Bức tranh sáng
Mặc dù chịu ảnh hưởng từ xung đột Nga - Ukraine, giá xăng, dầu tăng cao, lạm phát gia tăng ở nhiều nước trên thế giới, dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp…; song theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, tình hình kinh tế - xã hội tháng 8 và tám tháng đầu năm 2022 của nước ta tiếp tục đà hồi phục nhanh ở hầu hết các ngành, lĩnh vực.
Cụ thể, tám tháng đầu năm nay, nông nghiệp phát triển ổn định khi trồng trọt, chăn nuôi, thủy hải sản đều tăng trưởng trung bình 5-8%; ngành công nghiệp phục hồi nhanh, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP tăng 9,4% so với tám tháng đầu năm 2021 (riêng tháng 8 ước tăng 15,6% so với tháng 8/2021).
Một số ngành, lĩnh vực có mức tăng trưởng vượt trội như vận chuyển hành khách tăng 29,8%, luân chuyển hành khách tăng 51,6% so với cùng kỳ năm trước; khách quốc tế đến Việt Nam gấp 13,7 lần cùng kỳ năm 2021; tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tiếp tục duy trì mức tăng cao, ước đạt gần 500 tỷ USD, tăng 15,5%; ước tính xuất siêu 3,96 tỷ USD; doanh nghiệp thích ứng tốt với bối cảnh mới, số doanh nghiệp tham gia thị trường tám tháng năm 2022 đạt 149,5 nghìn doanh nghiệp, tăng 31,1% so với cùng kỳ năm trước…
Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện tại Việt Nam đạt 12,8 tỷ USD, tăng 10,5% so với tám tháng đầu năm 2021 và cao nhất so chu kỳ tám tháng đầu năm của 5 năm qua.
Đặc biệt, có hai lĩnh vực tăng trưởng cao hơn mức trước đại dịch. Cụ thể, bán lẻ hàng hóa tăng 15,4% so cùng kỳ năm 2021 và tăng 19,2% so tám tháng đầu năm 2019; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện tại Việt Nam đạt 12,8 tỷ USD, tăng 10,5% so tám tháng đầu năm 2021 và là mức cao nhất trong 5 năm qua.
Mặt khác, lạm phát được kiểm soát, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tám tháng đầu năm 2022 tăng 2,58% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản bình quân tăng 1,64%, vẫn trong giới hạn dưới 4% chỉ tiêu Quốc hội giao. Tổng thu ngân sách Nhà nước tám tháng đầu năm ước đạt 1.208,2 nghìn tỷ đồng, bằng 85,6% dự toán năm và tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước. Tổng chi ngân sách nhà nước ước đạt 956,5 nghìn tỷ đồng, bằng 53,6% dự toán năm và tăng 4,2% so cùng kỳ năm trước, bảo đảm các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, hỗ trợ phục hồi…
Trong bối cảnh đó, hàng loạt công ty chứng khoán và tổ chức tài chính quốc tế đã dự báo triển vọng kinh tế Việt Nam năm nay khá tích cực với mức GDP khoảng 7-8,5%. Trong báo cáo Chiến lược thị trường tháng 9/2022 do Công ty Chứng khoán VnDirect vừa công bố, công ty chứng khoán này dự báo, tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể đạt đỉnh vào quý III/2022, ước tăng 11% so với quý III/2021, cả năm tăng 7,1% so với năm 2021.
Hãng xếp hạng tín nhiệm Moody’s vừa nâng dự báo tăng trưởng năm 2022 của Việt Nam lên 8,5%, là mức cao nhất trong số các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương. Trước đó, ngày 8/8/2022, Ngân hàng Thế giới (WB) lần thứ hai trong năm đã nâng mức dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2022 lên tới 7,5% và lạm phát 3,8% (so mức tăng 5,5% đã đưa ra ngày 13/1/2022 và mức 5,8% đưa ra vào tháng 6/2022). Trong khi đó, Ngân hàng Standard Chartered dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam sẽ đạt 10,8% trong quý III/2022 và 3,9% trong quý IV/2022, đưa tăng trưởng GDP cả năm đạt 6,7%...
Như vậy, theo WB và Standard Chartered, Việt Nam sẽ hoàn thành cả hai chỉ tiêu GDP và lạm phát, so chỉ tiêu Quốc hội giao lần lượt là 6,5-7,5% và 4%.
Theo TS Nguyễn Xuân Thành, giảng viên Đại học Fulbright Việt Nam, nền kinh tế Việt Nam đang dần quay lại quỹ đạo tăng trưởng trước đại dịch, trong bối cảnh Việt Nam ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô đi kèm với nhiệm vụ tăng trưởng. TS Nguyễn Xuân Thành dự báo, GDP năm 2022 có thể đạt 7,3-7,6%; lạm phát bình quân 12 tháng khoảng 3,82%.
 |
| Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 8 ước tăng 15,6% so với tháng 8/2021. Ảnh: BẮC SƠN |
Nhận diện thách thức và các động lực
Tuy vậy, theo ông Thành, đà phục hồi của kinh tế Việt Nam đang gặp thử thách trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới gặp các bất ổn do xung đột địa chính trị tại một số điểm nóng trên thế giới tác động đến thị trường hàng hóa và nguyên liệu đầu vào; chính sách điều hành tiền tệ kích cầu kinh tế tại Mỹ và EU đã đẩy tỷ lệ lạm phát tại khu vực này lên mức cao nhất trong vài thập niên.
