Các DN Việt Nam trong ba năm qua, đặc biệt là năm 2022, đã đối mặt rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường cho hàng hóa, dịch vụ của mình. Thực tế này có thể thấy rõ qua tình trạng suy giảm sản lượng, thiếu đơn hàng, cắt giảm lao động… ở nhiều lĩnh vực sản xuất. Tuy nhiên, với nhiều giải pháp quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, hoạt động sản xuất, kinh doanh đang dần phục hồi và ổn định trở lại.
Vượt qua khó khăn
Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh ở một số ngành hàng của Tổng cục Thống kê cho thấy những dự báo lạc quan hơn trong quý III và quý IV/2023. Theo đánh giá của các DN ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, hoạt động sản xuất, kinh doanh (SXKD) đã tích cực hơn với 67,6% số DN cho rằng, hoạt động SXKD quý III/2023 tốt hơn so với quý II và giữ ổn định (30,1% tốt hơn và 37,5% giữ ổn định). Dự báo quý IV/2023 khả quan hơn quý III với 76,3% số DN đánh giá hoạt động SXKD quý IV/2023 so với quý III tốt hơn và giữ ổn định (39,1% tốt hơn, 37,2% giữ ổn định). Theo kết quả khảo sát quý III/2023, có 66,6% số DN nhận định số lượng đơn đặt hàng mới tăng và giữ nguyên so với quý II/2023 (27,6% tăng, 39,0% giữ nguyên).
Ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học có tỷ lệ DN nhận định về đơn đặt hàng mới quý III/2023 so với quý II tăng cao nhất với 47,8%. Dự báo số lượng đơn đặt hàng mới quý IV/2023 so với quý III tăng với 76,7% số DN dự báo tăng và giữ nguyên (37,3% tăng, 39,4% giữ nguyên).
Hoạt động SXKD của các DN xây dựng quý III/2023 tốt hơn quý II/2023 với 25,5% số DN nhận định hoạt động SXKD thuận lợi hơn. Với quyết tâm cao đề ra trong việc giải ngân vốn đầu tư công cuối năm, các DN xây dựng càng về cuối năm càng có không gian để phát triển, lấy lại những gì “đã mất” từ đầu năm.
Phản ánh từ một số hiệp hội ngành hàng sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, thủy sản, điện tử cho biết, tình hình sản xuất có thể cải thiện hơn vào quý IV/2023 do lạm phát toàn cầu dần hạ nhiệt, tồn kho giảm và xu hướng tăng tiêu dùng cho mùa lễ hội cuối năm tại các thị trường lớn…
Anh Nguyễn Tú, chủ một DN xuất khẩu lao động chuyên thị trường Đài Loan (Trung Quốc) cho biết: “Từ đầu năm đến giờ, các đơn hàng xuất khẩu lao động nhìn chung đã có cải thiện so với thời gian dịch Covid-19. Trong thời gian dịch Covid-19 thị trường xuất khẩu lao động gần như đóng băng hoàn toàn. Tuy đã cải thiện về đơn hàng nhưng còn rất lâu mới có thể đạt được mức như trước đại dịch, khoảng những năm 2018, 2019”.
Nhìn chung, không phải ngành nghề nào cũng đã lấy được đà tăng trưởng. Trước mắt còn nhiều khó khăn, đặt ra những rào cản lớn đối với các DN. Nguồn vốn tuy dồi dào nhưng điều kiện cho vay ngặt nghèo. Tình hình chính trị và kinh tế trên thế giới có nhiều bất ổn. Các điểm nóng về xung đột không ngừng mở rộng. Việc nhìn ra xu hướng phát triển của thế giới trong thời điểm này rất khó khăn và sẽ ảnh hưởng nhiều đến sản xuất, xuất khẩu trong nước.
Theo nhận định của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, những thách thức của nền kinh tế toàn cầu cũng như những khó khăn nội tại trong nước sẽ không thể được tháo gỡ trong một sớm một chiều. Trong bối cảnh đó, cộng đồng DN cần phải nỗ lực, chủ động điều chỉnh kế hoạch SXKD theo sát diễn biến của thị trường, tập trung cắt giảm chi phí, nắm bắt từng cơ hội đơn hàng để duy trì hoạt động. Các DN cần chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh cho từng mặt hàng cụ thể, từng thị trường mục tiêu, chú trọng tìm hiểu thị hiếu, xu hướng của các thị trường mới, giảm sự lệ thuộc vào một hay một số thị trường xuất khẩu truyền thống. Xu thế chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững theo tiêu chuẩn ESG,… là lộ trình không thể đảo ngược mà các DN phải tham gia nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
Chính phủ riết ráo giúp doanh nghiệp
Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cũng đang quyết liệt thực hiện nhiều giải pháp về chính sách nhằm hỗ trợ DN tiếp cận thị trường mới. Theo đó, Bộ Công thương thực hiện nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương theo sát diễn biến tình hình kinh tế và các điều chỉnh chính sách của các thị trường lớn như Mỹ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản,… từ đó phổ biến thông tin, đưa ra cảnh báo sớm cho ngành hàng và cộng đồng DN; thiết lập các đầu mối thông tin thị trường đối với các sản phẩm xuất khẩu trọng điểm. Tích cực hỗ trợ cộng đồng DN tận dụng các cam kết tại các FTA, đặc biệt là các FTA thế hệ mới. Nhanh chóng cảnh báo và cập nhật thông tin mới nhất về các biện pháp phòng vệ thương mại, các tiêu chuẩn, kỹ thuật mới của các nước đối tác xuất khẩu. Tập trung thực hiện hiệu quả chương trình xúc tiến thương mại thị trường trong nước…
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao tiếp tục tăng cường tìm kiếm các thị trường tiềm năng, thị trường ngách, mở ra các thị trường xuất khẩu nông sản mới. Bên cạnh giữ vững thị phần nông sản xuất khẩu của Việt Nam ở một số thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản… cần xây dựng chiến lược xuất khẩu và phân khúc thị trường nhằm thâm nhập vào những thị trường mới, có nhiều tiềm năng như khu vực Trung Đông, Đông Âu, Mỹ latin. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương triển khai các phương án thúc đẩy cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói nông sản phục vụ xuất khẩu để đáp ứng yêu cầu bắt buộc của thị trường và thông lệ quốc tế nhằm bảo đảm tuân thủ quy định của nước nhập khẩu.
Trong tháng 10/2023, Ủy ban châu Âu lần thứ 4 cử đoàn kiểm tra sang đánh giá nỗ lực của chúng ta trong việc gỡ thẻ vàng. Trong gần 6 năm thực hiện 4 nhóm khuyến nghị của châu Âu về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU), mặc dù được đánh giá cao, nhưng thẻ vàng vẫn chưa được gỡ. Bộ Nông nghiệp trong năm nay một lần nữa được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương liên quan xây dựng phương án, triển khai các giải pháp thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu để giải quyết thẻ vàng triệt để.
Bộ Ngoại giao đẩy mạnh công tác ngoại giao kinh tế, thúc đẩy đàm phán FTA với các đối tác thương mại tiềm năng; chỉ đạo các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài tích cực hỗ trợ DN nắm bắt thông tin thị trường, kết nối giao thương; vận động các đối tác gỡ bỏ các rào cản thương mại đối với Việt Nam…
