Vai trò doanh nghiệp quân đội
Tây Nguyên là vùng đất có ý nghĩa đặc biệt về kinh tế, sinh thái và quốc phòng. Phát triển tại đây luôn gắn với yêu cầu giữ ổn định xã hội và bảo vệ tài nguyên. Trong bức tranh đó, các doanh nghiệp quân đội tham gia sản xuất với vai trò khác biệt, vừa làm kinh tế, vừa gắn bó chặt chẽ với địa bàn và người dân.
Cà-phê 15 hình thành từ một nông trường quân đội. Trải qua nhiều giai đoạn chuyển đổi, đơn vị từng bước vận hành theo mô hình doanh nghiệp nhưng vẫn giữ vững tác phong kỷ luật và cách tổ chức chặt chẽ.
Theo Thượng tá Lê Trung Thành, Giám đốc Công ty Cà-phê 15, sản xuất cà-phê tại Tây Nguyên đòi hỏi tầm nhìn dài hạn. Nếu chỉ quan tâm đến sản lượng, hệ quả về đất đai, nguồn nước và đời sống người dân sẽ sớm bộc lộ. Chính vì vậy, ngay từ khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp, Cà-phê 15 đã xác định rõ hướng đi. Hoạt động sản xuất phải gắn với ổn định địa bàn, bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động. Lợi ích kinh tế không tách rời trách nhiệm xã hội.
“Trong quá trình hoạt động, đơn vị luôn duy trì sự hiện diện bền bỉ trên địa bàn. Bên cạnh nhiệm vụ sản xuất, Công ty tham gia hỗ trợ địa phương trong nhiều hoạt động xã hội, từ xây dựng hạ tầng nông thôn đến chăm lo đời sống người dân. Những việc làm ấy tạo nên mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp quân đội và cộng đồng”, Thượng tá Lê Trung Thành cho biết.
Tổ chức lại vùng nguyên liệu
Thực tế sản xuất cà-phê tại Tây Nguyên trong nhiều năm qua từng chịu tác động của tình trạng phân tán và manh mún. Điều này khiến chất lượng khó kiểm soát, giá trị gia tăng thấp và thương hiệu khó hình thành. Nhận diện rõ hạn chế đó, Cà phê 15 lựa chọn hướng tổ chức lại vùng nguyên liệu theo cách làm bài bản và có kiểm soát.
Hiện nay, Công ty Cà-phê 15 đang trực tiếp quản lý khoảng gần 900ha cà-phê. Sản lượng năm 2025 đạt hơn 11.300 tấn. Trên toàn bộ diện tích, các khâu sản xuất được chuẩn hóa từ chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch và sơ chế. Mỗi công đoạn đều có quy trình cụ thể và được giám sát thường xuyên.
Mô hình cánh đồng mẫu lớn cà-phê tại xã Ea Tul, tỉnh Đắk Lắk là bước đi quan trọng trong quá trình này. Với diện tích gần 600 ha, vùng sản xuất này được quản lý tập trung, có hồ sơ kỹ thuật cho từng lô đất và từng vụ mùa. Dữ liệu sản xuất được cập nhật liên tục, phục vụ truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng.
Theo lãnh đạo công ty, tổ chức lại sản xuất không nhằm mở rộng diện tích bằng mọi giá. Trọng tâm là nâng cao chất lượng hạt cà-phê và tạo nền tảng cho phát triển thương hiệu. Khi vùng nguyên liệu được quản lý tốt, doanh nghiệp có điều kiện đầu tư chiều sâu vào chế biến và thị trường.
Song song với đó, nhiều diện tích cà-phê già cỗi được cải tạo và ghép giống mới. Công tác quản lý nước tưới được thực hiện khoa học hơn, phù hợp với điều kiện khí hậu Tây Nguyên đang có nhiều biến động. Những điều chỉnh này giúp duy trì năng suất ổn định và hạn chế tác động tiêu cực đến tài nguyên.
Hướng đi bền vững lâu dài
Phát triển bền vững là định hướng xuyên suốt trong chiến lược của Cà-phê 15. Trên vùng bazan, phương thức canh tác từng bước được điều chỉnh theo hướng thân thiện với môi trường. Việc sử dụng phân hữu cơ và vi sinh được tăng cường. Hóa chất được kiểm soát chặt chẽ.
Phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch được thu gom và xử lý để phục vụ trở lại cho sản xuất. Cách làm này giúp giảm chi phí đầu vào và cải thiện chất lượng đất. Mô hình kinh tế tuần hoàn dần hình thành, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Công ty đã triển khai canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ của Hoa Kỳ và châu Âu trên một phần diện tích. Đây là bước đi thận trọng nhưng cần thiết trong lộ trình tiếp cận thị trường chất lượng cao. Việc áp dụng các tiêu chuẩn này cũng góp phần thay đổi nhận thức của người lao động về bảo vệ môi trường và sức khỏe.
Từ vùng nguyên liệu, các sản phẩm mang thương hiệu "cà-phê người lính" được phát triển theo hướng đa dạng. Cà-phê hạt rang, cà-phê xay, cà-phê phin giấy và cà-phê túi nhúng được kiểm soát nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn thực phẩm. Năm 2025, sản phẩm của công ty được công nhận đạt bốn sao trong chương trình mỗi xã một sản phẩm của tỉnh Đắk Lắk.
Nói về lộ trình phát triển và hoàn thiện sản phẩm, bà Nguyễn Thị Nhàn, Trợ lý kỹ thuật Công ty Cà-phê 15 cho biết, các sản phẩm của đơn vị vừa được Hội đồng OCOP tỉnh Đắk Lắk đánh giá đạt 82 điểm, được công nhận OCOP 4 sao và đề nghị hỗ trợ nâng hạng lên 5 sao trong thời gian tới. Kết quả này tạo thêm động lực để đơn vị đẩy nhanh tiến trình tiêu thụ, mở rộng hệ thống phân phối và từng bước tăng cường hiện diện trên các nền tảng số.
Một điểm nổi bật trong quá trình phát triển của Cà-phê 15 là sự gắn bó với cộng đồng địa phương. Công ty chủ động liên kết với người dân thông qua các tổ hợp tác và hợp tác xã. Người dân được hỗ trợ giống cây, hướng dẫn kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm canh tác. Sự liên kết này giúp người trồng cà-phê yên tâm sản xuất và góp phần bảo đảm chất lượng vùng nguyên liệu.
Bên cạnh đó, nhiều hoạt động an sinh xã hội được triển khai trên địa bàn. Hỗ trợ nhà ở, trường học, chăm sóc y tế và cải thiện hạ tầng nông thôn là những việc làm được duy trì trong nhiều năm. Những đóng góp này tạo nền tảng xã hội ổn định cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Từ thực tiễn của Cà-phê 15 có thể thấy rõ vai trò của doanh nghiệp quân đội trong phát triển kinh tế xã hội tại những địa bàn chiến lược. Với cách tiếp cận thận trọng và bền bỉ, mô hình này góp phần nâng cao giá trị nông sản, ổn định đời sống người dân và giữ vững định hướng phát triển lâu dài.
Trên những triền đất bazan Tây Nguyên, hành trình của Cà-phê 15 vẫn tiếp diễn qua từng mùa vụ. Quá trình từ hạt cà-phê chín đỏ đến sản phẩm mang thương hiệu "cà-phê người lính" là kết quả của kỷ luật, khoa học và tinh thần phụng sự, lặng lẽ nhưng bền bỉ.
