Nhận diện các “điểm nóng”
Tình trạng vi phạm diễn ra dưới nhiều hình thức. Tại khu vực cánh đồng Vè (thôn Đồng Cừ, xã Quỳnh An), hộ bà Đặng Thị T. tự ý xây dựng công trình rộng khoảng 100 m² trên đất nông nghiệp. Khi được phát hiện, công trình đã đổ móng bê-tông, xây tường gạch cao 1,5-3m. Sau khi được chính quyền và các đoàn thể địa phương vận động, giải thích, bà T. đã đồng ý tháo dỡ công trình, khôi phục hiện trạng đất.
Tại phường Thái Bình, bốn hộ dân ở hai tổ dân phố Tú Linh và Nhật Tân tự ý sử dụng hơn 800 m² đất trồng lúa để xây nhà, dựng lán tôn và các công trình phụ. Dù đã nhiều lần được vận động, nhắc nhở và bị xử phạt, các hộ vẫn không khắc phục vi phạm, buộc chính quyền địa phương phải tổ chức cưỡng chế, trả lại hiện trạng đất.
Tương tự, tại thôn Tây Nha (xã Long Hưng), một khu nhà xưởng kiên cố quy mô lớn của Công ty TNHH Vạn Đạt chuyên sản xuất da giày đã tồn tại hơn một năm nay trên diện tích vốn được quy hoạch làm khu dân cư. Ông Phạm Thành Tâm, Chủ tịch UBND xã Long Hưng khẳng định, vi phạm này phát sinh trước khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hiện xã đã nắm toàn bộ hồ sơ và sẽ kiên quyết xử lý dứt điểm.
Từ khi hợp nhất tỉnh ngày 1/7/2025 đến nay, phường Trần Lãm vẫn còn hàng chục trường hợp vi phạm đất đai, xây dựng. Đáng chú ý, hộ ông Lê Quý Đán ở tổ dân phố Vũ Trường đã xây căn nhà mái bằng rộng 136 m² từ đầu năm 2025, sau đó tiếp tục dựng tường bao dài 130m trên đất nông nghiệp. Theo bà Phan Thị Thu Hằng, Trưởng phòng Kinh tế-Hạ tầng phường, địa phương đang tập trung xử lý các trường hợp vi phạm, nhất là tại khu vực đường vành đai phía nam thuộc xã Vũ Chính cũ; các công trình không tự giác khắc phục sẽ bị cưỡng chế, tháo dỡ để trả lại hiện trạng đất.
Tại phường Trần Hưng Đạo, lực lượng chức năng cũng đã cưỡng chế buộc khắc phục hậu quả đối với 9 công trình vi phạm của 7 hộ gia đình thuộc các tổ dân phố Vĩnh Gia, Đại Lai 2, Thắng Cựu và Phú Lạc. Ông Nguyễn Hải Trường, Bí thư Đảng ủy phường cho biết, sau các bước vận động và đối thoại không thành do người dân chây ỳ, việc cưỡng chế là bắt buộc để siết chặt kỷ cương quản lý đất đai và trật tự xây dựng.
Siết chặt trách nhiệm, chặn vi phạm từ gốc
Trong giai đoạn chuẩn bị thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, một số nơi có biểu hiện buông lỏng quản lý, khiến hành vi lấn chiếm, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất bùng phát. Lường trước vấn đề này, UBND tỉnh Hưng Yên (cũ) đã ban hành Chỉ thị ngày 25/4/2025 nhằm tăng cường quản lý đất đai. Trong đó chú trọng chỉ đạo các địa phương kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm, tiếp tục thực hiện kế hoạch 93A.
Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 09 ngày 24/10/2025 và Kế hoạch số 53 để áp dụng thống nhất trên toàn tỉnh mới. Thường trực Tỉnh ủy Hưng Yên cũng chỉ đạo xuyên suốt: Việc xử lý vi phạm đất đai phải thực hiện quyết liệt trên tinh thần “không có vùng cấm, không có điểm dừng”. Yêu cầu đặt ra là các xã phải tự rà soát, tăng cường vận động người dân tự giác tháo dỡ công trình vi phạm. Những trường hợp cố tình chống đối sẽ bị cưỡng chế.
Được biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên đã có công văn gửi 104 xã để hướng dẫn các xã thống kê các vi phạm theo biểu mẫu. “Chúng ta ngăn chặn kịp thời khi mới manh nha thì tôi tin rằng với sự chỉ đạo quyết liệt như thế này, công tác quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh với chính quyền địa phương 2 cấp sẽ có chuyển biến tích cực, các vi phạm pháp luật về đất đai sẽ được ngăn chặn, xử lý kịp thời”, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Nguyễn Đức Kiền bày tỏ.
Khoản 1, Điều 241 Luật Đất đai 2024 quy định rất rõ trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong việc kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm đất đai. Ông Nguyễn Đức Kiền, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên cho rằng: Không thể có chuyện người dân xây nhà trái phép trên đất nông nghiệp mà xã không biết. Ở mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã là cấp gần dân nhất.
