Còn nhiều trăn trở
Kể từ ngày 1/1/2023, Luật Điện ảnh 2022 được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 3, khóa XV chính thức có hiệu lực, kế thừa có chỉnh lý, sửa đổi, bổ sung từ Luật Điện ảnh năm 2006, cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn.
Thời gian qua, nhiều văn bản hướng dẫn thi hành Luật đã được ban hành như Nghị định 131/2022/NĐ-CP (ngày 31/12/2022) của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Điện ảnh; Thông tư số 05/2023/TT-BVHTTDL (5/4/2023) của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) quy định tiêu chí phân loại phim và thực hiện hiển thị mức phân loại phim, cảnh báo; Thông tư 11/2023/TT- BVHTTDL (5/10/2023) của Bộ trưởng VHTTDL quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thẩm định, phân loại phim…
Chia sẻ tại hội nghị, Chủ tịch Hiệp hội phát hành và phổ biến phim Nguyễn Văn Nhiêm băn khoăn về ba vấn đề nổi cộm hiện nay. Thứ nhất, các chế tài xử phạt những vi phạm trong lĩnh vực điện ảnh vẫn còn thiếu tính răn đe và chưa kịp thời. Ông Nhiêm đề xuất tạm dừng hoạt động, hoặc tước giấy phép các cá nhân, tổ chức vi phạm trong hoạt động điện ảnh liên quan đến chủ quyền, đạo đức, luân lý... Thứ hai, vấn đề hưởng thụ văn hóa cho người dân sống ở, miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo, và những khu vực khó khăn cần được quan tâm. Cần đẩy mạnh, thể chế hóa để bảo đảm sự công bằng cho mọi tầng lớp nhân dân ở mọi vùng miền. Thứ ba, 1.500 tỷ doanh thu từ chiếu phim năm 2023 song hầu hết mới tập trung ở mảng giải trí. Vậy các phim nghệ thuật, phim về đề tài lịch sử, chiến tranh cách mạng, thiếu nhi,… ở đâu? Ông Nhiêm cho biết, theo khảo sát của Hiệp hội, 70% người dân hiện vẫn đang rất quan tâm đến phim lịch sử, nghệ thuật. Nhu cầu này cần phải được quan tâm đáp ứng.
Đại biểu đến từ Sơn La chia sẻ những khó khăn trong việc thực thi Luật Điện ảnh tại địa phương mình. Đó là việc thành lập hội đồng, phân loại phim đang gặp những vướng mắc vì thiếu chuyên gia về lĩnh vực điện ảnh. Địa phương này chưa có rạp chiếu phim, chưa có phòng chiếu được đầu tư trang thiết bị cần thiết đủ đáp ứng yêu cầu đặt ra. Đây có lẽ cũng là vấn đề của nhiều địa phương, nhất là khu vực miền núi, hải đảo, cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế.
Tiếp tục củng cố vật chất, đội ngũ quản lý
Cục trưởng Điện ảnh Vi Kiến Thành cho biết, việc đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo luôn được các cơ quan chức năng quan tâm. Đề án tăng cường phổ biến phim cho đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được triển khai trên thực tiễn. Quá trình thực hiện cho thấy hình thức chiếu phim lưu động đã phát huy vai trò tích cực, kịp thời có mặt tại các địa bàn khó khăn để phục vụ đồng bào. Thời gian tới cơ quan chức năng sẽ tiếp tục tăng cường trang thiết bị hiện đại cho các đội chiếu phim lưu động giúp việc phục vụ nhu cầu xem phim của bà con được tốt hơn. Cục trưởng cũng đề xuất việc chiếu phim vào đêm trước các phiên chợ để đáp ứng đông đảo nhu cầu thưởng thức các tác phẩm điện ảnh của đồng bào.
Liên quan đến công tác phân loại, thẩm định phim, Luật Điện ảnh năm 2022 đã cho thấy sự cởi mở hơn trước và tạo điều kiện tốt nhất cho người làm phim. Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Cục trưởng Điện ảnh cung cấp số liệu: trong 5 năm liên tục từ 2016 đến 2020, không có phim Việt Nam nào bị cấm ra rạp. Năm 2023, Cục cấp phép cho 40 phim Việt Nam, chỉ cấm một phim truyện ngắn. Phim nước ngoài được cấp phép trong năm 2023 là 160 phim (tính đến ngày 5/12), trong đó có có 21 phim bị cấm. Số liệu này phần nào cho thấy sự nghiêm túc và trách nhiệm của cơ quan chức năng trong việc thiết lập một môi trường lành mạnh, bình đẳng cho các nhà làm phim cùng phát triển trên cơ sở của pháp luật.
Qua quá trình thực hiện, đến nay Luật Điện ảnh 2022 đã phát huy vai trò trong đời sống. Tuy nhiên trước những vấn đề mới nảy sinh, đòi hỏi cơ quan chức năng, nhà quản lý cũng như các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh cần tăng cường sự phối hợp, kịp thời đề ra các giải pháp để tháo gỡ. Đó là cơ sở quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của điện ảnh Việt Nam hoàn thành mục tiêu được đề ra trong chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030.
Đối với việc xử phạt các sai phạm trong lĩnh vực điện ảnh, theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Vụ phó pháp chế Bộ VHTTDL, tùy theo mức độ vi phạm, căn cứ các quy định pháp luật hiện hành, cá nhân, tổ chức có thể bị xem xét xử lý về hành chính hoặc về hình sự. Đặc biệt các văn bản pháp luật cũng đã cập nhật các hành vi vi phạm trên không gian mạng để có hình thức xử phạt nghiêm khắc như phạt tiền, buộc phải khắc phục hậu quả, đình chỉ hoạt động…
