Đồng bộ chính sách, chắp cánh cho các dự án khởi nghiệp
Đồng chí Ngô Văn Cương, Bí thư T.Ư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh:
Nhiều năm đồng hành cùng phong trào khởi nghiệp, chúng tôi đánh giá rất cao quyết định quay trở về quê hương, khởi nghiệp với nông nghiệp của các bạn trẻ. Thế mạnh của thanh niên là có ước mơ, có đam mê, dám dấn thân, có khả năng tiếp cận cái mới nhanh. Tuy nhiên, khi lựa chọn gắn bó với nông nghiệp, các bạn trẻ cần phải tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, tìm hiểu kỹ về mô hình khởi nghiệp, chọn lựa rồi thử nghiệm một cách thật chậm và chắc chắn. Đặc biệt, cần tránh khởi nghiệp mang tính trào lưu, thiếu thực tế, quá tầm kiểm soát của bản thân. Đã có nhiều dự án khởi nghiệp thất bại do chọn lựa bắt đầu từ mô hình kinh tế quá lớn, đầu tư nhiều vào nhà xưởng, công nghệ mà bỏ qua yếu tố nhu cầu thị trường, thiếu sự cân đối cung - cầu, không kiểm soát được chất lượng, thương hiệu, kênh phân phối...
Tiếp tục đồng hành với phong trào khởi nghiệp, tới đây chúng tôi sẽ phối hợp các cơ quan chuyên môn tập huấn cho đội ngũ thanh niên những kiến thức cơ bản trong phát triển mô hình khởi nghiệp, xây dựng sản phẩm, liên kết bán hàng. Ngoài ra, T.Ư Đoàn cũng đang cân đối Quỹ quốc gia về việc làm cho thanh niên hỗ trợ các bạn trẻ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn một cách tốt nhất.
Để cùng viết nên câu chuyện “Quốc gia khởi nghiệp ở đất nước nông nghiệp”, rất cần một chính sách và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ T.Ư đến địa phương. Theo tôi, trước tiên cần tập trung hỗ trợ pháp lý cho thanh niên khởi nghiệp nông nghiệp như: huy động vốn cho khởi nghiệp, xây dựng quỹ khởi nghiệp, hỗ trợ vay vốn ưu đãi, hỗ trợ chính sách bảo hiểm nông nghiệp… Ngoài ra, cần có chính sách phù hợp để thanh niên nông thôn chủ động tham gia chương trình khởi nghiêp tại địa phương, tối ưu hóa tài nguyên bản địa trên nền tảng phát triển bền vững; thiết lập hệ thống cơ sở hạ tầng hỗ trợ khởi nghiệp nông nghiệp như các trung tâm thí điểm mô hình mẫu; xây dựng chương trình chuẩn về đào tạo khởi nghiệp cho thanh niên, phát huy nguồn nhân lực có tri thức và chuyên môn, hỗ trợ nâng cao năng lực cho thanh niên về khởi nghiệp nông nghiệp kỹ thuật cao; xây dựng cộng đồng khởi nghiệp nông nghiệp có sự tham gia của các doanh nghiệp lớn nhằm huy động nguồn vốn, gia tăng tính liên kết trong cộng đồng khởi nghiệp nông nghiệp, hỗ trợ cùng nhau tạo những giá trị đích thực trong nông nghiệp.
Tầm nhìn dài hạn cho khởi nghiệp
Ths Hoàng Sơn Công, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ ngành bán lẻ; Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển tài năng Việt Nam:
Nền nông nghiệp hiện đại về cơ bản sẽ gồm bốn nhóm: Xét theo tiêu chí phương thức canh tác, bao gồm các nhóm: nông nghiệp có sử dụng hóa chất (nông nghiệp hóa), nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái gần gũi với tự nhiên; xét theo tiêu chí quy mô, sẽ có mô hình sản xuất quy mô lớn, mô hình sản xuất mẫu và nhân rộng, mô hình liên kết hợp tác theo chuỗi...; xét theo tiêu chí khoa học - công nghệ, sẽ có mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, mô hình sản xuất công nghệ sinh học kết hợp tài nguyên bản địa, mô hình truyền thống; xét về vấn đề bảo vệ người tiêu dùng, sẽ có nhiều tiêu chuẩn về mức độ an toàn của sản phẩm.
