1. Hơn nửa thế kỷ qua, bức ảnh duy nhất còn lại của liệt sĩ Nguyễn Văn Thủ, xóm 1 xã Lý Nhân, hy sinh năm 1968 tại chiến trường miền nam, được gia đình gìn giữ, nâng niu dù đã bạc mầu, nhòe nét theo thời gian. Đó là ký ức thiêng liêng nhất, hình dung trọn vẹn nhất về người cha, người ông đã gửi trọn tuổi xuân nơi chiến trường cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Bà Nguyễn Thị Thoa, con gái cả của liệt sĩ Nguyễn Văn Thủ xúc động: Khi bố tôi hy sinh, gia đình rất khó khăn, một mình mẹ tảo tần nuôi các con. Tôi là chị cả nhưng khi ấy chưa đầy 7 tuổi, hai em còn nhỏ, em út thì chưa kịp chào đời nên chúng tôi hầu như không biết mặt bố ra sao. Bố tôi chỉ để lại một bức ảnh cũ, qua năm tháng đã mờ nhòa. Vì thế, chị em chúng tôi chỉ mong có được một bức ảnh chân dung rõ nét của bố đặt lên bàn thờ, để sau này con cháu biết đến ông.
Không riêng bà Thoa, hiện nhiều gia đình chỉ còn lưu giữ được tấm ảnh đen trắng, ảnh truyền thần của các liệt sĩ. Dẫu những tấm hình đã xuất hiện vệt ố vàng, đó vẫn là kỷ vật cuối cùng của các liệt sĩ. Từ nguồn tư liệu thu thập được, UBND xã Lý Nhân đã phối hợp Trường cao đẳng FPT cơ sở Hà Nam triển khai công đoạn số hóa và phục chế ảnh bằng công nghệ AI. Nhiệm vụ này do đội ngũ giảng viên, sinh viên các ngành công nghệ thông tin và thiết kế đồ họa trực tiếp thực hiện.
Nhận tấm ảnh phục chế của người cha mình, ông Nguyễn Đức Kiên, thôn 1 xã Lý Nhân rưng rưng: Đây là một bức hình vô giá, một kỷ vật thiêng liêng, là sự an ủi tinh thần với gia đình. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng mấy chục năm qua, điều đau đáu nhất của tất cả các gia đình liệt sĩ là có một tấm hình thờ tự chỉn chu, rõ nét để con cháu đời sau biết mặt, biết tên và khắc ghi công ơn của cha ông.
Dịp kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam vừa qua, dự án đã trao tặng 181 bức ảnh được phục chế cho thân nhân các liệt sĩ.
2. Ông Trương Tuấn Lực, Chủ tịch UBND xã Lý Nhân cho biết: Nhiều hình ảnh của liệt sĩ đã bị mờ và hư hỏng nặng, có những gia đình thờ ảnh của liệt sĩ còn không được giữ nguyên vẹn. Những điều đó làm chúng tôi vô cùng băn khoăn và trăn trở. Triển khai dự án, chúng tôi nhận được sự hưởng ứng rất lớn từ các thân nhân, gia đình để thu thập lại những hình ảnh liệt sĩ. Họ mong mỏi được nhìn thấy hình ảnh rõ nét hơn về liệt sĩ của gia đình mình.
Ông Trần Hữu Thiện, Giám đốc Trường cao đẳng FPT Hà Nam cho biết: Khi nhận được lời đề nghị của lãnh đạo xã, nhà trường thấy đây là dự án có ý nghĩa rất lớn lao. Quá trình thực hiện, các thầy cô và sinh viên đều rất hào hứng tham gia. Nhà trường đã xây dựng dự án mang tên “Xung kích số”.
Với các bạn sinh viên, đây không chỉ là một dự án thực hành mà là một nhiệm vụ mang ý nghĩa đặc biệt khi kiến thức công nghệ gắn liền với trách nhiệm tri ân và niềm tự hào dân tộc. Mỗi bức ảnh sau khi được phục chế như được hồi sinh trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, đưa hình ảnh các liệt sĩ trở về gần hơn với ký ức thời gian. Sinh viên Lê Thị Mai Liên chia sẻ: Khi được giao nhiệm vụ tham gia dự án, em thấy thật tự hào khi chính bản thân mình được góp một chút công sức nhỏ bé vào việc làm ý nghĩa này.
Trong từng khuôn hình được làm rõ, ký ức về người chiến sĩ năm xưa như được gọi lại, giúp gia đình có thêm một điểm tựa để gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau. Đó không chỉ là sự tri ân đối với người đã khuất, mà còn là cách chính quyền và cộng đồng cùng sẻ chia, góp phần xoa dịu những mất mát kéo dài qua nhiều năm tháng.
