Với sản lượng chiếm khoảng 50% cả nước, thương hiệu cá ngừ đại dương Gia Lai đã và đang chinh phục những thị trường khó tính nhất thế giới, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu thủy sản toàn cầu.
Từ nghề truyền thống đến thương hiệu quốc gia
Với chiều dài bờ biển hơn 134 km, vùng biển đông Gia Lai được thiên nhiên ưu đãi với những đầm phá phì nhiêu, hệ thống vịnh kín gió và vùng lãnh hải rộng lớn. Đây chính là những điều kiện thuận lợi để hình thành và phát triển nghề khai thác thủy sản xa bờ, đặc biệt là nghề câu cá ngừ đại dương, một trong những nghề truyền thống có từ hàng chục năm nay tại địa phương.
Theo thống kê, hiện toàn tỉnh Gia Lai có gần 6.000 tàu cá, trong đó hơn 1.400 tàu chuyên câu cá ngừ đại dương. Đội tàu này không chỉ đông đảo về số lượng mà còn được trang bị công nghệ hiện đại, nhờ sự hỗ trợ từ các chương trình phát triển nghề cá bền vững của Trung ương và địa phương. Từ công nghệ bảo quản truyền thống, ngư dân Gia Lai đã nhanh chóng tiếp cận và áp dụng các kỹ thuật tiên tiến của Nhật Bản như thông nòng, xả tiết, phá tủy… giúp nâng cao chất lượng cá sau khi đánh bắt.
Ông Bùi Văn Xếp, một ngư dân ở phường Hoài Nhơn Bắc, chia sẻ: “Tỉnh hỗ trợ cho 30 chiếc nên từ đó tới giờ tôi làm theo công nghệ của Nhật. Công nghệ đó gồm thông nòng, xả tiết, phá tủy, con cá vào bờ tươi tốt. Làm nghề trên 10 năm theo công nghệ rồi, cá vào trại nào cũng công nhận cá tươi, tốt”.
Nhờ sự đổi mới này, cá ngừ đại dương Gia Lai không chỉ giữ được chất lượng tươi ngon mà còn đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường EU và các nước trên thế giới - những thị trường đòi hỏi cao về quy trình đánh bắt và bảo quản thủy sản.
Hiện nay, sản lượng cá ngừ đại dương của tỉnh đạt hơn 14.000 tấn mỗi năm, chiếm khoảng 50% tổng sản lượng cá ngừ đại dương cả nước. Riêng 8 tháng đầu năm 2025, sản lượng đã đạt gần 10.000 tấn - một con số ấn tượng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ảnh hưởng lớn đến ngư trường cả nước. Điều này cho thấy tính ổn định và hiệu quả của ngành khai thác cá ngừ tại Gia Lai.
Không chỉ mạnh về khai thác, Gia Lai còn xây dựng được một hệ sinh thái đồng bộ từ đánh bắt đến chế biến và tiêu thụ, giúp cá ngừ đại dương trở thành sản phẩm chủ lực trong xuất khẩu thủy sản.
Cùng với hệ thống cảng cá hiện đại như Quy Nhơn, Đề Gi, Tam Quan, tỉnh đã thu hút hơn 20 công ty và cơ sở thu mua, chế biến cá ngừ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm và xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Bà Trần Thị Dự, đại diện Công ty Ánh Nguyên chia sẻ: “Tôi cảm thấy tự hào vì ở đây phát triển đánh bắt cá ngừ đại dương rất mạnh, bà con ở đây ai cũng tự hào sống bằng nghề này. Bà con theo, bám nghề từ thời đi đánh bắt bằng lưới chài nhỏ giờ dần phát triển lên, có nhà lầu xe hơi cũng nhờ nghề”.
Không chỉ mang lại sinh kế ổn định cho hàng vạn ngư dân, ngành cá ngừ còn đóng góp hơn 36% giá trị sản xuất trong toàn bộ ngành nông-lâm-thủy sản của tỉnh Gia Lai. Mỗi năm, hàng ngàn tấn cá ngừ được xuất khẩu sang EU và các nước phát triển, góp phần quảng bá hình ảnh thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Từ góc độ quản lý nhà nước, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai Nguyễn Công Bình cho biết: “Chúng tôi xác định đây là một trong những nghề truyền thống, là thế mạnh nên trong thời gian qua đã tập trung hỗ trợ cho ngư dân và bà con phát triển nghề này, hỗ trợ về kỹ thuật để nâng cao hiệu quả đánh bắt”.
Xây dựng thương hiệu quốc tế
Một trong những yếu tố then chốt giúp ngành cá ngừ đại dương Gia Lai phát triển ổn định và bền vững chính là tầm nhìn chiến lược của tỉnh trong khai thác đi đôi với bảo tồn, ứng dụng khoa học-công nghệ.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Nguyễn Tuấn Thanh khẳng định: “Với đặc thù địa hình, thổ nhưỡng và khí hậu, Gia Lai là tỉnh đi đầu trong đánh bắt thủy hải sản, đặc biệt là sản phẩm cá ngừ đại dương đã vươn ra tầm thế giới, trở thành thương hiệu nổi tiếng, là sản phẩm chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao. Tỉnh cũng đề ra chủ trương khai thác thủy hải sản bền vững, bảo vệ tốt nguồn lợi thủy sản đạt mức tăng trưởng hợp lý, gắn với ứng dụng khoa học công nghệ trong đánh bắt, bảo quản và chế biến”.
Theo đó, tỉnh Gia Lai đã triển khai hàng loạt giải pháp như áp dụng hệ thống giám sát hành trình cho tàu cá, quản lý tàu đánh bắt theo quota, kiểm soát sản lượng và vùng khai thác nhằm bảo đảm tuân thủ nghiêm túc quy định của Ủy ban châu Âu (EC) về IUU. Đây cũng là yếu tố sống còn để giữ vững thị trường xuất khẩu và mở rộng thị phần tại các thị trường mới nổi.
Qua các chính sách hỗ trợ đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, đời sống của ngư dân được cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng từ nghề biển. Các mô hình tổ đội khai thác cá ngừ liên kết với doanh nghiệp chế biến đã hình thành chuỗi giá trị khép kín, giúp giảm thiểu chi phí trung gian và tăng hiệu quả kinh tế.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc xây dựng thương hiệu quốc tế cho sản phẩm cá ngừ đại dương Gia Lai là nhiệm vụ cấp thiết. Tỉnh đã và đang phối hợp với các bộ ngành liên quan để xây dựng chỉ dẫn địa lý, nâng cao giá trị gia tăng thông qua chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm như cá ngừ đóng hộp, phi lê cấp đông, cá ngừ tẩm gia vị…
Bên cạnh đó, việc kết nối chuỗi giữa khai thác-chế biến-tiêu thụ theo hướng hiện đại, minh bạch và truy xuất nguồn gốc rõ ràng sẽ là nền tảng để cá ngừ Gia Lai chinh phục các thị trường cao cấp, hướng tới mục tiêu xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm cá ngừ.
Với chiến lược đúng đắn, sự đồng hành của chính quyền và quyết tâm của ngư dân, cá ngừ đại dương Gia Lai đang từng bước khẳng định vị thế thương hiệu quốc gia, vươn tầm quốc tế.
