Phát huy công nghệ chiến lược, xác lập mô hình tăng trưởng mới

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại ASEAN, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng các đối tác tổ chức Diễn đàn đối thoại chiến lược với chủ đề “Xác lập mô hình tăng trưởng mới: Phát huy các công nghệ chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững”. 

Diễn đàn đối thoại chiến lược 2026 tại Hà Nội bàn cách xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Diễn đàn đối thoại chiến lược 2026 tại Hà Nội bàn cách xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Khi tăng trưởng không còn dựa vào lao động giá rẻ

Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, điều quyết định tương lai của một quốc gia là năng lực tạo ra tri thức, làm chủ công nghệ và chuyển hóa công nghệ thành năng suất, năng lực cạnh tranh và sự thịnh vượng của người dân, hơn là quy mô dân số hay tài nguyên.

“Lợi thế cạnh tranh của tương lai không chỉ nằm dưới lòng đất, không chỉ nằm dưới lòng đại dương, không chỉ nằm ở bàn tay lao động thô sơ, mà phải nằm trong trí tuệ sáng tạo và chất xám của con người”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

img-4960.jpg
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu đề dẫn.

Từ đó, ông Vũ Hải Quân nêu 3 chuyển đổi chiến lược: từ tiếp nhận sang làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch và vật liệu mới; từ tăng trưởng dựa trên nguồn lực sang dựa trên đổi mới sáng tạo, lấy tri thức và nhân tài làm động lực; và từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế công nghệ, để Việt Nam định vị ở nấc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

img-4959.jpg
Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang phát biểu tại diễn đàn.

Cũng trong phát biểu đề dẫn, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khẳng định: Công nghệ đang định hình lại mô hình tăng trưởng của các quốc gia, khi lợi thế chuyển từ tài nguyên và lao động giá rẻ sang các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và năng lượng sạch. Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực, song khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn chưa thực sự trở thành động lực chủ đạo, khi đầu tư cho nghiên cứu và phát triển còn hạn chế, nhân lực chất lượng cao và năng lực làm chủ công nghệ lõi còn thấp. Dẫn Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, ông đặt vấn đề làm thế nào để chuyển hóa các chủ trương thành sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh thực chất.

“Bẫy gia công” và sức ép từ dòng vốn chọn lọc

Báo cáo Đánh giá chất lượng đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam do OECD công bố tại diễn đàn, cho thấy khu vực FDI chỉ chiếm chưa đến 3% tổng số doanh nghiệp nhưng tạo ra hơn 1/4 việc làm và gần 1/3 sản lượng kinh tế. Quy mô lớn, nhưng giá trị giữ lại trong nước còn mỏng: doanh nghiệp FDI chủ yếu dừng ở khâu lắp ráp, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển tại chỗ ở mức thấp, mới mua khoảng 1/4 đầu vào từ doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, trong khi tăng trưởng doanh thu chậm lại khiến biên lợi nhuận mỏng dần. Đây chính là “bẫy gia công” thu hút được nhà máy nhưng chưa giữ được tri thức. Khi xuất nhập khẩu đã đạt gần 200% GDP, dư địa tăng trưởng theo chiều rộng gần như cạn.

Bối cảnh quốc tế khiến yêu cầu chuyển đổi cấp bách hơn. Phó Tổng Thư ký OECD Yasushi Masaki cho biết, dòng vốn FDI toàn cầu đã giảm từ mức đỉnh khoảng 4% GDP xuống còn 1,4% trong 2 thập niên qua, vốn trở nên chọn lọc và cạnh tranh thu hút đầu tư gay gắt hơn. Giáo sư Merit Janow (Đại học Columbia) nhận định, thế giới đang phân mảnh và tái cấu trúc thay vì phi toàn cầu hóa: thương mại Mỹ-Trung giảm khoảng 37% giai đoạn 2018-2025 nhưng tổng thương mại toàn cầu năm 2025 vẫn tăng 7,5%, với khoảng 42% sức bền gắn với hàng hóa, dịch vụ liên quan trí tuệ nhân tạo.

img-4961.jpg
Khi vốn khan hiếm hơn nhưng chảy mạnh vào công nghệ, quốc gia chỉ chào mời chi phí thấp sẽ khó cạnh tranh. Việt Nam, với tăng trưởng GDP dự báo 6,5% năm 2026 và 6,2% năm 2027, được Phó Tổng Thư ký OECD Yasushi Masaki xếp vào nhóm có lợi thế nhờ độ mở và nhân lực, song lợi thế đó phụ thuộc vào việc gỡ các nút thắt về hạ tầng số, kỹ năng và năng lượng.

Những tín hiệu của năng lực mới

Ngày 22/6/2026, Realtime Robotics trở thành doanh nghiệp duy nhất ở Đông Nam Á được Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cấp phép xuất khẩu thiết bị bay không người lái sản xuất tại Việt Nam sang Mỹ cho cả mục đích thương mại và quốc phòng, nhờ công nghệ lõi được cấp bằng sáng chế tại Mỹ. Một số studio Việt Nam đã lọt nhóm 10 nhà phát triển game hàng đầu thế giới; giải pháp tài chính số của MoMo tiếp cận hơn nửa triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.

