Việc củng cố quan hệ với các đối tác quan trọng là điều dễ hiểu trong bối cảnh an ninh toàn cầu biến động, cạnh tranh chiến lược diễn ra gay gắt, nhất là khi xung đột ở Trung Đông đang làm chao đảo kinh tế thế giới.
Chuyến thăm Mỹ đầu tiên của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kể từ khi nhậm chức diễn ra giữa lúc nền kinh tế Nhật Bản chịu tác động nặng nề bởi cuộc xung đột ở Trung Đông.
Hàng loạt nhà máy ở quốc gia này thông báo cắt giảm sản lượng ethylene, cho thấy những hệ lụy của việc gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Nguồn nguyên liệu dùng để sản xuất ethylene tại Nhật Bản chủ yếu được nhập khẩu từ Trung Đông.
Trong chuyến công du này, Nhật Bản chú trọng thúc đẩy các thỏa thuận thương mại, hợp tác phát triển các khoáng sản quan trọng và tìm kiếm sự ủng hộ của Mỹ trong nỗ lực tăng cường năng lực quốc phòng.
Tuy vậy, truyền thông Nhật Bản nhận định, những nội dung nêu trên có khả năng bị lu mờ bởi vấn đề Iran và mối quan hệ liên minh Mỹ-Nhật Bản đang đứng trước một phép thử khó khăn.
Như nhiều đồng minh của Mỹ, Nhật Bản được cho là mắc kẹt trong tình thế “tiến thoái lưỡng nan” trước diễn biến xung đột ngày càng phức tạp ở Trung Đông.
Chiến sự đặt Nhật Bản vào tình thế khó xử về ngoại giao: Vừa phải duy trì phối hợp với đồng minh Mỹ trong các vấn đề an ninh, vừa phải tránh bị cuốn sâu vào một cuộc chiến ở khu vực khác - điều chắc chắn làm dấy lên những tranh cãi gay gắt trong nước.
Nhật Bản phụ thuộc lớn vào liên minh với Mỹ để duy trì năng lực răn đe quân sự, song quốc gia châu Á cũng có lợi ích sâu sắc tại khu vực Trung Đông. Tình trạng bất ổn, phức tạp gia tăng tại đây đe dọa trực tiếp tới an ninh năng lượng của Tokyo.
Trước việc Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước triển khai khí tài quân sự đến Trung Đông, một số quốc gia bày tỏ khá thận trọng và cho biết đang cân nhắc các phương án.
Cố vấn cấp cao của Chính phủ Nhật Bản, ông Takayuki Kobayashi cho biết, Tokyo không loại trừ khả năng điều tàu, nhưng xét đến tình hình hiện tại khi xung đột vẫn đang diễn ra, điều này cần được xem xét thấu đáo.
Truyền thông Nhật Bản nhận định, một kịch bản mà Thủ tướng Takaichi Sanae có thể cân nhắc để bảo đảm chính sách đối ngoại cân bằng liên quan cuộc xung đột ở Trung Đông là chính thức ủng hộ một liên minh gồm các quốc gia châu Âu, vùng Vịnh và châu Á nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Liên minh này sẽ tách biệt với các hoạt động quân sự, nhưng vẫn phối hợp với Mỹ. Nữ Thủ tướng Nhật Bản mới đây tuyên bố, chính phủ sẽ tiến hành chính sách ngoại giao đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu.
Mối quan hệ giữa Nhật Bản và Mỹ được củng cố, thúc đẩy mạnh mẽ kể từ sau khi bà Takaichi Sanae chính thức trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử đất nước Mặt trời mọc.
Chuyến công du quốc gia châu Á này của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngay sau khi bà Takaichi Sanae nhậm chức, với nhiều cam kết tăng cường hợp tác kinh tế và quốc phòng, được coi là thành công bước đầu của Chính phủ Nhật Bản trước “phép thử đối ngoại” lớn đầu tiên. Hai bên cũng nhấn mạnh cam kết mở ra “kỷ nguyên vàng mới” trong quan hệ giữa hai nước.
Tăng cường quan hệ đồng minh chặt chẽ với Mỹ là một mục tiêu, cũng là yếu tố quan trọng với an ninh của Nhật Bản, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực và thế giới ngày càng khắc nghiệt, biến động khó lường.
Giới chức hai nước tin tưởng cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nhật Bản trong khuôn khổ chuyến công du của bà Takaichi Sanae sẽ thành công tốt đẹp, cho thấy sự vững chắc của quan hệ đồng minh.
