Từ khoảng trống y tế sau bệnh viện
Với nhiều người bệnh, ca phẫu thuật kết thúc nhưng hành trình điều trị vẫn còn kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.
Nhiều năm bị đau, tê tay, chị Thân Thị Tuyến, 47 tuổi, ở Bắc Giang từng tiêm thuốc giảm đau, truyền huyết tương nhưng các triệu chứng không thuyên giảm. Khi bệnh ngày càng nặng, chị tìm đến Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Vũ Anh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thăm khám và được chẩn đoán mắc hội chứng ống cổ tay. Sau phẫu thuật, thay vì thường xuyên trở lại bệnh viện, chị được hướng dẫn tiếp tục phục hồi chức năng tại nhà qua ứng dụng trên điện thoại thông minh. “Các động tác chi tiết, dễ hiểu nên tôi có thể tự tập hằng ngày. Tay cũng phục hồi khá nhanh”, chị Tuyến chia sẻ.
Những trường hợp như chị Tuyến cho thấy, khoảng trống y tế sau khi ca phẫu thuật đã hoàn thành nhưng hành trình điều trị thực chất chưa kết thúc. Với người bệnh ở xa, nếu mỗi lần cần hướng dẫn hoặc điều chỉnh bài tập đều phải trở lại bệnh viện tuyến trên, việc phục hồi kéo dài có thể trở thành gánh nặng về thời gian và đi lại.
Khoảng trống ấy càng đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu phục hồi chức năng ngày một tăng do già hóa dân số, bệnh không lây nhiễm, tai biến, chấn thương và bệnh mạn tính. Là một trong những bác sĩ đưa nền tảng phục hồi chức năng từ xa vào theo dõi người bệnh sau phẫu thuật, bác sĩ Đỗ Vũ Anh cho rằng, vấn đề không đơn giản là cung cấp cho người bệnh một số video để tự tập. Với nhiều trường hợp chấn thương chỉnh hình, bác sĩ cần tham gia xây dựng chương trình phục hồi bởi chính người trực tiếp mổ mới hiểu rõ tình trạng xương, mức độ vững của cấu trúc sau can thiệp và giới hạn vận động an toàn của từng bệnh nhân.
“Thay vì chỉ dặn người bệnh về nhà tập, chương trình cần được chỉ định cụ thể, có thể theo dõi và điều chỉnh theo từng giai đoạn”, bác sĩ Vũ Anh phân tích. Khi chỉ định được cụ thể hóa trên nền tảng số, bác sĩ phục hồi chức năng và kỹ thuật viên cũng có căn cứ để xác định mức vận động phù hợp, hạn chế sự thiếu thống nhất giữa các mắt xích điều trị.
Khi bác sĩ tham gia làm công nghệ
Ý tưởng về một nền tảng phục hồi chức năng từ xa được TS, bác sĩ Chu Thị Quỳnh Thơ, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ấp ủ trong thời gian học tập, nghiên cứu tại Nhật Bản. Chứng kiến mô hình phục hồi chức năng từ xa đã được ứng dụng tại nhiều nước, chị nghĩ đến bài toán của Việt Nam khi nhân lực chuyên môn còn hạn chế, khả năng tiếp cận dịch vụ giữa các khu vực chưa đồng đều.
“Nếu không bắt đầu thì sẽ không bao giờ đi đến đích”, bác sĩ Thơ nhớ lại. Từ những vấn đề gặp trong thực hành lâm sàng, chị cùng các bác sĩ, chuyên gia công nghệ Việt Nam phát triển RehaTex, hướng tới kết nối quá trình điều trị tại cơ sở y tế với phục hồi tại nhà. Ngay từ đầu, yêu cầu chuyên môn được đặt trước khả năng ứng dụng công nghệ. Nhóm từng thử sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo video hướng dẫn nhưng nhận thấy một số chuyển động chưa đạt độ chính xác. Cuối cùng, gần 2.000 video được thực hiện với người thật, các động tác do chuyên gia kiểm tra, chuẩn hóa. Kho dữ liệu mở rộng ra cả các lĩnh vực âm ngữ trị liệu và các nhóm bệnh thuộc chấn thương chỉnh hình, thần kinh, tổn thương tủy sống, y học thể thao. Từ đó, bác sĩ có thể lựa chọn bài tập, xây dựng chương trình phù hợp với từng người bệnh và từng giai đoạn phục hồi. Công nghệ tiếp tục hỗ trợ lượng hóa tầm vận động của khớp, giúp đánh giá tiến triển thay vì chỉ dựa vào cảm nhận.
Bộ Y tế đã xác định phục hồi chức năng là một mắt xích trong chuỗi chăm sóc liên tục, từ điều trị cấp tính đến chăm sóc sức khỏe và hòa nhập cộng đồng. Trong khi mạng lưới chuyên môn vẫn cần tiếp tục được củng cố, công nghệ mở thêm khả năng đưa sự hỗ trợ của nhân viên y tế vượt ra ngoài phạm vi bệnh viện. Từ một bài toán của thực hành lâm sàng, giải pháp Make in Viet Nam cho thấy, công nghệ có thể nối dài năng lực chuyên môn và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ của người bệnh. Để hướng đi ấy phát huy giá trị, các sáng kiến cần được kiểm chứng, chuẩn hóa và từng bước tích hợp vào hệ thống y tế, để quá trình phục hồi không bị gián đoạn khi người bệnh trở về nhà.
“Giá trị của công nghệ không nằm ở việc thay thế bác sĩ hay kỹ thuật viên. Khi tiến trình phục hồi được lượng hóa bằng dữ liệu, nhân viên y tế có thể tập trung nguồn lực cho những trường hợp bất thường, đồng thời đánh giá chính xác hơn hiệu quả điều trị qua từng giai đoạn. Đây cũng là cơ sở để phục hồi chức năng chuyển từ những hướng dẫn mang tính thời điểm sang một quá trình chăm sóc liên tục, có thể theo dõi và điều chỉnh theo từng người bệnh”, bác sĩ Đỗ Vũ Anh, Phẫu thuật viên chấn thương chỉnh hình và y học thể thao cho biết.