Theo các diễn giả, hơn 40% dòng vốn FDI hiện nay vào lĩnh vực công nghệ cao, và phần lớn doanh nghiệp công nghệ trong nước tăng nhanh nhờ chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Điểm chung là chúng đến từ năng lực tự thân của doanh nghiệp hơn là từ ưu đãi, nhưng vẫn là những ốc đảo; thách thức của giai đoạn tới là biến điểm sáng đơn lẻ thành năng lực phổ biến của cả nền kinh tế.

Một nút thắt được nhấn mạnh là năng lượng. Các diễn giả cho rằng định hướng đã rõ qua cam kết tại COP26 và Nghị quyết 55, nhưng khung pháp lý chưa đủ đồng bộ để giải phóng hàng tỷ USD vốn tư nhân và quốc tế đang chờ. Hướng tháo gỡ được nêu khá cụ thể: cải cách giá điện theo cơ chế thị trường; mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) vừa ban hành, xóa thế độc quyền mua của EVN; đầu tư cho lưới truyền tải và lưu trữ; tính tới các nguồn mới như điện hạt nhân mô-đun nhỏ và điện khí LNG làm bước đệm. Mối liên hệ rất rõ: không có nguồn điện sạch, tin cậy thì tham vọng bán dẫn và trí tuệ nhân tạo khó thành hiện thực.

Xuyên suốt các phiên, vai trò của Nhà nước được nhìn nhận ở vai trò động lực kiến tạo. Việt Nam đã cập nhật hơn 100 đạo luật, trong đó khoảng 30 luật tài chính, để thuận lợi hóa chi ngân sách cho khoa học, công nghệ; chấp nhận rủi ro nghiên cứu khi không buộc nhà khoa học hoàn trả kinh phí nếu dự án thất bại vì lý do khách quan; và cho phép doanh nghiệp tư nhân hưởng ưu đãi thuế tới 100% với phần tự bỏ ra cho nghiên cứu và phát triển.

Trên nền đó, khuyến nghị tại diễn đàn hướng tới 3 điều chỉnh. Một là, quản lý theo tinh thần quỹ đầu tư mạo hiểm, cho phép thử nghiệm nhiều hướng đi rồi chọn vài mô hình xuất sắc để dồn lực mở rộng, thay vì áp đặt danh mục cứng. Hai là, chuyển ưu đãi FDI sang thưởng theo hiệu quả, chỉ dành hỗ trợ vượt trội cho nhà đầu tư cam kết về nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xanh hoặc đào tạo lao động. Ba là, tách bạch chức năng quản lý nhà nước với chức năng xúc tiến đầu tư, vận hành cơ quan xúc tiến độc lập, chuyên nghiệp. Đi kèm là gắn nhà đầu tư nước ngoài vào các hội đồng kỹ năng quốc gia, phát triển đội ngũ phiên dịch công nghệ, và để các trường đại học chủ động chào bán năng lực nghiên cứu cho doanh nghiệp.

Thông điệp mạnh mẽ và truyền cảm hứng nhất từ diễn đàn là sự đồng thuận về một kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Trong đó, nền tảng tri thức và công nghệ lõi sẽ là đôi cánh đưa Việt Nam tự tin chinh phục những đỉnh cao thịnh vượng mới.

Có thể bạn quan tâm

Nâng tầm lực lượng doanh nghiệp Việt Nam

Bài 4: Nâng tầm lực lượng doanh nghiệp Việt Nam

Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nhanh chóng đổi mới chính mình, chuyển mạnh từ cạnh tranh bằng lao động và chi phí thấp sang gia tăng năng suất, đầu tư công nghệ cao; từ hoạt động đơn lẻ sang liên kết trong hệ sinh thái; từ tham gia chuỗi giá trị sang làm chủ và từng bước dẫn dắt chuỗi.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng ngày 19/8: Vàng miếng, vàng nhẫn bất ngờ đảo chiều giảm mạnh theo giá thế giới

Giá vàng thế giới hôm nay (19/8) lao dốc xuống mức 4.353 USD/ounce trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran kéo dài làm gia tăng lạm phát và đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lên cao. Trong nước, giá vàng các thương hiệu đồng loạt giảm mạnh, vàng miếng SJC giảm 1,6 triệu đồng, bán ra ở mức 142,7 triệu đồng/lượng.

Chính phủ đề xuất hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công

Chính phủ đề xuất hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công

Việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ cho các cấp, các ngành; huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Ông Ricardo de Izaguirre, Chủ tịch Viện Sữa Quốc gia Uruguay (INALE), giới thiệu về sữa và các chế phẩm từ sữa của Uruguay. (Ảnh: KHẮC KIÊN)

Việt Nam là đại diện cho một thị trường có tiềm năng lớn đối với Uruguay

Ngày 18/8 tại Hà Nội, Đại sứ quán Uruguay tại Việt Nam đã tổ chức giới thiệu những thế mạnh nổi bật của Uruguay trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là ngành thịt bò và ngành sản phẩm từ sữa – hai lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của Uruguay, đồng thời góp phần thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư giữa Uruguay và Việt Nam.

