Chỉ cái gùi vừa đan, già Hế cho hay, mỗi cái gùi đều có ba phần chính: thân gùi được đan bằng mây, chung quanh thân, có bốn thanh gỗ nhỏ áp vào thành gùi từ đáy trở lên miệng, giúp cho gùi được cứng cáp, không bị lệch khi mang nặng. Ðồng bào Cơ Tu ở vùng cao (Cơ Tu dal) thường chế tác thân gùi có hình chữ V, đế nhỏ, miệng to, còn đồng bào ở vùng thấp (Cơ Tu phương) thì chế tác miệng và đáy gùi tương đối bằng nhau. Ở vùng thấp, đế gùi đan bằng mây (sợi lớn), ở vùng cao, người ta dùng bốn miếng tre hoặc gỗ. Dây mang gùi được đan bằng mây xà phun, mây song... vót mỏng hoặc vỏ cây lạch. Nếu đan bằng mây, thì dây bền và chắc hơn. Thông thường, một 'đời' gùi dùng đến hai 'đời' dây.
Già Hế còn cho biết: Cái dòng là một loại gùi tương đối lớn. Tùy theo mục đích sử dụng trong các hoạt động mà đan phù hợp. Muốn gùi củi, sắn, khoai... thân gùi được đan thưa và lớn; còn nếu gùi gạo, lúa, muối... thì thân gùi phải đan khít nhau. Thông thường, phụ nữ là người mang những gùi này; Cái ta-lét cũng tương tự như cái gùi, nhưng phần thân ngắn và nhỏ hơn, được thiết kế thêm hai ngăn nhỏ ở thân gùi, hai ngăn này được dùng để mang các vật dụng nhỏ như cơm, gạo, dụng cụ lấy lửa để đi rừng, rẫy. Ðây là loại gùi được đan rất công phu và mất nhiều thời gian. Loại ta-lét này dành cho cánh đàn ông mang. Cái rê cao khoảng 25 cm, đan kín được người phụ nữ đeo vào trước bụng, khi thu hoạch lúa rẫy, dùng hai tay trút lúa bỏ vào rê. Cái chuy có bề ngang khoảng 12 cm, cao khoảng 20 cm, được người phụ nữ đeo bên hông khi trỉa lúa trên rẫy. Cái khách tà mòi là một loại gùi nhỏ, được đan rất công phu, tỉ mỉ, trang trí hoa văn mang hình tượng truyền thống của người Cơ Tu. Ðây là loại gùi dành riêng cho phụ nữ chuyên mang quà như rượu, thuốc, trà... hay các cô sơn nữ Cơ Tu mang trong múa điệu 'tung tung dá dá ' trong lễ đâm trâu, lễ ăn cơm mới.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, trước đây muốn có một cái gùi, cái ta-lét, cái khách tà mòi đẹp và chắc, dân làng phải vào rừng sâu để bứt những loại mây chắc như mây xà phun, mây rã, mây song, mây cám... Thời gian để hoàn thành còn tùy thuộc loại gùi, lớn, nhỏ, đẹp... Gùi củi, sắn khoai... đan bằng mây nước, thường chỉ mất hai, ba ngày là xong nhưng cũng có khi mất cả vài tháng. Một cái gùi đan công phu có thể sử dụng khoảng 30 năm. Khi không dùng, bà con treo gùi trên giàn bếp, vì thế những vật dụng này có mầu cánh kiến, rất bền vì không bị mối mọt, không ẩm mốc...
Già Hế bộc bạch: 'Hiện nay, các công ty du lịch đặt mua trung bình mỗi cái gùi có giá từ 300.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Dân làng làm gùi lúc nông nhàn hoặc lúc trời mưa gió không đi rẫy được. Tuy nhiên, trong thôn này chỉ còn vài người có tuổi đan được loại gùi đẹp, lớp trẻ giờ không mặn mà học đan gùi nữa. Trong hai cuộc trường kỳ kháng chiến, các loại gùi này đã mang súng đạn, lương thực, muối... để tiếp tế cho bộ đội. Giờ đây, làm sao để thanh niên quý trọng nghề đan gùi mới được'.