Với một nền nông nghiệp đa dạng loại hình cùng phát triển, các khởi nghiệp trẻ có thể tham gia rất nhiều công đoạn như sản xuất, bảo quản, chế biến, đóng gói, truyền thông, xây dựng cộng đồng tiêu dùng, thương mại… Trong đó, người trẻ sẽ có ưu thế ở những mảng việc đòi hỏi sự kết nối thông tin và cập nhật khoa học - công nghệ hơn là sản xuất truyền thống. Ngoài ra, các bạn tham gia khởi nghiệp nên lưu tâm công nghệ sinh học, giải pháp tiết kiệm điện năng và bảo vệ môi trường. Tôi hy vọng đây là những đòn bẩy mạnh mẽ để thúc đẩy một nền nông nghiệp hiệu quả, bền vững.
Theo tôi, trước khi khởi nghiệp, các bạn trẻ cần làm rõ lý do lựa chọn, mục tiêu khởi nghiệp và thuyết phục được nhiều người ủng hộ. Kế tiếp cần xây dựng một kế hoạch chi tiết với những mục tiêu ngắn hạn cùng kế hoạch trung, dài hạn. Kế hoạch đó cần liệt kê tỉ mỉ các điều kiện cần và đủ. Để đạt được các điều kiện này, khởi nghiệp trẻ cần tích lũy. Vốn không phải là vấn đề quan trọng nhất. Các khởi nghiệp cần có nghề (kỹ thuật, công nghệ, kỹ năng), người đồng hành (người hướng dẫn, đồng sự), điểm khác biệt ưu thế trong sáng tạo. Đặc biệt, khi khởi nghiệp cần làm mẫu. Cuối cùng, sản phẩm khởi nghiệp phải phục vụ cộng đồng, được cộng đồng ủng hộ, gắn với tiêu dùng bền vững mới có thể sơ bộ thành công.
Trong tầm nhìn dài hạn, để có thể thu hút được lực lượng trí thức trẻ về nông thôn phát triển nông nghiệp thì ngay từ bây giờ cần phải phổ cập nông nghiệp vào trường học từ cấp mầm non đến hết cấp THPT. Điều đó sẽ tạo ra nguồn nhân lực bền vững cho một quốc gia có lịch sử nông nghiệp hàng nghìn năm. Đó cũng là cách phục dựng, kế thừa và phát huy những kho tàng tri thức vô giá về nông nghiệp của người Việt Nam trong bối cảnh mới để khai thác hiệu quả điều kiện địa lý, khí hậu mà thiên nhiên ưu đãi cho chúng ta.
Phát triển HST khởi nghiệp sẽ phụ thuộc vào việc thực thi chính sách
TS Nguyễn Đức Tùng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp; Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ:
Qua gắn bó với phong trào khởi nghiệp ĐMST, chúng tôi nhận thấy dấu hiệu tích cực khi hiện nay nhiều bạn trẻ có học vấn cao nhưng sẵn sàng lựa chọn con đường về quê gắn bó với nông nghiệp. Tại Ngày hội khởi nghiệp ĐMST quốc gia TECHFEST VIETNAM 2020 vừa qua, số lượng các gian hàng startup nông nghiệp được ghi nhận tăng hơn so mọi năm.
Về quê khởi nghiệp với nghề nông, hãy biết cách dựa vào nguồn tài nguyên bản địa, bao gồm cả tài nguyên thiên nhiên, nền tảng gia đình, truyền thống văn hóa địa phương… Tuy nhiên, để tiếp cận xu thế chuyển đổi của nền nông nghiệp hiện đại, các bạn trẻ phải chuẩn bị sẵn tư duy sản xuất minh bạch, có trách nhiệm, bắt kịp xu hướng của nền kinh tế tuần hoàn và quá trình chuyển đổi số. Đây là một đề bài rất mở cho các startup tìm kiếm cơ hội.
Tuy nhiên, khởi nghiệp là một lựa chọn không dễ dàng, khởi nghiệp với nghề nông càng đối mặt nhiều thử thách, rủi ro. Thứ nhất, chính sách hỗ trợ khai thác tài nguyên bản địa như tích tụ đất đai vẫn còn nhiều bất cập. Thứ hai, xét một cách toàn diện, hạ tầng chính sách cho việc khởi nghiệp chưa đủ hấp dẫn, thậm chí một số chính sách còn mang tính rào cản. Thứ ba là vấn đề nhân sự, gồm cả người đồng hành, nhà đầu tư, người hỗ trợ… không dễ gì tìm kiếm. Bởi vậy, khi về đến địa phương, hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST có thể phát huy tốt được hay không, những ý tưởng khởi nghiệp của người trẻ có được chào đón, tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ phát triển hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào vai trò của đội ngũ cán bộ thực thi chính sách. Đây là khía cạnh rất đáng lưu tâm trong quá trình thúc đẩy khởi nghiệp ĐMST nói chung và trong lĩnh vực nông nghiệp nói riêng.
