Khởi nghiệp khó khăn
...“Nào, được chưa Thắng ơi, kéo lên nhé...!”, tiếng người phụ nữ nghe nhẹ nhàng nhưng rắn rỏi, dứt khoát. Đội thợ, người thì điều khiển tời, người chỉnh hệ thống ray, người lo tấm chèn. Chừng mươi phút, con tàu công suất 600CV từ dưới bến sông Nhật Lệ theo đường ray hai lối, lăn trên đà nhẹ nhàng vào sâu trong khu vực sửa chữa của xưởng. Khi chiếc tàu đã yên vị, chị Sửu quay ra phía chúng tôi cười: “Đó, các anh thấy nghề đóng, sửa tàu biển có vất vả không”.
Chị Hoàng Thị Sửu sinh năm 1974 trong gia đình đều đi biển. Cha chị là một ngư dân cự phách của làng Bảo Ninh, từng dong thuyền trên ngư trường vào nam ra bắc. Ngày trước, Quảng Bình còn khó khăn, cả tỉnh chỉ có một, hai nơi sửa chữa tàu thuyền nên mỗi lần cha chị đưa tàu đi sửa là mất cả hàng tháng trời, lỡ mất những chuyến đi biển. Lại có khi ông phải đưa tàu vào tận Đà Nẵng cách nhà 300 km để sửa. Mỗi lần đón xe khách vào thăm cha, trong chị hình thành nên ý tưởng về một xưởng sửa tàu ngay tại làng biển Bảo Ninh. Ước mơ chưa kịp thực hiện, thì chị Sửu lập gia đình rồi mưu sinh bằng việc xuất khẩu lao động. Sau bảy năm bôn ba xứ người, chị trở về thăm quê thì hay tin người chồng đã đi tìm hạnh phúc mới. Hai đứa con gái vốn đã không có hơi ấm mẹ lại thiếu bàn tay cha, vì vậy, chị quyết định ở lại quê hương lập nghiệp và chăm sóc con.
Chị quyết định nói với cha về ý tưởng mở xưởng đóng tàu. Người cha dù thương con song không ủng hộ vì sợ không làm được và thiếu vốn liếng. Ông nói, nghề đóng tàu biển chỉ đàn ông mới làm được. Ngay cả trong mỗi nhà, con tàu cũng chỉ là phương tiện làm ăn gắn với những người đàn ông, phụ nữ chỉ lo việc nhà cửa, bán cá tôm. Con lập xưởng ra, ai mà đến đóng tàu thuyền nơi con. Nghe cha khuyên can, chị Sửu hơi chùn lòng nhưng lại nghĩ, bây giờ đã có những người phụ nữ ra khơi đánh bắt hải sản thì tại sao không đóng sửa tàu thuyền được; vả lại mình chỉ là người tổ chức, còn thợ làm trực tiếp là các bác có kinh nghiệm về tàu thuyền. Sau đó, chị Sửu dành một khoảng thời gian nói về ý tưởng của mình với bà con, với người dân Bảo Ninh để thăm dò. Mới nghe, nhiều lão ngư phản ứng ra mặt nhưng cũng có người ủng hộ, mong chị sớm mở xưởng để việc sửa chữa tàu thuyền đỡ mất công hơn. Thấy chị tâm đắc với ý tưởng của mình, vài người trong gia đình, bạn bè đồng ý hỗ trợ chị.
Đầu năm 2011, chị Hoàng Thị Sửu dồn hết vốn liếng tích cóp được để mở xưởng đóng, sửa tàu thuyền ngay trên phần đất thuê lại của người chị gái. Nhưng là người “ngoại đạo”, nên chị Sửu không lường được hết những khó khăn. Xưởng đóng tàu phải đầu tư vốn lớn, trong khi khách hàng lại rất dè dặt khi chủ xưởng là phụ nữ. Những năm đầu, xưởng thu không đủ bù chi lâm vào nợ nần. Nhìn con gái tiều tụy vì mất ăn, mất ngủ, cha mẹ khuyên chị bán xưởng đi lấy lại ít vốn để buôn bán nhỏ mà sống. Lời của cha mẹ làm chị suy nghĩ rất nhiều, có khi muốn buông bỏ nhưng nhìn những người thợ đang ngày đêm cùng chị gồng gánh xưởng, Sửu thấy không yên lòng. Chị nghĩ mình phải làm điều gì đó để thay đổi, để phát triển sản xuất hơn là than thở và buông xuôi.
Rồi chị quyết định khăn gói lên đường vào Bình Định, Phú Yên tầm sư học đạo nghề đóng tàu cá. Nhiều chủ xưởng thấy một người phụ nữ nhỏ, lại đi học cái nghề nặng nhọc này nên tỏ ra ái ngại, chưa tin. Nhưng rồi một ông chủ ở Bình Định hết sức cảm phục khi chị trình bày nguyện vọng, muốn được học nghề để thay đổi phương thức sửa chữa tàu thuyền ở địa phương, đã đồng ý cho chị học nghề. Ông còn về Quảng Bình giúp chị Sửu cải tạo lại xưởng bằng cách sử dụng đà ngang thay cho đà dọc để dễ dàng kéo được những con tàu lớn lên xưởng mà không tốn nhiều công sức và ít tác động vào thân tàu như trước đây. Và rồi, xưởng đóng, sửa tàu thuyền của chị đã được nhiều người tìm tới.
Chị Hoàng Thị Sửu nói về khởi nghiệp đóng tàu đi biển của mình.
