Về xã Vĩnh Xuân, tỉnh Vĩnh Long vào những ngày này, chúng ta dễ dàng bắt gặp cảnh tượng nhộn nhịp, hối hả trên khắp các tuyến đường nông thôn. Những chiếc xe chở đầy cam sành nối đuôi nhau ra vào, mang theo hy vọng về một vụ mùa ấm no cho bà con nơi đây. Sau nhiều năm chịu cảnh “được mùa mất giá”, sự phục hồi của thị trường cam sành như một luồng gió mới thổi vào đời sống sản xuất của địa phương.
Giá cam “lội ngược dòng”, nông dân thở phào
Hơn 2 tuần qua, thị trường cam sành tại Vĩnh Long ghi nhận sự biến động tích cực khi mức giá liên tục tăng trưởng theo từng ngày. Niềm phấn khởi không chỉ dừng lại ở những con số trên bảng giá của các thương lái mà nó thực sự hiện rõ lên từng khuôn mặt, nụ cười của người dân.
Ông Nguyễn Văn Lanh, một hộ dân có 15 công cam sành (tương đương 15.000m2), không giấu được sự xúc động khi chia sẻ về tình hình giá cả. Theo ông Lanh, từ nhiều năm qua, giá cam sành luôn ở mức bấp bênh, có những thời điểm giá bán tại vườn chỉ vẻn vẹn 2.000 đồng/kg, khiến nhiều hộ nông dân, trong đó có gia đình ông, rơi vào cảnh thua lỗ nặng nề.
Tuy nhiên, từ đầu tháng 4 đến nay, thị trường đã có những chuyển biến bất ngờ. “Gia đình tôi vừa bán hồi tuần trước với giá 3.500 đồng/kg thì nay giá đã vọt lên hơn 8.000 đồng/kg”, ông Lanh phấn khởi cho biết.
Theo phân tích của người dân và các đơn vị chuyên môn, nguyên nhân chính dẫn đến sự tăng giá đột ngột này xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Trước hết, tình trạng thời tiết nắng nóng kéo dài trong thời gian qua đã làm nhu cầu tiêu thụ các loại trái cây giải nhiệt, đặc biệt là cam sành, tăng cao đột biến.
Tuy nhiên, trong khi nhu cầu tăng thì nguồn cung lại đang ở mức hạn chế. Năng suất thu hoạch cam hiện tại giảm mạnh, sản lượng không còn dồi dào như trước. Một thực tế đáng buồn là do trong nhiều năm qua, giá cam luôn duy trì ở mức rất thấp, nhiều hộ nông dân tại Vĩnh Long đã không còn mặn mà với việc chăm sóc, dẫn đến thua lỗ nặng, thậm chí có người đã phải bỏ phế vườn cam hoặc chuyển sang các loại cây trồng khác.
Tại Hợp tác xã cam sành Phương Thúy (xã Vĩnh Xuân), tình hình cũng tương tự. Ông Nguyễn Tấn Phương, Giám đốc hợp tác xã, cho biết hiện đơn vị có 17 thành viên với diện tích 65ha, đồng thời liên kết với nông dân trong vùng khoảng 115ha. Dù giá cam tăng cao khiến ai nấy đều vui mừng, nhưng lượng cam thực tế trong vườn để cung ứng cho thị trường không còn nhiều.
Năng suất cây trồng cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Nếu như trước đây, mỗi ha cam có thể cho sản lượng khoảng 100 tấn thì nay con số này chỉ còn dao động từ 50-80 tấn/ha. Sự sụt giảm năng suất này là hệ quả tất yếu của việc thiếu đầu tư chăm sóc trong thời gian dài và ảnh hưởng tiêu cực từ thời tiết nắng nóng khắc nghiệt. Hiện tại, những diện tích cam đẹp của hợp tác xã đang được thu mua với mức giá khoảng 10.000 đồng/kg.
Bài toán bền vững cho “thủ phủ” cam sành
Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh Vĩnh Long có khoảng 19.528ha cam sành; trong đó diện tích đang cho sản phẩm chiếm khoảng 18.489ha. Với năng suất bình quân 553 tạ/ha, tổng sản lượng thu hoạch đạt hơn 1.023.784 tấn. Riêng tại xã Vĩnh Xuân, tổng diện tích cam sành đạt 3.637ha, nhưng diện tích còn cho trái hiệu quả chỉ khoảng 2.817ha.
Mặc dù giá cam đang ở mức 6.000-8.000 đồng/kg, thậm chí chạm mốc 10.000 đồng/kg giúp nông dân có lãi, nhưng sự thận trọng vẫn bao trùm. Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Hội nông dân xã Vĩnh Xuân, nhận định rằng dù bà con rất mừng vì giá lên nhưng tâm lý chung vẫn là “vừa mừng vừa lo".
“Do nhiều năm qua giá cam chỉ ở mức khoảng 2.000 đồng/kg nên người nông dân không dám đầu tư vì càng đầu tư càng lỗ. Khi giá cam lên, nhiều người đã bắt đầu chuẩn bị đầu tư lại nhưng vẫn chưa mạnh dạn vì sợ giá chỉ tăng nhất thời, không bền vững lâu dài”, ông Thắng chia sẻ.
Thực tế cho thấy, cam sành của tỉnh Vĩnh Long đang đối mặt với những thách thức mang tính hệ thống. Diện tích trồng cam tăng nóng trong những năm trước dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, trong khi thị trường tiêu thụ vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nội địa. Điều này khiến giá cả luôn bấp bênh và dễ bị tổn thương trước những biến động của thị trường.
Hiện nay, toàn xã Vĩnh Xuân có 41 cơ sở thu mua cam sành đang hoạt động, tạo nên không khí thương mại sôi động. Tuy nhiên, để niềm vui của người nông dân không chỉ là những đợt “sóng giá” ngắn hạn, ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long cần có những chiến lược dài hơi hơn trong việc quy hoạch vùng trồng, hỗ trợ kỹ thuật canh tác thích ứng biến đổi khí hậu và đặc biệt là tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ bền vững.
Sự khởi sắc về giá trong những ngày đầu tháng 4/2026 là tín hiệu đáng mừng cho thấy tiềm năng của cây cam sành vẫn rất lớn nếu được đầu tư đúng mức và có định hướng thị trường rõ rệt. Hy vọng rằng, với sự đồng hành của ngành chức năng và nỗ lực của chính người nông dân, thương hiệu cam sành Vĩnh Long sẽ sớm tìm lại vị thế vốn có, mang lại cuộc sống ấm no và bền vững cho bà con Vĩnh Long.
