Sự kiện này được coi là dấu mốc lịch sử quan trọng, mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn giữa hai cơ quan y tế của hai châu lục trong việc đối phó các thách thức y tế toàn cầu.
Thỏa thuận được ký tại Thủ đô Addis Ababa của Ethiopia giữa Giám đốc ECDC Pamela Rendi Wagner với Tổng Giám đốc Africa CDC Jean Kaseya. Phát biểu tại lễ ký, đại diện hai cơ quan nhấn mạnh an ninh y tế của các khu vực ngày càng gắn bó chặt chẽ với nhau. Các thách thức như dịch bệnh truyền nhiễm, tình trạng kháng kháng sinh (AMR) hay các mối đe dọa y tế mới nổi đều đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia. Bản ghi nhớ này đánh dấu bước tiến quan trọng đối với an ninh y tế của châu Âu, châu Phi và toàn thế giới, đồng thời tạo nền tảng hợp tác hiệu quả hơn giữa hai cơ quan trong thời gian tới.
Quan hệ hợp tác giữa ECDC và Africa CDC đã được xây dựng hơn 10 năm qua thông qua nhiều chương trình hỗ trợ kỹ thuật và trao đổi chuyên môn. Việc ký kết bản ghi nhớ đóng vai trò chính thức hóa khuôn khổ hợp tác đó, thiết lập khung pháp lý đồng thời mở rộng phạm vi phối hợp trong các lĩnh vực then chốt của y tế công cộng để tăng cường an ninh y tế tại cả hai châu lục.
Theo nội dung thỏa thuận, trong 5 năm tới, hai cơ quan sẽ tăng cường hợp tác trong giám sát dịch bệnh, đánh giá rủi ro, chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó các tình huống khẩn cấp. Các hoạt động chung còn bao gồm việc theo dõi các mối đe dọa y tế mới nổi hoặc tái bùng phát, kiểm soát các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc-xin và đẩy mạnh nỗ lực chống AMR - một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất hiện nay. Hai bên sẽ hợp tác chặt chẽ trong việc chia sẻ dữ liệu dịch tễ, xây dựng các mô hình dự báo, triển khai các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực y tế công cộng nhằm giúp các quốc gia nâng cao khả năng phát hiện sớm và ứng phó hiệu quả với các cuộc khủng hoảng y tế. Chương trình hành động mới sẽ bắt đầu từ tháng 5 tới trong khuôn khổ sáng kiến “Team Europe” tập trung chống AMR và thúc đẩy cách tiếp cận “One Health” (Sức khỏe toàn diện) - mô hình coi sức khỏe con người, động vật và môi trường là những yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Châu Âu hợp tác y tế với châu Phi không chỉ vì mục tiêu nhân đạo, mà còn để bảo vệ chính an ninh và ổn định của lục địa già. Đổi lại, châu Phi sẽ tiếp cận được công nghệ và vắc-xin, nâng cao năng lực chuyên gia nội địa và xây dựng hệ thống y tế tự chủ. Vậy là đôi bên cùng có lợi...
Dịch bệnh kéo dài thường dẫn đến suy thoái kinh tế và bất ổn chính trị tại các quốc gia châu Phi. Việc hỗ trợ y tế tại chỗ giúp duy trì sự ổn định xã hội, từ đó giảm bớt các làn sóng di cư không kiểm soát hướng về biên giới châu Âu. Một châu Phi khỏe mạnh cũng sẽ bảo vệ chuỗi cung ứng nguyên liệu thô, bảo đảm dòng chảy thương mại tới châu Âu không bị gián đoạn bởi các lệnh phong tỏa hay cấm vận y tế.
Châu Phi đang là tâm điểm cạnh tranh ảnh hưởng địa chính trị của các cường quốc. Thông qua các dự án như “Team Europe”, Liên minh châu Âu (EU) muốn chứng tỏ là đối tác tin cậy, bền vững và tôn trọng chủ quyền y tế của châu Phi hơn là các mô hình hỗ trợ ngắn hạn khác. Hợp tác cũng giúp đồng bộ hóa các tiêu chuẩn y tế, quy trình kiểm dịch và quy định về dược phẩm giữa hai châu lục, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp dược phẩm châu Âu thâm nhập thị trường châu Phi.
Châu Âu còn cần sự hợp tác của châu Phi để thiết lập một hệ thống giám sát AMR thống nhất, kiểm soát được tình trạng lạm dụng kháng sinh tại lục địa đen, không để các loại siêu vi khuẩn kháng thuốc theo dòng người và hàng hóa lây lan toàn cầu, nhằm bảo vệ hiệu quả của các loại thuốc kháng sinh hiện có trên toàn thế giới.
Các chuyên gia nhận định, trong một thế giới ngày càng toàn cầu hóa, những sáng kiến hợp tác nêu trên sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hệ thống an ninh y tế toàn cầu. Khi các cơ quan y tế ở nhiều khu vực phối hợp chặt chẽ hơn trong chia sẻ thông tin, phân tích rủi ro và điều phối phản ứng, khả năng bảo vệ cộng đồng trước các mối đe dọa dịch bệnh trong tương lai cũng sẽ được nâng cao.
