Nhằm tuân thủ các quy định quốc tế về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), hướng đến bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao uy tín, vị thế của ngành thủy sản trên thị trường thế giới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa triển khai Kế hoạch kiểm tra, kiểm soát cá ngừ vây ngực dài có nguồn gốc từ khai thác nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu và quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam bằng tàu container.
Để triển khai hiệu quả kế hoạch này, Cục Thủy sản và Kiểm ngư cũng đã có Công văn số 502/TSKN-NVKN thông báo rộng rãi đến các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp liên quan, đồng thời đề nghị tăng cường sự phối hợp chặt chẽ từ các bên.
Kế hoạch kiểm tra và kiểm soát cá ngừ vây ngực dài được tiến hành nhằm thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong việc tăng cường quản lý và bảo tồn nguồn lợi cá ngừ vây ngực dài ở khu vực Bắc Thái Bình Dương. Kế hoạch này phù hợp với các quy định trong Bộ luật nghề cá có trách nhiệm của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Kế hoạch hành động quốc tế về chống khai thác IUU và Hiệp định Biện pháp quốc gia có cảng của FAO. Những quy định này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm nguồn gốc hợp pháp của thủy sản nhập khẩu và ngăn chặn các hoạt động khai thác IUU.
Để bảo đảm tất cả các lô hàng cá ngừ vây ngực dài nhập khẩu hoặc quá cảnh qua Việt Nam đều có nguồn gốc rõ ràng, được khai thác và vận chuyển theo đúng quy định pháp luật, Kế hoạch kiểm tra và kiểm soát được triển khai thông qua một loạt các hoạt động cụ thể, bảo đảm tính minh bạch và chặt chẽ, tập trung vào các lô hàng cá ngừ vây ngực dài có nguồn gốc từ khai thác nhập khẩu vào Việt Nam, bao gồm các loại hàng hóa được phân loại theo mã HS cụ thể. Tất cả các lô hàng này phải đi kèm văn bản chứng nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác, do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp.
Cục Thủy sản và Kiểm ngư chịu trách nhiệm tổng hợp và thẩm định hồ sơ khai báo, bảo đảm các thông tin được cung cấp là hợp lệ và hợp pháp theo quy định tại Nghị định số 37/2024/NĐ-CP. Quá trình thẩm định bao gồm việc kiểm tra thông tin khai báo, đối chiếu với hạn mức đánh bắt, vùng đánh bắt và các loài được phép khai thác theo quy định của từng quốc gia. Nếu hồ sơ đạt yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành thông báo trong vòng 48 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, đồng thời gửi thông báo đến Cơ quan Hải quan cửa khẩu để hoàn thiện thủ tục thông quan.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, chẳng hạn như lô hàng có nguồn gốc từ tàu nằm trong danh sách IUU hoặc thiếu giấy phép hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ phối hợp Hải quan để tiến hành kiểm tra thực tế hàng trong container. Quá trình kiểm tra được ghi nhận bằng biên bản theo mẫu quy định và nếu cần, mẫu hàng sẽ được lấy để phân tích thành phần loài.
Nếu kết quả kiểm tra cho thấy lô hàng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo cho chủ hàng và Hải quan để hoàn tất thủ tục thông quan. Ngược lại, nếu phát hiện vi phạm, như lô hàng được khai thác bằng tàu nằm trong danh sách IUU, không có giấy phép hợp lệ, hoặc vi phạm các quy định về quản lý và bảo tồn, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo cho chủ hàng và Hải quan để xử lý theo quy định của pháp luật. Các biện pháp xử lý có thể bao gồm tịch thu, tiêu hủy hoặc yêu cầu tái xuất lô hàng, tùy thuộc vào mức độ vi phạm.
Các hoạt động kiểm tra được thực hiện thường xuyên, nhằm bảo đảm tính liên tục và hiệu quả trong việc giám sát các lô hàng nhập khẩu và quá cảnh. Trong tổ chức thực hiện, Cục Thủy sản và Kiểm ngư đóng vai trò chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan như Cục Chăn nuôi và Thú y, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường để triển khai Kế hoạch. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các đơn vị sẽ báo cáo kịp thời để Bộ xem xét, điều chỉnh hoặc bổ sung các quy định cho phù hợp với thực tế.
Việc kiểm soát chặt nguồn gốc thủy sản nhập khẩu không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn hỗ trợ cho các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản phát triển bền vững, tuân thủ đúng các tiêu chuẩn quốc tế. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang tập trung hoàn thành mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU vào cuối năm 2025.
