh có thể sàng lọc các đối tượng tình nghi khủng bố.
Cùng sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt, cảnh sát Xứ Wales (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland) cũng đã bảo đảm an toàn tuyệt đối cho trận chung kết bóng đá trong khuôn khổ UEFA Champions League diễn ra ở thành phố Cardiff ngày 4-6 vừa qua. Dựa trên công nghệ “Mặt nạ tự động” (Automated Facial Recognition - AFR) mà cảnh sát London (Anh) đã sử dụng tại Thế vận hội Notting Hill năm 2016, cảnh sát Xứ Wales đã sử dụng những chiếc camera của hệ thống nhận diện khuôn mặt, quét khuôn mặt của khoảng 170.000 khách đến Cardiff cùng hàng nghìn người dân bản địa, sau đó so sánh 500.000 hình ảnh trong hồ sơ lưu trữ của cảnh sát. Ðây là hồ sơ lưu trữ thông tin về các đối tượng được lực lượng cảnh sát đặc biệt chú ý vì có khả năng gây ảnh hưởng đến an ninh, thậm chí là khủng bố.
Theo The Washington Post, hiện nay nhiều công ty đã đầu tư việc phát triển các phần mềm nhận diện khuôn mặt và đã thu được kết quả khá tích cực. Cụ thể như sản phẩm có tên “Faception” của Tel-Aviv - một công ty khởi nghiệp của Israel. Ứng dụng này có thể nhận diện được một nghi phạm khủng bố thông qua khuôn mặt chỉ trong tích tắc. Faception hoạt động dựa trên nguyên lý phân tích tính cách cá nhân thông qua khuôn mặt, bởi khuôn mặt con người mang những đặc điểm phản ánh ADN, chúng có liên hệ mật thiết các tình trạng, tính cách của cá nhân. Sử dụng thuật toán đặc biệt, phần mềm này có thể quét hàng trăm khuôn mặt trong vài giây, thậm chí có thể dự báo về những đối tượng có ý định gây rắc rối trong một sân vận động đông người.
Theo tờ The Daily Mail, ứng dụng này đã góp phần không nhỏ trong việc phát hiện chín thủ phạm có liên quan vụ tiến công khủng bố tại Paris (Pháp) hồi tháng 11 năm ngoái. Với tính năng hữu hiệu trên, các cơ quan an ninh quốc gia Mỹ đã nhanh chóng ký hợp đồng với Tel-Aviv để công ty này cung cấp phần mềm Faception, hỗ trợ cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ. Tuy nhiên, khi sử dụng công nghệ này cảnh sát phải tuân thủ một số quy tắc pháp luật đặt ra để không xâm phạm quyền riêng tư của người dân.
Để có thể sử dụng công nghệ tiên tiến này trong việc ngăn chặn các vụ tiến công khủng bố trong tương lai đòi hỏi sự hỗ trợ tích cực từ các tập đoàn công nghệ. Mới đây, Liên hiệp châu Âu (EU) dự định trao quyền cho cảnh sát thu thập thông tin, từ các công ty kinh doanh internet như Facebook, Google, YouTube, Twitter... Theo đó, các công ty công nghệ sẽ chia sẻ thông tin người dùng để hỗ trợ cảnh sát ngăn chặn nguy cơ khủng bố, tiến công mạng, phần mềm độc hại, tin tức giả mạo, sách báo khiêu dâm trẻ em. Các Bộ trưởng Tư pháp EU cũng đang xem xét quyết định những biện pháp sẽ thực hiện và các lựa chọn sẽ được công bố vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau.