Dự báo trong thời gian tới, tình trạng lạm phát của Mỹ và EU sẽ đạt đỉnh và giảm dần, song mức giảm sẽ không nhanh, đến cuối năm 2023, tình trạng lạm phát mới có thể giảm xuống bằng giai đoạn trước dịch Covid-19. Là quốc gia có độ mở kinh tế cao,
Việt Nam cũng hấp thụ những bất ổn nói trên vào nền kinh tế. Dự báo từ nay đến cuối năm, tình hình lạm phát vẫn tiếp tục gia tăng.
Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (BVSC), từ cuối năm 2022 - đầu 2023, lạm phát toàn cầu và căng thẳng địa chính trị còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, trong khi nền kinh tế Trung Quốc cũng chật vật tăng trưởng bởi chính sách “Zero Covid”, triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới đang trở nên kém sắc… Đây là những rào cản lớn đối với quá trình hồi phục của kinh tế Việt Nam.
Cũng lo ngại nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn còn do xung đột Nga-Ukraine, tình hình đại dịch Covid-19 phức tạp trên toàn cầu và Trung Quốc theo đuổi chính sách Zero Covid, Chứng khoán VnDirect cho rằng, kinh tế Việt Nam có thể đối mặt những rủi ro tiềm ẩn trong những quý tới như: tăng trưởng xuất khẩu chậm lại do nhu cầu bên ngoài giảm, áp lực lạm phát tăng cao dịp cuối năm và lãi suất tăng.
Tuy vậy, nhìn vào bối cảnh hiện tại, các chuyên gia kinh tế cho rằng kinh tế Việt Nam có thể tận dụng tốt các thế mạnh hiện có để biến thành động lực về đích cuối năm. Theo TS Nguyễn Xuân Thành, con số GDP năm 2022 dự báo 7,3-7,6% được dựa trên ba động lực chính của nền kinh tế là tiêu dùng, đầu tư tư nhân và xuất khẩu đều phục hồi.
Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú, nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội, nguyên Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội cho rằng, sau đại dịch hai năm, ngành bán lẻ Việt Nam đang trở nên rất tiềm năng do cầu tiêu dùng hồi phục mạnh và nền kinh tế phát triển tăng tốc do các biện pháp kích cầu của Chính phủ. Theo dự báo, GDP bình quân đầu người của Việt Nam có thể lên tới 5.000 USD vào năm 2025, trong đó 56% dân số trẻ, tiêu dùng gia đình chiếm tới 70% GDP…
Nói về động lực đến từ xuất khẩu của doanh nghiệp FDI, các chuyên gia của Ngân hàng HSBC nhận định, trong thời gian tới, FDI sẽ tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng cho Việt Nam do trong những năm gần đây, Việt Nam đã chuyển mình thành một ngôi sao đang lên trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chiếm được thị phần toàn cầu đáng kể trong nhiều lĩnh vực, bao gồm dệt may, giày dép và điện tử tiêu dùng, những lĩnh vực thu hút mạnh doanh nghiệp FDI. Tuy vậy, chuyên gia HSBC lưu ý, thu hút FDI nên đi đôi với tính bền vững, đặc biệt là bảo vệ môi trường. Vị chuyên gia đề cập đến FDI “xanh” và cho rằng Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc đối với xu hướng này.
Ngoài ra, động lực kinh tế quan trọng cho những tháng cuối năm nay hiện đang được quan tâm là chính sách nới hạn mức tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng thương mại để các ngân hàng mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng, khơi thông dòng vốn tín dụng cho doanh nghiệp và người dân mà Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sắp công bố. Trung tâm Nghiên cứu Công ty Chứng khoán SSI cũng nhận định, việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước sẽ là tâm điểm chú ý vào cuối năm 2022, nhằm cân bằng giữa tốc độ tăng lãi suất và chính sách tăng trưởng tín dụng.
Theo các chuyên gia kinh tế, động lực phục hồi và phát triển kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm trước hết phải dựa trên sự thành công của chiến lược tiêm phủ vaccine để duy trì “bình thường mới”; sự nỗ lực gia tăng xuất khẩu bằng cách hội nhập sâu rộng hơn vào các hiệp định FTA, các chính sách của Chính phủ kích thích cả tổng cung và tổng cầu; cắt giảm chi phí, tháo gỡ khó khăn cả về thể chế hành chính, về tín dụng và về tài chính cho doanh nghiệp; cộng với nội lực và sự nỗ lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong cộng đồng doanh nghiệp.