Gia Lai hỗ trợ doanh nghiệp trên địa bàn từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn ESG phù hợp thực tiễn địa phương. Trong ảnh: Becamex VSIP Bình Định cam kết xây dựng hạ tầng xanh, hình thành nền tảng ESG dùng chung.

Chuyển mình vì mục tiêu tăng trưởng hai con số

Đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP 10,2% trong năm 2026, tỉnh Gia Lai đang đổi mới phương thức điều hành, khơi thông các nguồn lực, tạo động lực phát triển. Cùng với đổi mới quản trị, đẩy mạnh số hóa, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tỉnh đang chuyển mạnh từ quyết tâm sang hành động cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng.

Giàn khai thác dầu khí trên biển của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).

Doanh nghiệp Việt đổi mới mô hình phát triển

Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đạt nhiều thành tựu quan trọng, song mô hình phát triển đến nay dần bộc lộ những hạn chế, tăng trưởng còn dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ; nhân lực, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở một số doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu.

Tổng quy mô của chương trình tín dụng ưu đãi dành cho SME, cá nhân và hộ kinh doanh của SHB từ đầu năm đến nay lên đến 47.000 tỷ đồng. (Ảnh: HỒNG NHUNG)

SHB giảm lãi suất cho vay, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Nhằm thúc đẩy dòng vốn tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, ngay từ đầu năm 2026, Ngân hàng Sài Gòn-Hà Nội (SHB) đã chủ động lập kế hoạch kinh doanh, trong đó dành 45.000 tỷ đồng tín dụng ưu đãi cho khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), cá nhân và hộ kinh doanh với lãi suất giảm tới 2%/năm.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long chào mừng các chuyên gia IMF đến làm việc với cơ quan thuế Việt Nam. (Nguồn: Cục Thuế)

Cục Thuế và IMF trao đổi kinh nghiệm quản lý thuế đối với doanh nghiệp lớn

Ngày 17/8, Cục Thuế Việt Nam và Đoàn chuyên gia Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã có phiên làm việc nhằm trao đổi kinh nghiệm, đánh giá thực trạng và nghiên cứu các giải pháp đổi mới mô hình quản lý thuế đối với doanh nghiệp lớn, hướng tới tăng cường quản lý rủi ro tuân thủ và tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Phó Cục trưởng Đặng Ngọc Minh phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. (Nguồn: Cục Thuế)

Tăng cường quản lý rủi ro hóa đơn, chủ động nhận diện và cảnh báo từ sớm

Ngày 18/8, Cục Thuế tổ chức hội nghị trực tuyến cơ quan thuế toàn quốc trao đổi tình hình triển khai công tác đánh giá quản lý rủi ro hóa đơn. Phó Cục trưởng Đặng Ngọc Minh chủ trì hội nghị. Tham dự hội nghị có đại diện các ban, đơn vị thuộc Cục Thuế; Thuế các tỉnh, thành phố; Tập đoàn MISA và các đơn vị liên quan.

Phiên livestream quảng bá và bán sầu riêng của Ủy ban nhân dân xã Krông Pắc. (Ảnh: CTV)

Đắk Lắk: Hoạt động livestream có hơn 5.570 đơn hàng chốt mua hơn 27,8 tấn sầu riêng

Trong 3 ngày đầu diễn ra Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, các địa phương trong tỉnh và phiên chợ online tại Khu trưng bày sản phẩm đã tổ chức 8 phiên livestream, thu hút hơn 2 triệu lượt xem. Qua các phiên livestream đã có hơn 5.570 đơn hàng đã được chốt, tiêu thụ hơn 27,8 tấn sầu riêng, với doanh thu hơn 2,835 tỷ đồng.

Đại diện dự án cảng Liên Chiểu giới thiệu khái quát dự án đến các nhà đầu tư. (Ảnh: Công Vinh)

Định hình lợi thế cạnh tranh cảng Liên Chiểu

Trong bối cảnh Đà Nẵng đặt mục tiêu trở thành trung tâm logistics và cửa ngõ thương mại quốc tế của khu vực, dự án cảng Liên Chiểu đóng vai trò là mắt xích chiến lược để tăng cường năng lực vận tải xuyên biên giới theo hướng từ lục địa ra biển. Song, cảng Liên Chiểu cần có cách định nghĩa mới để phát huy tiềm năng và lợi thế.

Bài 3: Mở rộng không gian phát triển mới

Bài 3: Mở rộng không gian phát triển mới

Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đã mở ra nhiều không gian phát triển mới. Nhưng để chuyển hóa những tiềm năng này thành nền tảng bứt phá cho phát triển kinh tế-xã hội, đòi hỏi cần thay đổi tư duy, nâng cao năng lực quản trị, tăng cường chất lượng thể chế và khả năng làm chủ khoa học, công nghệ.