Theo số liệu của Liên hợp quốc vừa đưa ra, thiệt hại về người và cơ sở hạ tầng không ngừng lan rộng tại Iran và Liban, trong khi khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Bộ Y tế Iran cho biết, đến nay, có khoảng 23.000 người bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột. Trước tình hình đó, Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) phải căng mình hỗ trợ một lượng lớn người dễ bị tổn thương mắc kẹt trong cuộc chiến ở Trung Đông rời khỏi Iran.
Theo IOM, từ đầu tháng 3 đến nay, có hơn 130.000 người dân phải liều lĩnh vượt biên vào Syria, trong khi hơn 1 triệu người phải di dời bên trong lãnh thổ Liban. Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho biết, có tới 3,2 triệu người đã buộc phải di dời.
Trong bối cảnh cơn bão người di cư có thể đổ bộ bất cứ lúc nào, châu Âu duy trì cảnh giác cao độ và tỏ ra không hề lơ là. Bộ trưởng Di trú Thụy Điển Johan Forssell nhận định, hiện chưa có dấu hiệu về một làn sóng tị nạn tràn sang châu Âu, nhưng “mọi thứ có thể thay đổi rất nhanh”. Cộng hòa Cyprus cho rằng không thể chủ quan trước khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng di cư mới. Bài học từ cuộc khủng hoảng di cư hơn 10 năm trước vẫn còn nóng hổi, khi hơn 1 triệu người di cư ồ ạt đổ về châu Âu.
Thảo luận về vấn đề Trung Đông tại Hội nghị thượng đỉnh ở Brussels (Bỉ), các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố sẽ huy động nguồn lực toàn diện, các công cụ ngoại giao, pháp lý và tài chính để ngăn chặn làn sóng di cư tràn vào EU và bảo vệ an ninh ở châu Âu.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và người đồng cấp Italia Giorgia Meloni cũng kêu gọi siết chặt kiểm soát biên giới. Trong một bức thư chung, hai thủ tướng nhấn mạnh châu Âu không thể mạo hiểm lặp lại tình trạng năm 2015, khi hàng triệu người chạy trốn khỏi giao tranh ở Syria, ồ ạt nhập cư vào Lục địa già, giẫm nát sự êm đềm, thơ mộng vốn có của châu Âu.
Bức thư nêu rõ cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông ngày càng đáng lo ngại trên nhiều lĩnh vực, lan rộng tại một khu vực vốn đã có số lượng lớn người di cư, đồng thời cảnh báo nguy cơ tác động đến an ninh và sự gắn kết của EU. Hai nhà lãnh đạo kêu gọi Ủy ban châu Âu (EC) thông qua gói viện trợ nhân đạo trị giá 458 triệu euro (527 triệu USD) để giúp các quốc gia Trung Đông có thêm nguồn lực ứng phó làn sóng di cư trước khi họ không còn đường lùi, đành phải liều chết chạy sang châu Âu.
EU đang khẩn trương triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn vào tháng 6 năm nay, nhằm ngăn chặn dòng người di cư trái phép tràn vào khiến “mái nhà chung” châu Âu trở nên chật chội và mất an ninh. Được thông qua hồi tháng 4/2024, hiệp ước quy định các quy trình kiểm soát biên giới nghiêm ngặt hơn, thiết lập cơ chế chia sẻ trách nhiệm bắt buộc giữa các quốc gia thành viên, trong đó có hoạt động hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các nước chịu áp lực lớn. Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) ra mắt Trung tâm châu Âu chống buôn lậu người di cư tại La Haye (Hà Lan) nhằm tăng cường chia sẻ thông tin và phối hợp hành động giữa các quốc gia thành viên.
Nghị viện châu Âu (EP) cũng vừa thông qua một loạt biện pháp nhằm tăng cường kiểm soát di trú, trong đó đáng chú ý là việc chấp thuận mô hình các trung tâm tiếp nhận và hồi hương người di cư đặt bên ngoài lãnh thổ EU. Những động thái này cho thấy châu Âu đang chuyển từ cách tiếp cận bị động sang chủ động hơn, đồng thời phản ánh xu hướng “bàn tay sắt” của các nước thành viên EU trong việc đối phó thách thức di cư ngày càng nghiêm trọng.