Thành công từ sự chân thành
Cải tạo xong xưởng, chị Hoàng Thị Sửu đãi ngộ người lao động thông qua việc trả lương cao, có chế độ thưởng để thu hút những người thợ giỏi về làm việc. Còn đối với khách hàng, chị hậu đãi họ khi bỏ tiền ra thuê chỗ ở, phục vụ cơm nước cho các gia đình những lần đến thăm chiếc tàu đang đóng mới tại xưởng. Khách hàng không chỉ là người quen mà còn có những ngư dân trước đây vốn dè dặt với xưởng của chị Sửu, không chỉ ở xã biển Bảo Ninh mà còn nhiều nơi khác trong tỉnh Quảng Bình. Họ đến đây không chỉ được đáp ứng các yêu cầu khắt khe khi đóng mới chiếc tàu cá quanh năm lênh đênh trên biển cả mà còn bởi chị Sửu được xem là người “mát tay” mang đến sự may mắn trên hành trình vươn khơi của chiếc tàu.
Theo Giám đốc Công ty TNHH dịch vụ tàu biển Bảo Ninh Hoàng Thị Sửu, bình quân mỗi năm, công ty đóng mới và cải hoán, sửa chữa cho 300 lượt tàu thuyền các loại. Công ty cũng đã thi công nhiều tàu cá công suất 1.000 CV, trong đó có nhiều tàu đóng mới theo Nghị định 67. “Chiếc tàu vỏ gỗ đầu tiên đóng theo Nghị định 67 ở Quảng Bình hạ thủy năm 2015 là đóng tại xưởng tôi. Ngày đầu khi họp bàn giữa đại diện chính quyền, ngân hàng và chủ tàu, thấy tôi là nữ, họ không tin tôi đóng được những chiếc tàu lớn như thế. Thấy họ còn nghi ngại, tôi nói cương quyết: “Nếu tôi không đóng được tàu, tôi đóng luôn xưởng”. Thấy tôi quyết tâm, lãnh đạo ngân hàng cùng các cán bộ kỹ thuật thủy sản, ngư dân đóng tàu xuống khảo sát xưởng, họ ngạc nhiên trước quy mô của công ty. Rứa là tôi có ngay hợp đồng đầu tiên. Đội thợ của tôi cũng quyết tâm không để tôi phải buồn, họ làm ngày, làm đêm cho kịp tiến độ. Ngày hạ thủy con tàu vỏ gỗ đầu tiên theo Nghị định 67, tôi được nhận thêm hai chiếc tàu khác, trị giá mỗi chiếc hơn 15 tỷ đồng”, chị Sửu chia sẻ đầy tự hào.
Gặp chúng tôi tại xưởng đóng tàu, ngư dân Hoàng Nhi ở xã Bảo Ninh cho biết, đây là chiếc tàu thứ hai của gia đình, được chọn đóng tại cơ sở của chị Sửu là bởi vừa gần, dễ giám sát mà giá thành cũng hợp lý. Điều quan trọng là thời gian hoàn thành đúng theo hợp đồng để không bị chậm trễ vụ cá. Đang chỉ đạo nhóm thợ, chị Hoàng Thị Sửu quay sang nói với chúng tôi: “Chiếc tàu 450 CV của Hoàng Nhi đóng mới trong ba tháng, khoảng 20 ngày nữa là có thể hạ thủy được rồi. Giờ chỉ thi công phần ca-bin tàu và sơn vỏ nữa là xong thôi”. Còn ngư dân Nguyễn Trọng Thủy từng đóng mới hai tàu cá gần 30 tỷ đồng ở xưởng đóng tàu của chị Sửu tâm sự: “Ở làng biển Bảo Ninh bây giờ ai cũng nể phục chị Sửu rồi. Việc ái ngại như trước không còn nữa rồi. Nay tàu qua tay chị Sửu, chuyến biển nào cũng bội thu nhờ “cái vía” tốt của chị.
Trò chuyện với ngư dân, điều mà họ quý chị còn thể hiện ở sự điều hành linh hoạt trong hoạt động của xưởng. Để tàu vào xưởng sửa chữa nhanh, thông thường chủ tàu gọi điện thoại đặt chỗ trước và khi tàu đến bến, chị Sửu cho thợ “khám qua bệnh” để bố trí vị trí trong xưởng và thời gian sửa. Nếu “bệnh nặng chữa lâu” và đã qua thời điểm hành nghề thì đưa vào trong để xử lý, dành ưu tiên vị trí sát bờ sông để cho tàu “bệnh nhẹ chữa nhanh” và đặc biệt đến thời điểm làm nghề để sớm ra khơi trở lại. “Tàu xa bờ mỗi tháng chỉ được một chuyến biển, nếu mình không linh hoạt và ưu tiên khi họ đến sửa chữa thì họ dễ mất chuyến biển đó, coi như cả gia đình không có nguồn thu. Vì vậy dù là khách hàng đã đặt chỗ song người đến sau sửa ít vẫn được ưu tiên để không chậm chuyến biển”, chị Sửu nói thêm.
Nhanh chóng, nhẹ nhàng, cẩn thận đến từng chi tiết, nhiều năm qua chị Sửu đã làm hài lòng tất cả những chủ tàu khi họ chọn chị làm “bà lang” cho “chiếc cần câu”, cũng là tài sản lớn nhất của gia đình mình. Vượt qua những định kiến khắt khe và cái nhìn dè dặt về công việc có lẽ chỉ dành riêng cho đàn ông, chị Hoàng Thị Sửu là người phụ nữ duy nhất ở dải đất miền trung mở xưởng đóng tàu cá cho ngư dân vươn khơi, bám biển. Thành công bước đầu đó đến từ sự chân thành và nỗ lực, khát khao vươn lên của người phụ nữ với dáng người đậm chắc, rắn rỏi và giản dị bên triền cát trắng Bảo Ninh.
